Pollia

*Pollia*
	; Pollia japonica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	Euphyllophyta
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	jednoliścienne
Rząd	komelinowce
Rodzina	komelinowate
Rodzaj	Pollia
	Nazwa systematyczna
	Pollia Thunb.; Nov. Gen. Pl. 1: 11 (1781)
	Typ nomenklatoryczny
	Pollia japonica Thunb.
Synonimy
	Aclisia E.Mey. ex C.Presl; Lamprocarpus Blume;
	Aclisia E.Mey. ex C.Presl; Lamprocarpus Blume;
	Homonimy
	Pollia Gray, 1834 (ślimak z rodziny Pisaniidae)
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Pollia Thunb. – rodzaj roślin z rodziny komelinowatych. Obejmuje 19 gatunków występujących na obszarach klimatu strefy międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej Afryki, Azji, Australii i Oceanii oraz w Ameryce Środkowej. Niektóre gatunki stosowane są jako rośliny lecznicze. Owoce P. condensata uważa się za najintensywniej lśniące żywe obiekty na Ziemi.

Nazwa naukowa rodzaju honoruje Jana van de Polla, holenderskiego polityka. Według innych źródeł pochodzi od greckiego słowa πολύς (polis – taki, którego dużo), ze względu na silne rozrastanie się roślin.

Zasięg geograficzny

Dziesięć gatunków Pollia występuje w Azji, na obszarze od Półwyspu Indyjskiego do Japonii i Azji Południowo-Wschodniej. Zasięg dwóch, P. secundiflora i P. macrophylla, sięga do Melanezji i Australii. Dwa gatunki: P. papuana i P. verticillata są endemitami Nowej Gwinei. Jeden, P. crispata, występuje we wschodniej Australii. Pięć gatunków Pollia występuje w Afryce, z czego dwa są endemitami Madagaskaru. Jedynym gatunkiem występującym na kontynencie amerykańskim jest Pollia americana, która jest endemitem Panamy w Ameryce Środkowej.

Morfologia

Pokrój: Wieloletnie rośliny zielne, rozkrzewiające się przez kłącza lub rozłogi, osiągające 100 cm wysokości.

Korzeń: Korzenie włókniste. W węzłach pędów roślina tworzy korzenie przybyszowe.

Pędy: Poziome, długie kłącze. Łodygi wzniesione lub podnoszące się, zwykle proste.

Liście: Ulistnienie skrętoległe. Blaszki liściowe ogonkowe.

Kwiaty: Zebrane w tyrs złożony z dwurzędek, wyrastający wierzchołkowo na pędzie. Okwiat promienisty do lekko grzbiecistego. Trzy listki zewnętrznego okółka wolne, niemal równej wielkości, płytko łódkowate, często powiększające się i pozostające na owocu. Trzy listki wewnętrznego okółka wolne, równej wielkości lub dwa górne nieznacznie różniące się od środkowego, niekiedy krótko paznokciowate, białe, niebieskie, fioletowe lub zielonkawożółte, niekiedy nakrapiane, jajowato-eliptyczne, jajowato-okrągławe lub odwrotnie jajowate. Sześć pręcików równej wielkości, płodnych lub trzy tylne krótsze od przednich i albo płodne, albo zredukowane do prątniczek. Nitki pręcików wolne, nagie. Pylniki podługowate, pękające wzdłużnie. Główki prątniczków trójkątno-lancetowate lub strzałkowate. Zalążnia trójkomorowa.

Owoce: Jagodopodobne, kulistawe, twarde i skorupiaste, niepękające, trójkomorowe, zwykle lśniące i metalicznie niebieskie, zawierające (1–)3–8(–11) nasion w każdej komorze. Nasiona fioletowoszare, nieco spłaszczone.

Biologia i ekologia

Rozwój: Badania nad Pollia crispata wykazały, że roślina ta jest zdolna do samozapylenia, a jej populacja może rozrastać się wegetatywnie przez rozłogi. Owadami zapylającymi kwiaty tego gatunku są głównie bzygowate, smuklikowate oraz pszczoły bezżądłowe z gatunku Tetragonula carbonaria. Badania zapylania P. japonica wykazały obecność wśród zapylaczy również chrząszczy z rodzaju Protaetia oraz Chlorophorus.

Siedlisko: Występuje na brzegach strumieni w lasach deszczowych, na wilgotnych obszarach skalistych na obrzeżach lasów i w podszycie leśnym, od poziomu bliskiego poziomu morza do 1800 m n.p.m.

Genetyka: Liczba chromosomów 2n = 10?, 30, 32, 38?.

Właściwości fizyko-chemiczne: Uważane za najbardziej lśniące w naturze, metalicznie niebieskie owoce P. condensata nie zawierają niebieskiego barwnika. Ścianki komórek zbudowane są z ciasno zwiniętych włókien celulozy, tworzących regularne struktury na powierzchni owocu. Fale świetlne padające na owoc ulegają wielokrotnej interferencji, co prowadzi do zjawiska iryzacji, odpowiadającego za intensywny, tęczowy połysk owoców.

Systematyka

Pozycja systematyczna: Rodzaj z plemienia Commelineae podrodziny Commelinoideae w rodzinie komelinowatych (Commelinaceae).

Wykaz gatunków

Pollia americana Faden
Pollia bracteata K.Schum.
Pollia condensata C.B.Clarke
Pollia crispata (R.Br.) Benth.
Pollia gracilis C.B.Clarke
Pollia hasskarlii R.S.Rao
Pollia japonica Thunb.
Pollia macrobracteata D.Y.Hong
Pollia macrophylla (R.Br.) Benth.
Pollia mannii C.B.Clarke
Pollia miranda (H.Lév.) H.Hara
Pollia papuana Ridl.
Pollia pentasperma C.B.Clarke
Pollia sambiranensis H.Perrier
Pollia secundiflora (Blume) Bakh.f.
Pollia subumbellata C.B.Clarke
Pollia sumatrana Hassk.
Pollia thyrsiflora (Blume) Steud.
Pollia verticillata Hallier f.

