Komelinowate
 Commelina communis | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Klad | |
| Klad | |
| Klad | |
| Klasa | |
| Klad | |
| Rząd | |
| Rodzina |
komelinowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Commelinaceae Mirb. Hist. Nat. Pl. 8: 177. 1804 | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Commelina L. (1753) | |
Komelinowate (Commelinaceae R. Br.) – rodzina roślin z rzędu komelinowców. Należy do niej ok. 40 rodzajów z 650 gatunkami. Zasięg rodziny jest szeroki, brak jej przedstawicieli w Europie, północno-zachodniej Afryce, w Azji północnej i środkowej, w północnej części Ameryki Północnej. Największe zróżnicowanie roślin z tej rodziny występuje w Ameryce Północnej i Azji. W Polsce niektóre gatunki są uprawiane, głównie popularne w uprawie doniczkowej są rośliny z rodzaju trzykrotka, poza tym przedstawiciele z rodzaju komelina bywają efemerofitami. Rośliny z tej rodziny są bylinami, nierzadko sukulentami. Posiadają gęsty sok i liście całobrzegie, ułożone na łodydze strętolegle, z nasadą pochwiastą.
.jpg)
.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Rośliny zielne (jednoroczne i wieloletnie), zwykle naziemne o łodygach mięsistych, korzeniące się w węzłach, nierzadko z korzeniami bulwiastymi.
- Liście
- Skrętoległe, czasem ścieśnione w pozorne okółki. Z zamkniętą pochwą liściową obejmującą łodygę, bez języczka i przylistków. Blaszka liściowa pojedyncza, całobrzega, o użyłkowaniu równoległym, często nieco mięsista.
- Kwiaty
- Zebrane w wierzchotki objęte często pochwiastą podsadką i skupione w złożone grona i wiechy wyrastające ze szczytu pędu lub kątów liści. Kwiaty najczęściej są obupłciowe, choć zdarzają się rośliny z kwiatami jednopłciowymi, zwykle rozwijającymi się na jednej roślinie, na której powstają też kwiaty obupłciowe. Kwiaty są promieniste lub dwubocznie symetryczne. Trzy listki zewnętrznego okółka są wolne lub zrośnięte, mogą być równe lub różnić się wielkością. Trzy listki wewnętrznego okółka są wolne lub zrośnięte u nasady, są podobnych rozmiarów lub jeden bywa bardzo zredukowany. Pręcików jest 6 w dwóch okółkach, ale u różnych przedstawicieli część z nich (2, 3 lub 4) wykształca się jako prątniczki lub jest całkowicie zredukowana. Nitki pręcików są nagie lub pokryte pojedynczymi włoskami. Pylniki otwierają się podłużnymi pęknięciami, rzadko porami. Zalążnia jest górna, dwu- lub trójkomorowa.
- Owoce
- Pękające lub niepękające torebki, czasem jagody.
Systematyka
- Pozycja systematyczna rodziny według systemu APG V z 2026
Rodzina komelinowatych jest siostrzana dla rodziny Hanguanaceae:
| ← |
| ||||||||||||||||||||||||
- Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Commelinanae Takht., rząd komelinowce (Commelinales Dumort.), podrząd Commelinineae Engl., rodzina komelinowate (Commelinaceae R. Br.).
- Podział rodziny i wykaz rodzajów
Podrodzina Cartonematoideae G. C. Tucker
- Cartonema R.Br.
Podrodzina Triceratelloideae (Faden & D. Hunt) Zuntini & Frankel
- Triceratella Brenan
Podrodzina Commelinoideae Eaton
- Plemię Commelineae
- Aneilema R. Brown
- Buforrestia C.B.Clarke
- Commelina L. – komelina
- Dictyospermum Wight
- Floscopa Lour.
- Murdannia Royle (w tym Anthericopsis Engler)
- Pollia Thunb.
- Polyspatha Benth.
- Pseudoparis H.Perrier
- Rhopalephora Hassk.
- Stanfieldiella Brenan
- Tapheocarpa Conran
- Tricarpelema J.K.Morton
- Plemię Palisoteae
- Palisota Rchb. ex Endl. – palisota
- Plemię Tradescantieae
- Aploleia Raf.
- Aetheolirion Forman
- Amischotolype Hassk. (w tym Porandra D. Y. Hong)
- Callisia Loefl. – smużyna
- Cochliostema Lem.
- Coleotrype C.B.Clarke
- Cuthbertia Small
- Cyanotis D.Don – cyanotis, w tym Belosynapsis Hassk.
- Dichorisandra J.C.Mikan – dwugłówka
- Elasis D.R.Hunt
- Geogenanthus Ule
- Gibasis Raf.
- Gibasoides D.R.Hunt
- Hadrodemas H.E.Moore
- Matudanthus D.R.Hunt
- Plowmanianthus Faden & C. R. Hardy
- Sauvallia C.Wright ex Hassk.
- Siderasis Raf. – siderasis, siderazis
- Spatholirion Ridl.
- Streptolirion Edgew.
- Thyrsanthemum Pichon
- Tinantia Scheidw. – tinancja
- Tradescantia L. – trzykrotka
- Tripogandra Raf.
- Weldenia Schult.f.
Przypisy
- 1 2 3 4 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-07-26] (ang.).
- 1 2 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – B. PlantSystematics.org. [dostęp 2010-12-16]. (ang.).
- 1 2 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 359. ISBN 1-55407-206-9.
- 1 2 3 4 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 180-181. ISBN 978-1-84246-634-6.
- ↑ James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
- ↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].
- ↑ Crescent Bloom: Commelinaceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-16]. (ang.).
- ↑ Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-10-09]. (ang.).