Hiperakuzja

Hiperakuzja (ang. hyperacusis) – nadwrażliwość słuchowa przejawiająca się obniżoną tolerancją na dźwięki; codzienne odgłosy mogą być odbierane jako nienaturalnie głośne, nieprzyjemne lub bolesne. Objaw może dotyczyć jednego lub obu uszu, pojawić się nagle albo narastać stopniowo.

Objawy

Do najczęściej opisywanych następstw hiperakuzji należą m.in.:

• dyskomfort lub ból wywoływany dźwiękami uznawanymi przez większość osób za znośne;
• unikanie sytuacji i miejsc kojarzonych z bodźcami dźwiękowymi, co może wpływać na funkcjonowanie społeczne, edukacyjne i zawodowe;
• reakcje lękowe i stresowe związane z przewidywaniem nieprzyjemnych bodźców akustycznych.

Terminologia i diagnostyka różnicowa

W piśmiennictwie spotyka się szersze pojęcie obniżonej tolerancji na dźwięki (ang. decreased sound tolerance), które bywa używane jako określenie parasolowe dla różnych zaburzeń percepcji słuchowej, w tym m.in. hiperakuzji, mizofonii i słyszenie rozszczepienne.

W praktyce klinicznej hiperakuzję odróżnia się m.in. od:

• mizofonii – nadmiernie silnej niechęci do wybranych dźwięków (często niezależnie od ich głośności);
• fonofobii – lęku lub nasilonej negatywnej reakcji emocjonalnej na określone dźwięki;
• wyrównania głośności (rekrutacji) – szczególnej postaci nietolerancji dźwięku związanej z ubytkiem słuchu.

Przyczyny i współwystępowanie

Przyczyna hiperakuzji nie jest jednoznacznie ustalona. Objaw może pojawiać się samoistnie, po ekspozycji na nagły, bardzo głośny bodziec akustyczny, albo współwystępować z innymi stanami i chorobami, takimi jak m.in. szumy uszne, urazy głowy, choroba Ménière’a, porażenie Bella, borelioza, migrena, zespół Williamsa czy spektrum autyzmu. W przeglądzie piśmiennictwa wskazywano również, że uporządkowanie terminologii i kryteriów diagnostycznych pozostaje istotnym wyzwaniem dla praktyki klinicznej i badań nad obniżoną tolerancją na dźwięki.

Diagnostyka

W przypadku podejrzenia hiperakuzji pacjent bywa kierowany do specjalisty (np. laryngologa lub audiologa) w celu oceny słuchu oraz różnicowania z innymi postaciami nietolerancji dźwięku. W przeglądzie piśmiennictwa opisywano potrzebę standaryzacji kryteriów rozpoznania oraz narzędzi oceny nasilenia objawów w ramach problematyki obniżonej tolerancji na dźwięki.

Leczenie

Postępowanie zależy od możliwej przyczyny i współwystępujących schorzeń; w przypadku rozpoznania choroby podstawowej jej leczenie może ograniczać objawy nietolerancji dźwięku. W zaleceniach edukacyjnych i informacyjnych jako formy wsparcia wymienia się m.in.:

• terapię dźwiękiem (np. stopniowe „oswajanie” bodźców akustycznych, czasem z użyciem generatorów szumu);
• terapię poznawczo-behawioralną (CBT) ukierunkowaną m.in. na redukcję lęku i zmianę sposobu reagowania na bodźce dźwiękowe;
• ograniczanie unikania dźwięków w codziennych sytuacjach, ponieważ długotrwałe odcinanie się od bodźców (np. stałe używanie zatyczek) może nasilać wrażliwość słuchową.

Hiperakuzja u dzieci

U dzieci nadwrażliwość na dźwięki może być zjawiskiem przejściowym, a hiperakuzja jest opisywana jako szczególnie częsta u młodszych dzieci oraz u osób z dodatkowymi potrzebami (m.in. w spektrum autyzmu). Opisywano również, że u części dzieci objawy mogą występować po problemach z uchem środkowym (np. w przebiegu tzw. glue ear), gdy po okresowym pogorszeniu słuchu jego poprawa sprawia, że dźwięki są odbierane jako wyjątkowo głośne.

Przypisy