Pierre Curie

Przyczyna śmierci	wypadek drogowy
Miejsce spoczynku	Panteon
Małżeństwo	Maria Skłodowska-Curie
Dzieci	Irène Joliot-Curie; Ève Curie
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pierre Curie
	; Pierre Curie (około 1906)
Państwo działania	Francja
Data i miejsce urodzenia	15 maja 1859 ; Paryż
Data i miejsce śmierci	19 kwietnia 1906 ; Paryż
	doktor
	Specjalność: fizyka
	Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Paryski
Stanowisko	profesor zwyczajny
	Nagrody
	Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Pierre Curie, pol. Piotr Curie (ur. 15 maja 1859 w Paryżu, zm. 19 kwietnia 1906 tamże) – francuski fizyk, wykładowca Uniwersytetu Paryskiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1903).

Mąż Marii Skłodowskiej-Curie, ojciec Irène Joliot-Curie i Ève Curie.

Życiorys

Młodość

Urodził się 15 maja 1859 roku w Paryżu jako syn lekarza, Eugène Curie, oraz jego żony, Sophie-Claire Depouilly. Jego rodzina miała liberalne poglądy, dziadek Pierre'a brał udział w rewolucji lutowej w 1848 roku, a jego ojciec popierał Komunę Paryską. Jako dziecko Curie był nieśmiały, miał również problemy z koncentracją. Z tego powodu nie uczęszczał do szkoły ani liceum. Edukację zapewniali mu rodzice, a następnie nauczyciel, który zaszczepił w nim zainteresowanie matematyką. W wieku 16 lat, w listopadzie 1875 roku, zdał maturę z przedmiotów ścisłych.

Praca naukowa

Miał starszego brata Jacques’a, obaj studiowali fizykę na Sorbonie. Razem badali kryształy, odkrywając w 1880 r. zjawisko piezoelektryczności. Pierre Curie wynalazł też elektrometr, wykorzystywany później w badaniach nad radioaktywnością, której teorię rozwinął. W 1895 r. odkrył zjawisko zaniku właściwości magnetycznych przez ferromagnetyki pod wpływem wzrostu temperatury i określił temperatury progowe tego zjawiska dla różnych materiałów – znane obecnie jako temperatury Curie. W 1898 r. wspólnie z żoną odkrył pierwiastki rad i polon. W 1903 r. otrzymał wraz z żoną Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczością.

W roku akademickim 1904–1905 został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Paryskiego na Wydziale Matematyczno-Fizycznym. W 1905 roku został członkiem Francuskiej Akademii Umiejętności.

Zginął 19 kwietnia 1906 roku w wypadku drogowym, przejechany przez konny wóz ciężarowy przy ul. Dauphine w Paryżu. W 1995 r. prochy jego i Marii Skłodowskiej-Curie zostały przeniesione do paryskiego Panteonu.

Życie prywatne

Gdy miał dwadzieścia lat, zmarła jego bliska przyjaciółka z dzieciństwa. Od tamtej pory aż do poznania Marii Skłodowskiej, Pierre nie angażował się w relacje z innymi kobietami. 25 lipca 1895 roku zawarł małżeństwo ze Skłodowską. Tak jak Skłodowska, Pierre był ateistą. Mieli dwie córki:

Irène (1897–1956). Była fizykochemiczką, wraz z mężem – Frédérikiem Joliot-Curie – odkryła sztuczną promieniotwórczość, za co dostała Nagrodę Nobla w 1935 roku. Była członkiem Prezydium Honorowego PKWN we Francji w 1944 roku.
Ève (1904–2007). Autorka m.in. biografii Maria Curie (1937), reportażu wojennego Podróż wśród wojowników (1943) i współautorka filmu dokumentalnego Kraj mojej matki (1941). Od lat 60. XX wieku czynnie zaangażowana w pracę UNICEF – organizacji pomocy na rzecz dzieci.

Upamiętnienie

W 2019 roku powstała Polsko-Francuska Nagroda Naukowa im. Marii Skłodowskiej i Pierre’a Curie, przyznawana przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej i francuskie Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, Badań Naukowych i Innowacji we współpracy z Francuską Akademią Nauk.

Dzieła

Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre (Na astatycznym elektrometrze, który może być używany jako watomierz), z René Blondlotem, 1889.
Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids (Na nieokresowej skali precyzyjnej z bezpośrednim odczytem ostatnich odważników), 1889.
Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique (O symetrii w zjawiskach fizycznych, symetrii pola elektrycznego i pola magnetycznego), 1894.
Propriétés magnétiques des corps à diverses températures (Magnetyczne właściwości ciał w różnych temperaturach), rozprawa doktorska, 1895.
Sur une nouvelle substance fortement radioactive contenue dans la pechblende (O nowej silnie radioaktywnej substancji zawartej w blendzie smolistej), z Marią Skłodowską-Curie i Gustave’em Bémontem, 1898.
Les nouvelles substances radioactives et les rayons qu’elles émettent (Nowe substancje radioaktywne i emitowane przez nie promienie), 1900.
Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie (Ogłoszenie o pracy naukowej Pierre'a Curie), 1902.
Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques (O urządzeniu do wyznaczania stałych magnetycznych), 1904.

