Gauliga

Gauliga – najwyższa w hierarchii klasa ligowych rozgrywek piłkarskich w Niemczech pomiędzy 1933 a 1945 rokiem.

Historia

Zgodnie z hitlerowską polityką centralizacji rozgrywki piłkarskie podlegały centralnemu urzędowi jakim był Urząd ds. Piłki Nożnej (Fachamt Fuβball; pełna nazwa brzmiała: Fachamt 2 – Fußball, Rugby, Kricket) będący częścią Niemieckiego Związku Rzeszy ds. Ćwiczeń Fizycznych (Reichsbund für Leibesübungen). Efektem tej centralizacji było utworzenie Gauligi – scentralizowanego systemu rozgrywek piłkarskich o mistrzostwo Niemiec, które składały się z dwóch rund:

rundy regionalnej – rozgrywanej w Okręgach (Gau)
rundy centralnej – gdzie zwycięzcy okręgów rywalizowali między sobą.

Po utworzeniu systemu Gaulig w 1933 powstało pierwsze szesnaście lig, których kształt najczęściej pokrywał się z kształtem okręgów politycznych (Gau):
1. Gauliga Ostpreußen (Prusy Wschodnie)
2. Gauliga Pommern (Pomorze)
3. Gauliga Berlin-Brandenburg (Berlin-Brandenburgia)
4. Gauliga Schlesien (Śląsk)
5. Gauliga Sachsen (Saksonia)
6. Gauliga Mitte (Środek)
7. Gauliga Nordmark (Marchia Północna)
8. Gauliga Niedersachsen (Dolna Saksonia)
9. Gauliga Westfalen (Westfalia)
10. Gauliga Niederrhein (Nadrenia)
11. Gauliga Mittelrhein (Środkowy Ren)
12. Gauliga Hessen (Hesja)
13. Gauliga Südwest (Południowy Zachód)
14. Gauliga Baden (Badenia)
15. Gauliga Württemberg (Wirtembergia)
16. Gauliga Bayern (Bawaria)

Po Anschlussie Austrii (1938) i przyłączaniu Sudetów (1939) utworzono dwie nowe ligi:
17. Gauliga Ostmark/Donau-Alpenland (Wschodnia Marchia (w 1941 zmieniła nazwę na Dunaj-Kraj Alpejski))
18. Gauliga Sudetenland (Kraj Sudetów)

Po zdobyczach terytorialnych w roku 1939 i 1940 powstały kolejne:
14a. Gauliga Elsass (Alzacja)
19. Gauliga Danzig-Westpreußen (Gdańsk-Prusy Zachodnie)

W 1941 Gauligę śląską podzielono na:
21. Gauliga Niederschlesien (Dolny Śląsk)
23. Gauliga Oberschlesien (Górny Śląsk)
Gauligę Środkowego Renu na:

a Gauligi Hesja i Południowy Zachód przeorganizowano w trzy nowe:

W 1942 Gauligę Marchii Północnej podzielono na:

Gauligę Bawarii na:

a Gauligę Dolnej Saksonii na:

W 1943 z dwóch ostatnich lig wydzielono trzecią:

Gauliga Osthannover

Mistrzowie Gaulig

Lista mistrzów poszczególnych Gaulig w latach 1934–1945:

