Golub

Golub
	część miasta
	; Panorama Golubia: widoczny m.in. zamek, dawny kościół neogotycki (obecnie szkoła), kościół św. Katarzyny, Drwęca
	Herb
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	golubsko-dobrzyński
Miasto	Golub-Dobrzyń
W granicach Golubia-Dobrzynia	de facto 1941 / de jure 1951
Data założenia	1300
Populacja (2011); • liczba ludności	; 1887
SIMC	nie nadano
	Położenie na mapie Golubia-Dobrzynia Golub
	Położenie na mapie Polski Golub
	Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego Golub
	Położenie na mapie powiatu golubsko-dobrzyńskiego Golub
	53°06′52″N 19°03′11″E/53,114444 19,053056

Golub (niem. Gollub) – dzielnica Golubia-Dobrzynia (województwo kujawsko-pomorskie), na prawym brzegu Drwęcy. Dawniej samodzielne miasto, prawa miejskie posiadał w latach 1300–1951, własność królewska, w 1664 roku położony był w starostwie golubskim. W 1951 (de facto 1941) połączony z Dobrzyniem nad Drwęcą utworzył nowe miasto Golub-Dobrzyń.

W 2011 r. miał 1887 mieszkańców.

Toponimia

Według Jerzego Maciejewskiego Golub (dop. Golubia) to nazwa dzierżawcza od imienia Golub (←Gościlub) (dop. Goluba); por. Wrocław (Wrocławia) od Wrocław (Wrocława), Poznań (Poznania) od Poznan (Poznana) itp.

1254 – pierwsza wzmianka o Golubiu, jako własności biskupów kujawskich
1293 – Golub odstąpiony Krzyżakom
1300 – założenie krzyżackiego miasta
1305–1311 – wzniesienie zamku i ustanowienie komturii
1410 – zdobycie przez wojska polskie, bitwa pod murami miasta z wojskami Kawalerów Mieczowych
1422 – zdobycie przez wojska polskie (wojna golubska)
1460 – zdobycie przez wojska krzyżackie pod dowództwem Bernarda Szumborskiego
1462 – zdobycie przez wojska polskie pod dowództwem Ulryka Czerwonki
1466 – przyłączony do Polski (Prusy Królewskie) na mocy pokoju toruńskiego jako starostwo niegrodowe
1611–1625 – rezydencja Anny Wazówny (siostry Zygmunta III Wazy)
1772–1919 – Golub pod zaborem pruskim (1807–1815 w Księstwie Warszawskim)
od 1900 – połączenie kolejowe z Bydgoszczą i Brodnicą
pocz. XI 1906 – pocz. III 1907 strajk szkolny przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim
1939–1945 – okupacja hitlerowska, zagłada ok. 200 Żydów golubskich, wyniszczanie polskiej inteligencji, przymusowe wpisywanie na niemiecką listę narodowościową (ok. 90% mieszkańców miasta)
1941 – de facto utrata samodzielności w czasie okupacji przez połączenie z Dobrzyniem i utworzenie miasta Golub-Dobrzyń.
1951 – formalna utrata samodzielności przez połączenie z Dobrzyniem i utworzenie miasta Golub-Dobrzyń

1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 34562.
↑ Opis królewszczyzn w województwach chełmińskim, pomorskim i malborskim w roku 1664, wydał Józef Paczkowski, Toruń 1938, s. 7.
1 2 Dz. U. z 1951 r. Nr 27, poz. 200 (ISAP).
↑ Bruzda, Sandra (2011, June 13). E-mail: Demographic data for 2011 for the left-bank part of Golub-Dobrzyń (Dobrzyń nad Drwęcą) – formerly in Congress Poland. Golub-Dobrzyń, Urząd Miasta, Wydział Organizacyjny i Spraw Społecznych in Golub-Dobrzyń.
↑ Jerzy Maciejewski, Język ludności golubsko-dobrzyńskiej, [w:] Dzieje Golubia-Dobrzynia i okolic, red. Kazimierz Chruściński, 1979 Toruńskie Towarzystwo Kultury.
↑ Mieczysław Haftka „Zamki Krzyżackie w Polsce – Szkice z Dziejów”, Muzeum Zamkowe w Malborku, 1999, s. 116, ISBN 83-86-206-27-6.
↑ L. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 98.
↑ Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948., s. 125, 129.

Historia Żydów w Golubiu na portalu Wirtualny Sztetl
Golub, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 658 .

Części miasta wg TERYT	Bedewo Biała Cegielnia Błonie Czarny Kozieł Nowe Osiedle Osiedle Sokołowskie Parzybok Podzamek
Historyczne miasta	Dobrzyń nad Drwęcą Golub
Dawniej w granicach miasta	Lisak Zaręba

Przynależność wojewódzka	woj. pomorskie (II RP) (1919–39) woj. pomorskie (PRL) (1945–50) woj. bydgoskie (1950–75)
Miasta (1919–75)	Dobrzyń nad Drwęcą (← 1951) Golub (do 1951) Golub-Dobrzyń (1951–55 →) Kowalewo (Pomorskie) (1929–55 →) Radzyń Chełmiński (← od 1956) Wąbrzeźno
Gminy wiejskie zbiorowe (1934–54 i 1973–75)	Dębowa Łąka Kowalewo (do 1954) Książki Płużnica Podzamek Golubski (do 1954) Radzyń Chełmiński (od 1973) Ryńsk (do 1954) Wąbrzeźno (do 1954) Wąbrzeźno (od 1973) Wielkie Radowiska (do 1954) Wielkie Rychnowo (do 1954)
Gromady (1954–72)	Błędowo (← 1956–71) Dębowa Łąka (1954–72) Fijewo (← 1956–72) Jarantowice (1954–61) Kotnowo (← 1956–57) Książki (1954–72) Lipienica (1954–55 →) Łabędź (1954–57) Łopatki (1954–59) Małe Pułkowo (1954–72) Mlewo (1954–55 →) Myśliwiec (1954–59) Nowawieś Królewska (1954–72) Orzechowo (1954–59) Osieczek (1954–59) Ostrowite (1954–55 →) Pluskowęsy (1954–55 →) Płużnica (1954–72) Ryńsk (1954–72) Rywałd (← 1956–68) Sokoligóra (1954–55 →) Wąbrzeźno (1958–72) Wielka Łąka (1954–55 →) Wielkie Rychnowo (1954–55 →) Zieleń (1954–71) Zielnowo (← 1956–59)