Fonofobia
Fonofobia (gr. phōnē, phōnēma „dźwięk, głos”) – określenie używane w odniesieniu do lęku lub silnej, dominującej reakcji strachu na dźwięki (najczęściej opisywane w kontekście zaburzeń lękowych i tzw. obniżonej tolerancji na dźwięk). W neurologii terminem fonofobia bywa określana również nadwrażliwość na dźwięki towarzysząca napadom migreny (obok np. fotofobii).
Objawy
W opisach klinicznych fonofobia wiąże się m.in. z:
- nasilonym lękiem i unikaniem sytuacji, w których mogą pojawić się bodźce dźwiękowe wywołujące reakcję strachu.
- objawami emocjonalnymi i fizjologicznymi, które w kontekście obniżonej tolerancji na dźwięk mogą obejmować m.in. niepokój, stres oraz silny impuls do ucieczki/ograniczania ekspozycji na dźwięk.
Terminologia i diagnostyka różnicowa
W literaturze zwraca się uwagę na niejednoznaczność terminologii dotyczącej obniżonej tolerancji na dźwięk oraz na potrzebę odróżniania fonofobii od innych zjawisk, takich jak:
- Hiperakuzja – nadwrażliwość na dźwięki wynikająca głównie z ich cech fizycznych (np. natężenia), często opisywana w powiązaniu z obniżeniem progu dyskomfortowego słyszenia (UCL).
- Mizofonia – reakcje na wybrane dźwięki, w których (w ujęciach przeglądowych) dominującą emocją bywa złość/irytacja, co może prowadzić do błędnego rozpoznawania jako fobii specyficznej; w tym kontekście terminem fonofobia określa się odrębny stan, w którym dominującą emocją jest strach przed konkretnym dźwiękiem.
W przeglądzie otorynolaryngologicznym wskazywano także, że hiperakuzja może współwystępować z fonofobią i mizofonią, a postępowanie diagnostyczne zwykle obejmuje zarówno elementy wywiadu, jak i ocenę audiologiczną (w tym m.in. ocenę progów dyskomfortowego słyszenia).
Związek z migreną
W klasyfikacji ICHD-3 fonofobia jest wymieniana wśród objawów towarzyszących napadom migreny (łącznie z fotofobią).
Leczenie
Postępowanie zależy od tego, czy fonofobia jest rozumiana jako problem z obszaru zaburzeń lękowych (np. w ujęciu fobii specyficznej), czy jako objaw w przebiegu innych schorzeń (np. migreny). W leczeniu fobii (w ujęciu ogólnym) stosuje się m.in. psychoterapię poznawczo-behawioralną oraz techniki ekspozycyjne. Ekspozycja bywa opisywana jako stopniowe, powtarzalne narażanie na bodźce wywołujące lęk w celu zmniejszenia reaktywności (desensytyzacji).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego (hasło „fonofobia”). slownik-online.pl. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)]. (pol.).
- 1 2 3 The neurophysiological approach to misophonia: Theory and treatment. Frontiers in Neuroscience, 2023. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- 1 2 3 4 Emilia Czarnecka, Magdalena Lachowska. Nadwrażliwość słuchowa – definicja, etiologia, etiopatogeneza, możliwości diagnostyczne i terapeutyczne. „Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny”, s. 27–34, 2020. DOI: 10.5604/01.3001.0014.1214. [dostęp 2025-12-19]. (pol.).
- 1 2 3 The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (ICHD-3). International Headache Society, 2018. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ Marta Siepsiak, Wojciech Dragan. Mizofonia – przegląd badań i głównych koncepcji teoretycznych. „Psychiatria Polska”, s. 447–458, 2019. DOI: 10.12740/PP/92023. [dostęp 2025-12-19]. (pol.).
- ↑ Phobias – Treatment. NHS. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ Exposure and Desensitization. Michigan Medicine (University of Michigan). [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