	Prusy Wschodnie		Marchia Północna		Hesja
1934	Preußen Danzig	1934	Eimsbütteler TV	1934	Borussia Fulda
1935	Yorck Boyen Insterburg	1935	Eimsbütteler TV	1935	FC Hanau 93
1936	Hindenburg Allenstein	1936	Eimsbütteler TV	1936	FC Hanau 93
1937	Hindenburg Allenstein	1937	Hamburger SV (4.)	1937	Spielverein 06 Kassel
1938	Yorck Boyen Insterburg	1938	Hamburger SV (4.)	1938	FC Hanau 93
1939	Hindenburg Allenstein	1939	Hamburger SV (4.)	1939	CSC 03 Kassel
1940	VfB Königsberg	1940	Eimsbütteler TV	1940	CSC 03 Kassel
1941	VfB Königsberg	1941	Hamburger SV	1941	Borussia Fulda
1942	VfB Königsberg	1942	Eimsbütteler TV
1943	VfB Königsberg				Hesja-Kassel
1944	VfB Königsberg		Hamburg	1942	Borussia Fulda
		1943	SC Victoria Hamburg	1943	Spielverein 06 Kassel
	Gdańsk-Prusy Zachodnie	1944	Luftwaffen-SV Hamburg (2.)	1944	Borussia Fulda
1941	Preußen Danzig	1945	Hamburger SV
1942	HUS Marienwerder (Kwidzyn)				Południowy Zachód
1943	SV Neufahrwasser (Gdańsk/Nowy Port)		Meklemburgia	1934	Kickers Offenbach
1944	Luftwaffen-SV Danzig	1943	TSG Rostock	1935	Phönix Ludwigshafen
		1944	Luftwaffen-SV Rerik	1936	Wormatia Worms
	Kraj Warty			1937	Wormatia Worms
1942	Polizei Litzmannstadt		Szlezwik-Holsztyn	1938	Eintracht Frankfurt
1943	DMW Posen	1943	Holstein Kiel (3.)	1939	Wormatia Worms
1944	SDW Posen	1944	Holstein Kiel	1940	Kickers Offenbach
				1941	Kickers Offenbach
	Generalne Gubernatorstwo		Dolna Saksonia
1942	LSV Boelcke Krakau	1934	Werder Brema		Marchia Zachodnia
1943	Adler Deblin	1935	Hannover 96	1942	1. FC Kaiserslautern
1944	LSV Mölders Krakau	1936	Werder Brema	1943	FV Saarbrücken (2.)
		1937	Werder Brema	1944	zjednoczenie wojenne
	Pomorze	1938	Hannover 96 (1.)		FV Saarbrücken
1934	Viktoria Stolp	1939	VfL Osnabrück		i SC 07 Altenkessel
1935	Stettiner SC	1940	VfL Osnabrück
1936	Viktoria Stolp	1941	Hannover 96		Hesja-Nassau
1937	Viktoria Stolp	1942	Werder Brema	1942	Kickers Offenbach (4.)
1938	Stettiner SC			1943	Kickers Offenbach
1939	Viktoria Stolp		Wezera-Ems	1944	Kickers Offenbach
1940	VfL Stettin	1943	SpVgg Wilhelmshaven 05
1941	Luftwaffen-SV Stettin	1944	SpVgg Wilhelmshaven 05		Badenia
1942	Luftwaffen-SV Pütnitz			1934	SV 07 Waldhof (półfinał)
1943	Luftwaffen-SV Pütnitz		Południowy Hanower-BS	1935	VfR Mannheim
1944	Heeres-SV Groß Born (4.)	1943	Eintracht Brunszwik	1936	SV 07 Waldhof
		1944	Eintracht Brunszwik	1937	SV 07 Waldhof
	Berlin-Brandenburgia			1938	VfR Mannheim
1934	BFC Viktoria 1889 (półfinał)		Wschodni Hanower	1939	VfR Mannheim
1935	Hertha BSC	1944	Wehrmachts-SV Celle	1940	SV 07 Waldhof (4.)
1936	Berliner SV 1892			1941	VfL Neckarau
1937	Hertha BSC		Westfalia	1942	SV 07 Waldhof
1938	Berliner SV 92	1934	FC Schalke 04 (1.)	1943	VfR Mannheim
1939	Blau-Weiß 90 Berlin	1935	FC Schalke 04 (1.)	1944	VfR Mannheim
1940	Union Oberschöneweide	1936	FC Schalke 04 (3.)	1945	SV 07 Waldhof
1941	Tennis Borussia Berlin	1937	FC Schalke 04 (1.)
1942	Blau-Weiß 90 Berlin (3.)	1938	FC Schalke 04 (2.)		Alzacja