Zobacz też

temperatura Curie

Przypisy

↑ Curie, [w:] Wielki słownik ortograficzny [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09] .
↑ Pierre Curie Biographical. Nobelprize.org. [dostęp 2018-08-19]. (ang.).
↑ Marcin K.M.K. Schirmer Marcin K.M.K., Wybitne rody, które tworzyły polską kulturę i naukę, wyd. 1, Warszawa: MUZA, 2017, s. 32 .
↑ Curie Pierre, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-08-01] .
1 2 Maria Skłodowska-Curie: Piotr Curie. Warszawa: 1953.
↑ Prof. Curie killed in a Paris street [online], The New York Times [dostęp 2018-08-10] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-18] (ang.).
↑ Marie Curie Enshrined in Pantheon [online], The New York Times, 21 kwietnia 1995 [dostęp 2018-08-10] (ang.).
↑ Warren AllenW.A. Smith Warren AllenW.A., Who's Who in Hell: A Handbook and International Directory for Humanists, Freethinkers, Naturalists, Rationalists, and Non-Theists, Barricade Books, 2000, s. 259, ISBN 978-1-56980-158-1 (ang.).
↑ Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944, Paryż: PKWN we Francji, 1945, s. 122 .
↑ Czterech laureatów pierwszej Polsko-Francuskiej Nagrody Naukowej, 19 listopada 2019 naukawpolsce.pl [dostęp 2021-12-09].
↑ Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).
↑ Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).
↑ Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).
↑ Sur une nouvelle substance fortement radio-active contenue dans la pechblende. [dostęp 2020-08-01].
↑ LES NOUVELLES SUBSTANCES RADIOACTIVES ET LES RAYONS QU’ELLES ÉM ETTENT. [dostęp 2020-08-01].
↑ Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie. [dostęp 2020-08-01].
↑ Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).

Bibliografia

Podręczny słownik chemiczny, RomualdR. Hassa (red.), JanuszJ. Mrzigod (red.), JanuszJ. Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 79, ISBN 83-7183-240-0, OCLC 749698778 .
Wybitne rody, które tworzyły polską kulturę i naukę, Marcin K. Schirmer, Warszawa, 2017, Wydawnictwo MUZA.

Linki zewnętrzne

StanisławS. Kapiszewski StanisławS., Życie i działalność Piotra Curie (1859 – 1906) [online] [dostęp 2020-08-01] .
Piotr Curie : wyjątki ze wspomnień Marji Skłodowskiej-Curie o jej mężu (ca 1925) w bibliotece Polona

[WsoPWN-1] Curie, [w:] Wielki słownik ortograficzny [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09] .

[Biografia_na_stronie_Nobelprize-2] Pierre Curie Biographical. Nobelprize.org. [dostęp 2018-08-19]. (ang.).

[3] Marcin K.M.K. Schirmer Marcin K.M.K., Wybitne rody, które tworzyły polską kulturę i naukę, wyd. 1, Warszawa: MUZA, 2017, s. 32 .

[4] Curie Pierre, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-08-01] .

[PiotrCurie-5] 1 2 Maria Skłodowska-Curie: Piotr Curie. Warszawa: 1953.

[NY1906-6] Prof. Curie killed in a Paris street [online], The New York Times [dostęp 2018-08-10] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-18] (ang.).

[Panteon-7] Marie Curie Enshrined in Pantheon [online], The New York Times, 21 kwietnia 1995 [dostęp 2018-08-10] (ang.).

[8] Warren AllenW.A. Smith Warren AllenW.A., Who's Who in Hell: A Handbook and International Directory for Humanists, Freethinkers, Naturalists, Rationalists, and Non-Theists, Barricade Books, 2000, s. 259, ISBN 978-1-56980-158-1 (ang.).

[9] Sprawozdanie z pierwszego Walnego Zjazdu Wychodźstwa Polskiego we Francji 17–18 grudnia 1944, Paryż: PKWN we Francji, 1945, s. 122 .

[10] Czterech laureatów pierwszej Polsko-Francuskiej Nagrody Naukowej, 19 listopada 2019 naukawpolsce.pl [dostęp 2021-12-09].

[11] Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).

[12] Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).

[13] Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).

[14] Sur une nouvelle substance fortement radio-active contenue dans la pechblende. [dostęp 2020-08-01].

[15] LES NOUVELLES SUBSTANCES RADIOACTIVES ET LES RAYONS QU’ELLES ÉM ETTENT. [dostęp 2020-08-01].

[16] Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie. [dostęp 2020-08-01].

[17] Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques. [dostęp 2020-08-01]. (ang.).