Mieszańce

Pollia ×horsfieldii C.B.Clarke (P. secundiflora × P. thyrsiflora)
Pollia ×zollingeri (Hassk.) C.B.Clarke (P. hasskarlii × P. secundiflora)

Gatunki wymarłe

† Pollia tugenensis Jacobs and Kabuye, znany z materiału kopalnego sprzed 12,2 miliona lat, odkrytego w tufie wulkanicznym w formacji Ngorora w Kenii

Znaczenie użytkowe

W Kongo owoce Pollia condensata wcierane są na ból pleców. W Indiach ekstrakt wodny z pędów P. hasskarlii używany jest w postaci kropli do oczu w razie bólu. Dwa gatunki: P. japonica i P. miranda znajdują zastosowanie w tradycyjnej medycynie chińskiej. Napar z całych roślin P. japonica stosowany jest w bólach pleców, bólach żołądka i bólach głowy, a zewnętrznie w razie ukąszenia przez węża. Napar z całych roślin P. miranda stosowany jest w lumbago, skaleczeniach, opuchnięciach, bólach żołądka oraz dysurii. Zewnętrznie świeże, zmiażdżone rośliny przykładane są w ukąszeniach, czyrakach oraz przy wypadaniu odbytnicy.

Przypisy

1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-07-27] (ang.).
↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2022-07-28]. (ang.).
↑ Global Biodiversity Information Facility (GBIF) Backbone Taxonomy. GBIF Secretariat. [dostęp 2022-07-30]. (ang.).
↑ Silvia Vignolini: African fruit ‘brightest’ thing in nature but does not use pigment to create its extraordinary colour. University of Cambridge, 2012-09-11. [dostęp 2022-07-30]. (ang.).
1 2 Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).
↑ David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 A. Jameera, Santhosh Nampy, A.P. Janeesha. A taxonomic revision of Pollia (Commelinaceae) in India with six lectotypifications. „Phytotaxa”. 263 (3), s. 202, 2016-06-03. DOI: 10.11646/phytotaxa.263.3.2.
1 2 Geoff Williams, Ken Walker. Pollination of the wet forest herb Pollia crispata (Commelinaceae). „Cunninghamia”. 8 (1), s. 141–146, 2003.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Flora of China. T. 24. 2000, s. 32–34.
↑ Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).
↑ K. Cieślar. Iryzacja. „Neutrino”. 27, s. 9-13, 2014. Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
↑ Raz Jelinek: Biomimetics: a molecular perspective. Wyd. 2. Berlin: 2021, s. 74. ISBN 978-3-11-070949-0.
↑ Bonnie Fine Jacobs, Christine H.S. Kabuye. An extinct species of Pollia Thunberg (Commelinaceae) from the Miocene Ngorora Formation, Kenya. „Review of Palaeobotany and Palynology”. 59 (1-4), s. 67–76, 1989-06. DOI: 10.1016/0034-6667(89)90007-9.
↑ Huagu Ye, Chuyuan Li, Wencai Ye, Feiyan Zeng: Common Chinese Materia Medica. T. 9. Singapur: Springer Nature, 2021. ISBN 978-981-16-5920-1.

[apweb-1] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-07-27] (ang.).

[ruggiero-2] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 5 6 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).

[ing-4] Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2022-07-28]. (ang.).

[gbif-5] Global Biodiversity Information Facility (GBIF) Backbone Taxonomy. GBIF Secretariat. [dostęp 2022-07-30]. (ang.).

[cam-6] Silvia Vignolini: African fruit ‘brightest’ thing in nature but does not use pigment to create its extraordinary colour. University of Cambridge, 2012-09-11. [dostęp 2022-07-30]. (ang.).

[crcmed-7] 1 2 Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).

[nop-8] David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.

[rev-9] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 A. Jameera, Santhosh Nampy, A.P. Janeesha. A taxonomic revision of Pollia (Commelinaceae) in India with six lectotypifications. „Phytotaxa”. 263 (3), s. 202, 2016-06-03. DOI: 10.11646/phytotaxa.263.3.2.

[poli-10] 1 2 Geoff Williams, Ken Walker. Pollination of the wet forest herb Pollia crispata (Commelinaceae). „Cunninghamia”. 8 (1), s. 141–146, 2003.

[foc-11] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Flora of China. T. 24. 2000, s. 32–34.

[kub-12] Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 4: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998. DOI: 10.1007/978-3-662-03531-3. ISBN 978-3-662-03531-3. (ang.).

[fiz-13] K. Cieślar. Iryzacja. „Neutrino”. 27, s. 9-13, 2014. Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

[biom-14] Raz Jelinek: Biomimetics: a molecular perspective. Wyd. 2. Berlin: 2021, s. 74. ISBN 978-3-11-070949-0.

[wulk-15] Bonnie Fine Jacobs, Christine H.S. Kabuye. An extinct species of Pollia Thunberg (Commelinaceae) from the Miocene Ngorora Formation, Kenya. „Review of Palaeobotany and Palynology”. 59 (1-4), s. 67–76, 1989-06. DOI: 10.1016/0034-6667(89)90007-9.

[china-16] Huagu Ye, Chuyuan Li, Wencai Ye, Feiyan Zeng: Common Chinese Materia Medica. T. 9. Singapur: Springer Nature, 2021. ISBN 978-981-16-5920-1.