Flaming andyjski

Flaming andyjski
	Phoenicoparrus andinus
	(Philippi, 1854)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	flamingowe
Rodzina	flamingi
Rodzaj	Phoenicoparrus
Gatunek	flaming andyjski
Synonimy
	Phoenicopterus andinus Philippi, 1854;
	Phoenicopterus andinus Philippi, 1854;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym występuje przez cały rok poza sezonem lęgowym
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Flaming andyjski, czerwonak andyjski (Phoenicoparrus andinus) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny flamingów (Phoenicopteridae). Występuje w zachodniej części Ameryki Południowej. Nie wyróżnia się podgatunków. Narażony na wyginięcie.

Morfologia

Długość ciała wynosi około 100 cm, zaś jego masa 2–2,4 kg. Dziób u nasady żółty, poza tym czarny. Nogi żółte. Generalnie upierzenie białe, różowawe na piersi. Lotki czarne, pokrywy skrzydłowe i podskrzydłowe II rzędu czerwone.

Zasięg

Występuje w północnym Chile, północno-zachodniej Argentynie, w zachodniej Boliwii i na południowych krańcach Peru. Obserwacje z Brazylii początkowo wskazywały na to, że przebywające na terenie państwa osobniki znalazły się tam przypadkowo, np. w wyniku silnych wiatrów; ostatnie obserwacje grup do 32 osobników wskazują na możliwość istnienia tam nielicznej populacji zimującej. Spotykany zazwyczaj na wysokości 3500–4500 m n.p.m. w okolicach słonych jezior. Może poruszać się między zbiornikami w razie braku pokarmu.

Zachowanie

Żywi się małymi glonami odcedzanymi z warstwy wody nad osadem dennym, w szczególności okrzemkami (Bacillariophyceae) z rodzaju Surirella. W trakcie żerowania powoli kroczy, raz po raz przystając. Flaming andyjski odzywa się wyższymi dźwiękami niż flaming chilijski (Phoenicopterus chilensis). Zazwyczaj wydaje z siebie kwaczące, podobne jak u kaczek KAH-KAH-kah-kah-kah, wysokie szczebiotliwe gwizdy, nosowe chrząknięcia lub płaczliwe, zawodzące gwizdy.

Lęgi

Okres lęgowy trwa w grudniu i styczniu. Ptaki tworzą kolonie liczące do kilku tysięcy osobników. Gniazdo stanowi kopiec z mułu. Składa jedno białe jajo, które następnie wysiaduje blisko 28 dni. Młode w momencie wyklucia porasta szary puch; ma prosty dziób i jest karmione wydzieliną z wola, póki jego dziób nie osiągnie odpowiedniego do filtracji kształtu. Po trzecim roku życia przybiera szatę dorosłą.

Status zagrożenia i ochrona

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako narażony (VU, Vulnerable), niezmiennie od 1994. Populacja w 2010 liczyła 38 600–38 700 osobników. W połowie XIX w. i ponownie w latach 80. zbierano jaja flamingów andyjskich w tysiącach sztuk rocznie w celach sprzedaży jako pożywienie. Prócz tego zagrożenie stanowią wahania poziomu wody (także wywołane działalnością człowieka), erozja w miejscach rozrodu i niszczenie ich przez działalność kopalnianą.

P. andinus figuruje na liście załącznika II CITES i załącznika I CMS (Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals). W przypadku 35 ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje flaminga andyjskiego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje; niektóre z tych ostoi są jednocześnie objęte ochroną w formie parków narodowych, są to Park Narodowy Sajama w Boliwii, Park Narodowy Lauca, Park Narodowy Salar del Huasco i Park Narodowy Volcán Isluga (Chile).

Przypisy

↑ Phoenicoparrus andinus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 del Hoyo, J., Boesman, P. & Garcia, E.F.J.: Andean Flamingo (Phoenicoparrus andinus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 2014. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-01)].
↑ Phoenicoparrus andinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Phoenicopteridae Bonaparte, 1831 - flamingi - Flamingos (wersja: 2025-12-07). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-13].
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-13] (ang.).
1 2 3 4 David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 155. ISBN 978-83-01-15733-3.
1 2 Species factsheet: Andean Flamingo Phoenicoparrus andinus [online], BirdLife International, 2020 [dostęp 2026-08-13] (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Phoenicoparrus andinus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[hbwa-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 del Hoyo, J., Boesman, P. & Garcia, E.F.J.: Andean Flamingo (Phoenicoparrus andinus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 2014. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-01)].

[iucn-3] Phoenicoparrus andinus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-4] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Phoenicopteridae Bonaparte, 1831 - flamingi - Flamingos (wersja: 2025-12-07). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-13].

[ioc-5] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-13] (ang.).

[dc-6] 1 2 3 4 David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, Phil Benstead: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 155. ISBN 978-83-01-15733-3.

[birdlife-7] 1 2 Species factsheet: Andean Flamingo Phoenicoparrus andinus [online], BirdLife International, 2020 [dostęp 2026-08-13] (ang.).