1943	Berliner SV 92	1939	FC Schalke 04 (1.)	1941	FC 93 Mülhausen
1944	Hertha BSC	1940	FC Schalke 04 (1.)	1942	SG SS Straßburg
		1941	FC Schalke 04 (2.)	1943	FC 93 Mülhausen
	Śląsk	1942	FC Schalke 04 (1.)	1944	FC 93 Mülhausen
1934	Beuthener SuSV	1943	FC Schalke 04
1935	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz	1944	FC Schalke 04		Wirtembergia
1936	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz (4.)			1934	Union Böckingen
1937	SuSV Beuthen 09		Dolny Ren	1935	VfB Stuttgart (2.)
1938	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz	1934	VfL Benrath	1936	Stuttgarter Kickers
1939	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz	1935	VfL Benrath (półfinał)	1937	VfB Stuttgart (3.)
1940	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz	1936	Fortuna Düsseldorf (2.)	1938	VfB Stuttgart
1941	Vorwärts-Rasensport Gleiwitz	1937	Fortuna Düsseldorf	1939	Stuttgarter Kickers
		1938	Fortuna Düsseldorf (3.)	1940	Stuttgarter Kickers
	Górny Śląsk	1939	Fortuna Düsseldorf	1941	Stuttgarter Kickers
1942	Germania Königshütte	1940	Fortuna Düsseldorf	1942	Stuttgarter Kickers
1943	Germania Königshütte	1941	TuS Helene Altenessen	1943	VfB Stuttgart, Stuttgarter Kickers
1944	Germania Königshütte	1942	Hamborn 07
		1943	Westende Hamborn	1944	SV Göppingen
	Dolny Śląsk	1944	zjednoczenie wojenne
1942	Breslauer SpVg 02		Duisburger Spielverein		Bawaria
1943	Reinecke Brieg		i TuS Duisburg 48/99	1934	1.FC Nürnberg (2.)
1944	STC Hirschberg			1935	SpVgg Fürth
			Środkowy Ren	1936	1.FC Nürnberg (1.)
	Mitte	1934	Mülheimer SV 06	1937	1.FC Nürnberg (2.)
1934	Wacker Halle	1935	VfR Köln rechtsrheinisch	1938	1.FC Nürnberg
1935	1. SV Jena	1936	Kölner CfR	1939	FC Schweinfurt 05
1936	1. SV Jena	1937	VfR Köln rechtsrheinisch	1940	1.FC Nürnberg
1937	SV Dessau 05	1938	Beuel 06 Bonn	1941	TSV 1860 Monachium
1938	SV Dessau 05	1939	SpVgg Köln-Sülz 07	1942	FC Schweinfurt 05
1939	SV Dessau 05	1940	Mülheimer SV 06
1940	1. SV Jena	1941	VfL Köln 1899 (4.)		Północna Bawaria
1941	1. SV Jena	1942	VfL Köln 1899	1943	1.FC Nürnberg
1942	SV Dessau 05			1944	1.FC Nürnberg (3.)
1943	SV Dessau 05		Kolonia-Akwizgran
1944	SV Dessau 05	1943	Victoria Köln		Południowa Bawaria
		1944	zjednoczenie wojenne	1943	TSV 1860 Monachium
	Saksonia		VfL Köln 1899	1944	Bayern Monachium
1934	Dresdner SC		i SpVgg Sülz 07	1945	Bayern Monachium
1935	PSV Chemnitz (półfinał)
1936	PSV Chemnitz		Kraj Mozeli		Marchia Wschodnia
1937	BC Hartha	1942	FV Stadt Düdelingen	1939	Admira Wien (2.)
1938	BC Hartha	1943	TuS Neuendorf	1940	Rapid Wien (3.)
1939	Dresdner SC (3.)	1944	TuS Neuendorf	1941	Rapid Wien (1.)
1940	Dresdner SC (2.)			1942	Vienna Wien (2.)
1941	Dresdner SC (3.)		Kraj Sudetów	1943	Vienna Wien (4.)
1942	Planitzer SC	1939	Warnsdorfer FK	1944	Vienna Wien
1943	Dresdner SC (1.)	1940	NSTG Graslitz
1944	Dresdner SC (1.)	1941	NSTG Prag		Czechy i Morawy
		1942	Luftwaffen-SV Olmütz	1944	Militär-SV Brünn
		1943	Militär-SV Brünn
		1944	NSTG Brüx

