Gniazdeczka

Gniazdeczka
	; Gniazdeczka dzwonkowate
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	jasnotowate
Rodzaj	gniazdeczka
	Nazwa systematyczna
	Moluccella L.; Sp. Pl. 587. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	M. laevis Linnaeus
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gniazdeczka, dzwonki (Moluccella L.) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Obejmuje 8 gatunków (w tym włączony tu przedstawiciel dawniej wyróżnianego rodzaju Sulaimania). Występują one w południowej części basenu Morza Śródziemnego i w południowo-zachodniej Azji, sięgając na wschodzie po północno-zachodnie Indie (nazwa naukowa nawiązująca do Moluków jest myląca – rośliny te nie rosną na Wyspach Korzennych). Rośliny te występują na suchych polach oraz zbiorowiskach trawiastych. Cechują się drobnymi koronami kwiatów i okazałymi, dzwonkowatymi kielichami. Kielichy te, trwałe po zasuszeniu, są walorem uprawianych jako roślina ozdobna dzwonków irlandzkich M. laevis. Gatunek ten jest wrażliwy na mróz, uprawiany jako roślina jednoroczna, rozmnażana z nasion.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, zwykle jednoroczne, rzadziej krótkowieczne byliny. Ich pędy są nagie, wzniesione, rozgałęzione i osiągają do 1 m wysokości.
Liście: Naprzemianległe, ząbkowane lub karbowane, pozbawione zapachu, długoogonkowe.
Kwiaty: Zebrane w okółkach po 6–8 w szczytowej części pędu. Kielich zrosłodziałkowy, papierzasty i sztywny, czasem z kolczastymi ząbkami. Korona drobna, pięciopłatkowa, biała, purpuroworóżowa lub biała z czerwonawymi żyłkami. Płatki tworzą rurkę zakończoną dwoma wargami, górną kapturkowatą i wewnątrz owłosioną oraz dolną z trzema łatkami, z których środkowa bywa dodatkowo rozcięta. Cztery pręciki, schowane pod górną wargą. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka.
Owoce: Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze, trójkanciaste rozłupki.

Systematyka

Pozycja taksonomiczna

Rodzaj z plemienia Marrubieae z podrodziny Lamioideae z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae).

Wykaz gatunków

Moluccella aucheri (Boiss.) Scheen
Moluccella bucharica (B.Fedtsch.) Ryding
Moluccella fedtschenkoana (Kudr.) Ryding
Moluccella laevis L. – gniazdeczka dzwonkowate, dzwonki irlandzkie
Moluccella olgae (Regel) Ryding
Moluccella otostegioides Prain
Moluccella sogdiana (Kudr.) Ryding
Moluccella spinosa L.

Zobacz też

dzwonek Campanula – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-04-04] (ang.).
1 2 Moluccella Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-04-03].
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 117, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 Botanica. Warszawa: Konemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, s. 581. ISBN 3-8331-1916-0.
1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 594, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 Moluccella L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-14].
1 2 3 4 5 6 7 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 292. ISBN 0-333-74890-5.
1 2 I.C. Hedge: Moluccella L.. [w:] Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-04-03].
↑ Genus: Moluccella L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-04-04].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-04-04] (ang.).

[ing-3] 1 2 Moluccella Linnaeus. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2019-04-03].

[checklist-4] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 117, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[botanica-5] 1 2 3 4 Botanica. Warszawa: Konemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, s. 581. ISBN 3-8331-1916-0.

[mabb-6] 1 2 3 4 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 594, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[powo-7] 1 2 Moluccella L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-14].

[philips-8] 1 2 3 4 5 6 7 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 292. ISBN 0-333-74890-5.

[pakistan-9] 1 2 I.C. Hedge: Moluccella L.. [w:] Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-04-03].

[grin-10] Genus: Moluccella L.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2019-04-04].