Tlenek ołowiu(II)

Tlenek ołowiu(II)
	Czerwona i żółta odmiana PbO
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	tlenek ołowiu(II)
	Inne nazwy i oznaczenia
	glejta (zwycz.), tlenek ołowiawy (dawn.)
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	czerwony lub żółty proszek
Wzór chemiczny	PbO
• zapis Hilla	OPb
Masa molowa	223,20 g/mol
Minerały	litargit, masykot
	Identyfikacja
Numer CAS	1317-36-8
PubChem	14827
InChI
	InChI=1S/O.Pb
	InChIKey
	YEXPOXQUZXUXJW-UHFFFAOYSA-N, HTUMBQDCCIXGCV-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	9,53 g/cm³ (20 °C); ciało stałe
	Rozpuszczalność w wodzie
	70,2 mg/l (20 °C)
Temperatura topnienia	886 °C
Temperatura wrzenia	1470 °C
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H302+H332, H351, H360D, H362, H372, H410
Zwroty P	P260, P263, P273, P301+P312, P304+P340+P312, P308+P313
Temperatura zapłonu	niepalny
Numer RTECS	OG1750000
	Podobne związki
Podobne związki	PbO2, Pb3O4, PbS, PbPo
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Tlenek ołowiu(II), PbO – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek ołowiu na II stopniu utlenienia.

Znane są dwie odmiany tlenku ołowiu:

α-PbO (litargit, glejta ołowiana), czerwony, układ tetragonalny, trwały poniżej 489 °C
β-PbO (masykot, massicot), żółty, układ rombowy, trwały powyżej 489 °C

Otrzymywanie

Czerwoną odmianę tetragonalną można otrzymać przez wdmuchiwanie powietrza do roztopionego ołowiu, w temperaturze powyżej temperatury topnienia PbO, a następnie powolne ochłodzenie:

2Pb + O₂ → 2PbO_(tetr)

Żółta odmiana rombowa powstaje jako produkt termicznego rozkładu azotanu lub węglanu ołowiu w temperaturze 300–350 °C. Nie następuje przejście w odmianę tetragonalną, gdyż szybkość przemiany w tej temperaturze jest zbyt niska:

2Pb(NO₃)₂ → 2PbO_(romb) + 4NO₂↑ + O₂↑

PbCO₃ → PbO_(romb) + CO₂↑

PbO wraz z Pb₃O₄ są produktami rozkładu termicznego ditlenku ołowiu, PbO₂ (temperatura powyżej 344 °C).

Właściwości

Związek ten nie rozpuszcza się w wodzie, ma właściwości amfoteryczne i roztwarza się w kwasach i alkaliach:

PbO + 2H⁺ → Pb²⁺ + H₂O

PbO + 2OH⁻ → [PbO₂]²⁻ + H₂O

PbO dobrze rozpuszcza się w wodnych roztworach octanu ołowiu(II):

PbO + Pb(CH₃COO)₂ + H₂O → 2Pb(CH₃COO)OH

albo:

PbO + Pb(CH₃COO)₂ + H₂O → Pb(CH₃COO)₂·Pb(OH)₂

Zastosowanie

Jest stosowany do produkcji szkła ołowiowego, jako surowiec barwiący do produkcji farb, a także do wyrobu kitu, oraz do otrzymywania innych związków chemicznych ołowiu.

Przypisy

1 2 3 4 5 Tlenek ołowiu(II) [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 203610 [dostęp 2022-09-18] .
↑ Tlenek ołowiu(II) [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 203610 [dostęp 2022-09-18] .
↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 4-36.
1 2 ołowiu(II) tlenek, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2013-01-20] .
1 2 Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.
1 2 3 Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 6. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 773, 782–783, 785. ISBN 978-83-01-16282-5.
↑ M. Baudler: Lead(II) oxide. W: Handbook of Preparative Inorganic Chemistry. Georg Brauer (red.). T. 1. New York–London: Academic Press, 1963, s. 758.

[Merck-SDB-1] 1 2 3 4 5 Tlenek ołowiu(II) [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 203610 [dostęp 2022-09-18] .

[SA-2] Tlenek ołowiu(II) [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 203610 [dostęp 2022-09-18] .

[CRC-3] CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 83. Boca Raton: CRC Press, 2003, s. 4-36.

[PWN-4] 1 2 ołowiu(II) tlenek, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2013-01-20] .

[Encyklopedia-5] 1 2 Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.

[Bielanski-6] 1 2 3 Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 6. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 773, 782–783, 785. ISBN 978-83-01-16282-5.

[Baudler-7] M. Baudler: Lead(II) oxide. W: Handbook of Preparative Inorganic Chemistry. Georg Brauer (red.). T. 1. New York–London: Academic Press, 1963, s. 758.