Mistrzowie Niemiec wg Gaulig

Sezon	Mistrz Niemiec	Gauliga
1933/34	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1934/35	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1935/36	1. FC Nürnberg	Gauliga Bayern
1936/37	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1937/38	Hannover 96	Gauliga Niedersachsen
1938/39	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1939/40	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1940/41	SK Rapid Wien	Gauliga Ostmark
1941/42	FC Schalke 04	Gauliga Westfalen
1942/43	Dresdner SC	Gauliga Sachsen
1943/44	Dresdner SC	Gauliga Sachsen
1944/45	Rozgrywek nie dokończono
Źródło:

Zobacz też

Przypisy

↑ Marlena Wyskok. Instrumentalizacja piłki nożnej w państwie totalitarnym na przykładzie Trzeciej Rzeszy. „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie”. XV (3), s. 13–14, 2016.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Hardy Grüne: Enzyklopädie des deutschen Ligafußballs. T. 1: Vom Kronprinzen bis zur Bundesliga. 1890 bis 1963. Deutsche Meisterschaft, Gauliga, Oberliga. Zahlen, Bilder, Geschichten. Kassel: 1996, s. 126. (niem.).
↑ Das deutschen Fußball-Archiv. hsg, 2003. [dostęp 2009-04-28]. (niem.).
↑ http://www.die-fussballstatistiker.de/ „DSFS”
↑ „Das deutschen Fußball-Archiv”

Bibliografia

H. Grüne: Enzyklopädie des deutschen Ligafußballs. T. 1: Vom Kronprinzen bis zur Bundesliga. 1890 bis 1963. Deutsche Meisterschaft, Gauliga, Oberliga. Zahlen, Bilder, Geschichten. Kassel: AGON-Sportverlag, 1996. ISBN 3-928562-85-1. (niem.).
H. Grüne: Enzyklopädie des deutschen Ligafußballs. T. 7: Vereinslexikon. Kassel: AGON-Sportverlag, 2001. ISBN 3-89784-147-9. (niem.).
U. Hesse: Tor! Historia niemieckiej piłki nożnej. Otwock: Kopalnia, 2014. ISBN 978-83-937-2510-6.
Libero. Spezial deutsch. T. 16: Deutscher Vereinspokal...: die erste authentische Dokumentation des deutschen Vereinspokals. Teil 1940/44. Wiesbaden: Federation of Football History & Statistics (IFFHS), 1998. (niem.).
Libero. Spezial deutsch. T. 17: Gau-Auswahl-Wettbewerbe (1933 – 1942). Wiesbaden: Federation of Football History & Statistics (IFFHS), 1998. (niem.).
M. Wyskok. Instrumentalizacja piłki nożnej w państwie totalitarnym na przykładzie Trzeciej Rzeszy. „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie”. XV (3), s. 11–23, 2016.

[wyskok-1] Marlena Wyskok. Instrumentalizacja piłki nożnej w państwie totalitarnym na przykładzie Trzeciej Rzeszy. „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie”. XV (3), s. 13–14, 2016.

[grune-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Hardy Grüne: Enzyklopädie des deutschen Ligafußballs. T. 1: Vom Kronprinzen bis zur Bundesliga. 1890 bis 1963. Deutsche Meisterschaft, Gauliga, Oberliga. Zahlen, Bilder, Geschichten. Kassel: 1996, s. 126. (niem.).

[archiv-3] Das deutschen Fußball-Archiv. hsg, 2003. [dostęp 2009-04-28]. (niem.).

[4] ttp://www.die-fussballstatistiker.de/ „DSFS”

[5] „Das deutschen Fußball-Archiv”

[:1-6] 1 2 W latach 1949–1991 ligowe rozgrywki piłkarskie w Niemieckiej Republice Demokratycznej odbywały się oddzielnie, ze względu na podział Niemiec.