Floscopa

*Floscopa*
	; Floscopa scandens
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	komelinowce
Rodzina	komelinowate
Rodzaj	Floscopa
	Nazwa systematyczna
	Floscopa Loureiro; Fl. Cochinch.: 192 (1790)
	Typ nomenklatoryczny
	Floscopa scandens Lour.
Synonimy
	Dithyrocarpus Kunth;
	Dithyrocarpus Kunth;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Floscopa Lour. – rodzaj roślin z rodziny komelinowatych. Obejmuje 21 gatunków występujących na obszarach klimatu strefy międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej Ameryki Południowej i Środkowej, Afryki, Azji i Australii, gdzie zasiedlają ekoton wodno-lądowy.

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od łacińskich słów flos (kwiat) i copia (obfitość).

Zasięg geograficzny

Centrum różnorodności rodzaju jest w Afryce, gdzie występuje 14 z 21 gatunków tej rośliny. Występująca na obszarze od Senegalu do Etiopii i na południe do Południowej Afryki Floscopa glomerata została introdukowana do Wietnamu. Pięć gatunków występuje naturalnie w Ameryce Południowej, przy czym zasięg F. robusta sięga do Ameryki Środkowej. Występujący w Ameryce gatunek F. glabrata został introdukowany do Wietnamu. Gatunek F. scandens zasiedla obszar od Półwyspu Indyjskiego i Chin przez Melanezję do północno-wschodniej Australii. Gatunek F. yunnanensis jest endemitem południowo-środkowych Chin.

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie i jednoroczne rośliny zielne.

Liście: Ulistnienie skrętoległe. Blaszki liściowe ogonkowe lub siedzące.

Kwiaty: Zebrane w tyrs złożony z kilku lub wielu wierzchotek, rzadko zredukowany do jednej lub kilku dwurzędek, wyrastający wierzchołkowo oraz z kątów liści. Kwiatostany wyrastające w górnej części pędu często tworzą kwiatostan złożony. Okwiat grzbiecisty. Trzy listki zewnętrznego okółka wolne, niemal równej wielkości, zwykle gruczołowato owłosione. Trzy listki wewnętrznego okółka wolne, różnej wielkości, górne szersze od dolnego, zwykle jajowate do odwrotnie jajowatych lub odwrotnie lancetowatych, a dolny równowąsko-lancetowaty do łopatkowatego. Sześć pręcików, przy czym trzy górne różniące się budową od dolnych, zwykle krótsze. Nitki pręcików zrośnięte u nasady, nagie. Zalążnia siedząca lub szypułkowana, dwukomorowa, z jednym zalążkiem w każdej komorze.

Owoce: Dwukomorowe, dwuklapowe torebki, zawierające jedno nasiono w każdej komorze. Łupina nasion żebrowana lub guzkowata.

Genetyka: Liczba chromosomów 2n = 12, 16, 18, 22, 24, 30, 36, 42, 54.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z plemienia Commelineae podrodziny Commelinoideae w rodzinie komelinowatych (Commelinaceae).

Wykaz gatunków

Floscopa africana (P.Beauv.) C.B.Clarke
Floscopa aquatica Hua
Floscopa axillaris (Poir.) C.B.Clarke
Floscopa confusa Brenan
Floscopa elegans Huber
Floscopa flavida C.B.Clarke
Floscopa glabrata (Kunth) Hassk.
Floscopa glomerata (Willd. ex Schult. & Schult.f.) Hassk.
Floscopa gossweileri Cavaco
Floscopa leiothyrsa Brenan
Floscopa mannii C.B.Clarke
Floscopa perforans Rusby
Floscopa peruviana Hassk. ex C.B.Clarke
Floscopa polypleura Brenan
Floscopa rivularioides T.C.E.Fr.
Floscopa robusta (Seub.) C.B.Clarke
Floscopa scandens Lour.
Floscopa schweinfurthii C.B.Clarke
Floscopa tanneri Brenan
Floscopa tuberculata C.B.Clarke
Floscopa yunnanensis D.Y.Hong

Zagrożenie i ochrona

Gatunki Floscopa scandens, F. glomerata, F. aquatica, F. flavida, F. axillaris, F. africana i F. confusa są sklasyfikowane w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN jako najmniejszej troski, a gatunek F. mannii jako gatunek zagrożony.

Znaczenie użytkowe

Floscopa scandens stosowana jest w Indiach jako środek poporodowy, przeciwgorączkowy, do łagodzenia piodermii, ropni i ostrego zapalenia nerek. Sok z pędów i liści tej rośliny zakraplany jest do oczu w przypadku bólu. Pędy znajdują też zastosowanie rytualne.

Podobne zastosowanie gatunek ten znajduje w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie stosowany jest przeciwgorączkowo, odtruwająco, diuretycznie i przeciwobrzękowo.

W Afryce wysuszone pędy Floscopa africana oraz Microglossa pyrifolia noszone są w woreczkach przy ciele jako talizman przeciwko nieszczęściom i chorobom.

Przypisy

1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-07-27] (ang.).
↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 5 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2022-07-28]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).
↑ David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.
1 2 3 4 5 M.D. Dassanayake: A revised handbook to the flora of Ceylon. T. 14. New Delhi: CRC Press, 2000. ISBN 978-90-5410-791-0.
↑ Red List. IUCN. [dostęp 2022-07-30].
↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).
↑ Huagu Ye, Chuyuan Li, Wencai Ye, Zeng Feiyan: Common Chinese materia medica. Volume 9. Singapur: Springer Nature, 2021. ISBN 978-981-16-5920-1.
↑ Hans Dieter Neuwinger: African ethnobotany : poisons and drugs : chemistry, pharmacology, toxicology. London: Chapman & Hall, 1996. ISBN 978-3-8261-0077-2.

[apweb-1] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-07-27] (ang.).

[ruggiero-2] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 5 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2022-07-28]. (ang.).

[kub-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).

[nop-6] David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.

[foc-7] 1 2 3 4 5 M.D. Dassanayake: A revised handbook to the flora of Ceylon. T. 14. New Delhi: CRC Press, 2000. ISBN 978-90-5410-791-0.

[iucn-8] Red List. IUCN. [dostęp 2022-07-30].

[crcmed-9] Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).

[chin-10] Huagu Ye, Chuyuan Li, Wencai Ye, Zeng Feiyan: Common Chinese materia medica. Volume 9. Singapur: Springer Nature, 2021. ISBN 978-981-16-5920-1.

[afr-11] Hans Dieter Neuwinger: African ethnobotany : poisons and drugs : chemistry, pharmacology, toxicology. London: Chapman & Hall, 1996. ISBN 978-3-8261-0077-2.