Ringold Alley w dzielnicy South of Market, miejsca pamięci subkultury skórzanej
Folsom Street Fair (FSF, potocznie „Folsom”) – doroczny festyn uliczny kultur kink, BDSM i subkultury skórzanej, organizowany od 1984 roku w San Francisco w Stanach Zjednoczonych. Odbywa się zwykle w ostatnią niedzielę września na ulicy Folsom, na odcinku między 7. a 12. ulicą, w dzielnicy South of Market(inne języki).
Uchodzi za największe na świecie wydarzenie poświęcone kulturze skórzanej i fetyszowej oraz jest trzecim co do wielkości jednodniowym wydarzeniem plenerowym w Kalifornii, po Paradzie Róży(inne języki) w Pasadena i paradzie San Francisco Pride(inne języki). Organizuje je non-profitowa organizacja Folsom Street Events, a datki zbierane przy bramkach oraz zyski ze sprzedaży napojów trafiają do lokalnych organizacji pożytku publicznego, których festyn wsparł ponad siedmioma milionami dolarów. Powstał w 1984 roku z inicjatywy aktywistów South of Market jako odpowiedź na program miejskiej przebudowy dzielnicy i na epidemię AIDS. Pierwsza edycja, „Megahood”, była jeszcze festynem sąsiedzkim, który z czasem przekształcił się w główną imprezę światowej subkultury skórzanej.
Tło i powstanie
Amerykańska gejowska subkultura skórzana ukształtowała się po II wojnie światowej, sięgając po wzorce z klubów motocyklowych i środowisk wojskowych. Od lat sześćdziesiątych Folsom Street i okolice stały się zagłębiem barów i łaźni obsługujących tę społeczność, znanym jako „Miracle Mile”. Sławę przyniósł im otwarty na początku lat sześćdziesiątych bar The Tool Box, pokazany w 1964 roku w reportażu tygodnika Life „Homosexuality in America”, który utrwalił w amerykańskiej świadomości obraz San Francisco jako gejowskiej stolicy kraju. Na początku lat osiemdziesiątych w sąsiedztwie działało niemal trzydzieści gejowskich barów, restauracji i klubów dla dorosłych, a bezpośrednią poprzedniczką festynu był organizowany od 1966 roku charytatywny CMC Carnival klubu California Motor Club.
W latach sześćdziesiątych miejska agencja przebudowy zaczęła wyburzać w South of Market hotele robotnicze pod inwestycje Yerba Buena Center, co doprowadziło do powstania organizacji broniących praw lokatorów, w 1971 roku przekształconych w stowarzyszenie TODCO. Jego pracownicy, działacz skórzanej społeczności Michael Valerio i Kathleen Connell, zwrócili się o radę do Harry'ego Britta, miejskiego radnego wyznaczonego na miejsce zamordowanego Harveya Milk, a ten podsunął im pomysł festynu ulicznego, sprawdzony w dzielnicy Castro. Pierwsza edycja, „Megahood: The Folsom Street Fair”, odbyła się 23 września 1984 roku. Stanęło na niej trzydzieści siedem stoisk, przyciągnęła ponad 30 tysięcy uczestników i przyniosła około 20 tysięcy dolarów dla organizacji pozarządowych z dzielnicy. Przyświecało jej kilka celów naraz: wsparcie lokalnych firm, pokazanie, że South of Market nie jest „strefą zgnilizny” przeznaczoną do wyburzenia, oraz pozyskanie funduszy i widoczności dla społeczności dotkniętej AIDS, wobec której miasto od 1984 roku zamykało łaźnie. Pod zmieniającymi się nazwami festyn odbywał się co roku, a od edycji z 1990 roku używa na stałe nazwy Folsom Street Fair. Jego sukces zainspirował powstały w 1985 roku mniejszy festyn Up Your Alley Fair, przeniesiony wkrótce na Dore Street.
Rozwój i upamiętnienie
Frekwencja rosła szybko, podwajając się rok do roku. W 1989 roku szacowano ją na 250 tysięcy osób, od połowy lat dziewięćdziesiątych organizatorzy mówili o ponad 300 tysiącach uczestników rocznie, a media o zbliżonej do 400 tysięcy. Wśród beneficjentów festynu znalazły się organizacje zajmujące się zdrowiem publicznym, usługami społecznymi i sztuką, a także Sisters of Perpetual Indulgence(inne języki). W 2003 roku koncepcję non-profitowego festynu przeniesiono do Europy, założono bowiem berliński Folsom Europe. W 2017 roku w sąsiedztwie trasy festynu otwarto instalację San Francisco South of Market Leather History Alley, złożoną m.in. z granitowego obelisku z tekstem antropolożki Gayle Rubin i brązowych odcisków butów honorujących zasłużone osoby lokalnej społeczności. W 2020 roku, w związku z pandemią COVID-19, organizatorzy przenieśli festyn do internetu.
Odbiór i kontrowersje
Festyn bywa krytykowany za przyzwolenie na zachowania seksualne w przestrzeni publicznej, a wśród organizacji regularnie krytykujących go podmiotów wymienia się Americans for Truth about Homosexuality(inne języki). W 2007 roku oficjalny plakat promocyjny, przedstawiający osoby ze środowiska LGBT i BDSM w układzie nawiązującym do Ostatniej wieczerzyLeonarda da Vinci, został uznany przez konserwatywne organizacje religijne za bluźnierczy. Groźba bojkotu ze strony konserwatywnych organizacji skłoniła sponsorującą festyn firmę Miller Brewing Company do zdjęcia swojego logo z plakatu, a Catholic League zakończyła akcję na początku listopada. Reprezentująca San Francisco w Izbie Reprezentantów Nancy Pelosi odmówiła interwencji, oświadczając, że chrześcijaństwo nie ucierpiało wskutek organizacji festynu.
