Georges de Morsier

Georges de Morsier (ur. 25 lutego 1894 w Paryżu, zm. 9 stycznia 1982 w Genewie) – szwajcarski neurolog i psychiatra, najbardziej znany z prac nad klasyfikacją zespołów halucynacyjnych. Rozróżniał zespoły wywoływane przez deprywację sensoryczną, organiczne uszkodzenia mózgu oraz przewlekłą psychozę. Pamiętany jest również za nazwanie kilku zespołów chorobowych, m.in. zespołu Charles'a Bonneta, zespołu Zingerlego, zespołu Clérambaulta oraz zespołu de Morsiera (obecnie znanego jako dysplazja przegrodowo-oczna).

Życiorys

De Morsier studiował nauki przyrodnicze i medycynę na Uniwersytecie Genewskim, uzyskując dyplom lekarski na początku lat 20. XX wieku. Następnie przeniósł się do Paryża w celu odbycia szkolenia klinicznego, gdzie został rezydentem u francuskiego psychiatry Gaëtana de Clérambaulta, którego prace nad automatisme mental wpłynęły później na teoretyczny wkład de Morsiera w rozwój psychiatrii.

Po powrocie do Genewy rozpoczął pracę dydaktyczną na Uniwersytecie Genewskim, gdzie w 1928 r. otrzymał stanowisko Privatdozenta, a w 1941 r. profesora nadzwyczajnego. Rosnąca reputacja w dziedzinie sprawiła, że został wybrany prezesem Szwajcarskiego Towarzystwa Neurologicznego w latach 1946–1949, co utrwaliło jego pozycję jako czołowej postaci szwajcarskiej neuropsychiatrii.

W 1960 r. został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego neurologii, a od 1962 r. kierował polikliniką neurologiczną w Szpitalu Uniwersyteckim w Genewie.

Kariera naukowa

Najistotniejszym wkładem de Morsiera była próba opracowania klinicznej kartografii halucynacji. Dążył do opisania halucynacji, rozróżniając ich przyczyny, struktury oraz konteksty psychologiczne. Zidentyfikował i sformalizował kilka odrębnych zespołów obejmujących halucynacje:

• Zespół Charles'a Bonneta odnosi się do złożonych halucynacji wzrokowych występujących u osób z zachowaną sprawnością poznawczą, ale ze znacznym upośledzeniem wzroku. Po raz pierwszy opisany w XVIII w. przez szwajcarskiego przyrodnika Charlesa Bonneta, został ponownie wprowadzony i nazwany przez de Morsiera w XX w. Jego ujęcie pomogło wykazać, że halucynacje mogą występować przy braku psychozy, szczególnie w przypadkach deprywacji sensorycznej.
• Zespół Zingerlego, nazwany na cześć austriackiego neurologa Hermanna Zingerlego, obejmuje połączenie halucynacji wzrokowych, dotykowych i somatycznych wraz z paranoidalnymi urojeniami. De Morsier podkreślał związek tego zespołu z organiczną patologią mózgu, taką jak padaczka skroniowa, odróżniając go od czysto psychiatrycznej halucynozy.
• Zespół Clérambaulta został nazwany przez de Morsiera na cześć jego mentora, Gaëtana de Clérambaulta. Choć Clérambault opisał wcześniej zjawisko znane jako automatisme mental, de Morsier sformalizował zespół kliniczny charakteryzujący się halucynacjami słuchowymi i wzrokowymi, automatyzmami psychicznymi oraz urojeniami ksobnymi, występujący zazwyczaj w przewlekłej psychozie. Ukucie tego terminu pozwoliło zachować dorobek Clérambaulta w obrębie nowoczesnych ram diagnostycznych.

Poprzez te zespoły de Morsier wykazał, że halucynacje powstają w wyniku różnych procesów neuronalnych i psychologicznych, co podważało wcześniej dominujący pogląd, że wszystkie halucynacje świadczą o schizofrenii lub psychozie.

De Morsierowi przypisuje się również wczesne opisy rzadkiej wady wrodzonej znanej obecnie jako dysplazja przegrodowo-oczna – schorzenia obejmującego hipoplazję nerwu wzrokowego oraz brak przegrody przezroczystej. Schorzenie to było historycznie nazywane zespołem de Morsiera, na podstawie jego pracy z 1956 r. opisującej te anomalie anatomiczne.

Wybrane publikacje

• Les trémulations fibrillaires et la contracture rigide du cœur. Praca doktorska, Genewa, 1922.
• Pathologie du diencéphale. Les syndromes psychologiques et syndromes sensorio-moteurs. „Schweizer Archiv für Neurologie und Psychiatrie”, 1944.
• Études sur les dysraphies crânioencéphaliques. III. Agénésie du septum pellucidum avec malformation du tractus optique. „Schweizer Archiv”, 1956.
• Contribution à l'étude clinique des altérations de la formation réticulée: Le syndrome sensorio-moteur et psychologique. „Journal of the Neurological Sciences”, 1966.

Przypisy