Fort Rohtas (urduقلعہِ روہتاس) – XVI-wieczna fortyfikacja znajdująca się nieopodal miasta Dźhelam w północno-wschodnim Pakistanie, wzniesiona w celach obronnych przez władcę Imperium Sur(inne języki)Szer Szaha Suriego po jego zwycięstwie nad mogolskim władcą Humajunem; forteca nigdy nie została zdobyta i zachowała się do czasów współczesnych w niemal nienaruszonym stanie.
Władca Szer Szah Suri, który skutecznie walcząc z Mogołami stworzył imperium rozciągające się od Bengalu aż po Indus (znane jako Imperium Sur(inne języki)), po decydującym zwycięstwie nad mogolskim władcą Humajunem postanowił wznieść potężny kompleks obronny na północno-zachodnich rubieżach państwa, na obszarze współczesnego północnego Pakistanu, w prowincji Pendżab. Budowa fortu rozpoczęła się w 1541 roku i trwała około 20 lat. Prace nadzorował minister skarbu, Todar Mal(inne języki). Do prac wykorzystywani byli tradycyjni sojusznicy Mogołów – Gacharowie(inne języki). Wkrótce inwestycja została wstrzymana, gdyż miejscowa ludność gacharska zbuntowała się, domagając się podwyższenia plac. Szer Szah Suri przystał na ich żądania i budowę ukończono.
Po śmierci Szer Szaha Suriego w 1545 roku jego imperium z czasem rozpadło się, a Mogołowie z Humajunem na czele przejęli kontrolę nad Fortem Rohtas i nad całym Pendżabem. Fortecą zarządzali w ich imieniu Gacharowie. Od tego czasu znaczenie obronne fortu stopniowo spadało, zaś ze względu na brak na jego terenie ogrodów i okazałych pałaców nie cieszył się on popularnością wśród władców mogolskich. Garnizon w tym miejscu stacjonował jednak aż do 1707 roku. Pod koniec XVIII wieku Fort Rohtas został przejęty przez Imperium Durrani, a na przełomie XVIII i XIX wieku – przez Imperium Sikhów z Ranjitem Singhem na czele. Ostatecznie w połowie XIX wieku stał się własnością Brytyjczyków, a na początku XX stulecia jego konserwacji podjął się John Marshall(inne języki), dyrektor Archaeological Survey of India(inne języki).
W 1975 roku fortyfikację wpisano do pakistańskiego rejestru zabytków, a od 2010 roku za zarządzanie i ochronę fortu odpowiedzialne są władze prowincji Pendżab.
Charakterystyka
Mury i basteje fortecy (2014)
Fort Rohtas zajmuje powierzchnię 70ha, wzniesiony jest na nieregularnym planie zbliżonym do trójkąta, dostosowanym do ukształtowania terenu wzgórza, na którym się znajduje. Główna część fortyfikacji składa się z masywnego muru obronnego o długości ponad 4km, w którego strategicznych miejscach znajduje się 68 bastei oraz przebitych jest 12 monumentalnych bram z kamienia ciosanego, z których najbardziej reprezentacyjną jest brama Sohail służąca niegdyś jako główne wejście do fortu. Mury fortecy mierzą od 10 do 18,3m wysokości i maksymalnie 12,5m grubości w pobliżu bramy Mori. Wykonane są z łamanego kamienia piaskowcowego łączonego zaprawą wapienną z mączką ceglaną. W kilku miejscach w murach mieszczą się dawne kazamaty magazynowe.
Wewnętrzny mur o długości 530m oddziela cytadelę, w obrębie której powstała niewielka wioska istniejąca i zamieszkana do dziś. W pobliżu Bramy Kabulskiej znajduje się Meczet Królewski, natomiast w najwyższym punkcie fortu – Pałac Man Singha I(inne języki) wzniesiony w okresie panowania Wielkich Mogołów, nazwany tak na cześć jednego z generałów armii cesarza Akbara. Samowystarczalność w dostępie do wody pitnej zapewniały obiektowi studnie schodkowe (baoli) wydrążone na jego terenie.
Elementy budowli cechują się wysoką wartością artystyczną dzięki zastosowaniu dekoracji, takich jak płaskorzeźby, glazurowanepłytki czy kaligraficzneinskrypcje w marmurze i piaskowcu. Fort Rohtas stanowi cenny przykład wczesnej (XVI-wiecznej) muzułmańskiej architektury wojskowej w Azji Środkowej i Południowej, łączącej wpływy tureckie i indyjskie, która wywarła znaczący wpływ na późniejszy rozwój architektury Mogołów.
32°57′57,9″N 73°34′34,8″E/32,966083 73,576333
_(15301747339).jpg)
_-_World_Heritage_Site.jpeg)
.JPG)
