Anton Zeilinger

Anton Zeilinger
Ilustracja
Państwo działania

Francja, Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia

20 maja 1945
Ried im Innkreis

doktor nauk fizycznych
Specjalność: fizyka doświadczalna
Alma Mater

Uniwersytet Wiedeński

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet Leopolda i Franciszka w Innsbrucku
Uniwersytet Wiedeński

Stanowisko

profesor

Odznaczenia
Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi (Austria) Krzyż Komandorski II Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi (Austria) Order „Pour le Mérite” za Naukę i Sztukę
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki
Nagroda Wolfa

Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Anton Zeilinger (ur. 20 maja 1945 w Ried im Innkreis) – austriacki fizyk doświadczalny, specjalizujący się w interferometrii kwantowej; profesor na Uniwersytecie Wiedeńskim, a wcześniej na Uniwersytecie Leopolda i Franciszka w Innsbrucku. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za 2022 rok, razem z Johnem Clauserem i Alainem Aspectem.

Życiorys

Po studiach fizyczno-matematycznych na Uniwersytecie Wiedeńskim pracował jako doktorant, a później jako asystent pod kierownictwem prof. Helmuta Raucha na Politechnice Wiedeńskiej. Prowadzi badania nad podstawowymi zjawiskami mikroświata (zwłaszcza stany splątane). W latach 80. wykonał szereg eksperymentów interferencyjnych wykorzystujących neutrony. W 1989 przewidział wraz z Danielem Greenbergerem i Michaelem Horne’m, że splątanie trzech lub więcej cząstek daje korelacje kwantowe absolutnie niezgodne z jakimkolwiek obrazem opartym na pojęciach relatywistycznej fizyki klasycznej (tzw. korelacje GHZ – od nazwisk naukowców). W 1999 roku jego zespół jako pierwszy zrealizował korelacje GHZ w laboratorium. W tym samym roku jego grupa zaobserwowała interferencję fulerenów, czyli molekuł węgla C60. Zeilinger zrealizował kwantową generację kluczy szyfrowych (kwantowa kryptografia) na odległość do ponad stu kilometrów (we współpracy z grupą prof. Haralda Weinfurtera). Najsłynniejszym eksperymentem Zeilingera jest pierwsza kwantowa teleportacja pomiędzy dwoma fotonami, które powstały w dwóch odrębnych aktach emisji (1997). Od 1990 roku współpracuje z fizykami z Uniwersytetu Gdańskiego (z prof. Markiem Żukowskim i jego uczniami). Tematyka tej współpracy to kwantowa komunikacja i kwantowa informacja (m.in. opracowano wspólnie metodę wymiany splątania, 1993, 1995).

Nagrody

Przypisy

  1. ↑ Zeilinger Anton, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-03-30].
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Bennett, Charles H., Brassard, Gilles, Crépeau, Claude, Jozsa, Richard i inni. Teleporting an unknown quantum state via dual classical and Einstein-Podolsky-Rosen channels. „Physical Review Letters”. 70 (13), s. 1895–1899, 1993. DOI: 10.1103/PhysRevLett.70.1895.
  3. ↑ Dik Bouwmeester i inni, Experimental quantum teleportation, „Nature”, 6660, 390, 1997, s. 575–579, DOI: 10.1038/37539 [dostęp 2016-08-21].
  4. ↑ Anton Zeilinger na liście odznaczonych
  5. ↑ Doktoraty honoris causa | Uniwersytet Gdański [online], ug.edu.pl [dostęp 2025-02-27].
  6. ↑ The Nobel Prize in Physics 2022 [online], NobelPrize.org [dostęp 2022-10-04] (ang.).}
  7. ↑ Quantenphysiker Anton Zeilinger erhält österreichisches Ehrenzeichen [online], DER STANDARD [dostęp 2024-01-29] (niem.).
  8. ↑ Höchste Auszeichnung Österreichs für Eric Kandel und Anton Zeilinger [online], www.oeaw.ac.at [dostęp 2024-10-23] (niem.).

Linki zewnętrzne