Gooral

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Gooral

Gooral na koncercie w Katowicach (2026)
Imię i nazwisko	Mateusz Górny
Pseudonim	Gooral, Dobry Gooral
Data i miejsce urodzenia	1982 Bielsko-Biała
Instrumenty	instrumenty klawiszowe
Gatunki	muzyka elektroniczna
Zawód	muzyk, producent muzyczny, DJ
Aktywność	2003–
Wydawnictwo	S.P. Records
Współpracownicy
Stanisław Leszczyński
Zespoły
Psio Crew
Multimedia w Wikimedia Commons

Gooral (Dobry Gooral), właśc. Mateusz Górny (ur. 1982 w Bielsku-Białej) – polski muzyk, producent muzyczny, DJ, współzałożyciel zespołu Psio Crew. W swojej twórczości łączy muzykę elektroniczną z góralską muzyką ludową.

Życiorys

Jego dziadek grał w zespole jazzowym, a rodzice w 2015 roku pracowali w branży optycznej. W latach 90. XX wieku zainteresował się muzyką elektroniczną. Jak wspominał, pierwsza płyta CD, jaką posiadał, zawierała muzykę Jeana-Michela Jarre’a. W 1998 roku pojechał z ojcem na Love Parade. Studiował optykę okularową i optometrię w Poznaniu. Jego praca dyplomowa dotyczyła prymowania podprogowego negatywnego. W okresie nauki w liceum i podczas studiów pracował jako instruktor narciarstwa w Szczyrku, na Czyrnej. Za zarobione w ten sposób pieniądze kupił sprzęt muzyczny.

W 2003 roku jego remiks utworu „Whole Lotta Love” zespołu Led Zeppelin zajął drugie miejsce w notowaniach Radia Bis. W tym okresie rozpoczęła się jego kariera muzyczna. W 2004 roku w Bielsku-Białej współzałożył zespół Psio Crew. Z grupą zagrał setki koncertów. W 2008 roku odszedł z zespołu. Jego pierwszy solowy album, Ethno Elektro, wydany w 2011 roku, osiągnął status platynowej płyty.

W 2012 i 2013 roku wystąpił na Przystanku Woodstock. Podczas drugiego z tych występów zagrał z Państwowym Zespołem Ludowym Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Zapis koncertu wydano na CD i DVD. W 2015 roku wziął udział w reaktywacji Psio Crew. W tym czasie mieszkał w Bielsku-Białej. W 2019 roku wystąpił na Pol’and’Rock Festivalu.

Od 2020 roku podczas koncertów wykorzystywał strój A = 432 Hz. W Warszawie miał studio muzyczne, w którym nagrał album Ethno Elektro 2, wydany w 2020 roku. Na przełomie 2021 i 2022 roku przebywał w szpitalu psychiatrycznym, do którego trafił w stanie ciężkiej katatonii. W listopadzie 2022 roku wydał album Wolno 2 w gwatemalskiej wytwórni Resueno. W grudniu tego samego roku powziął zamiar wykorzystania tzw. częstotliwości solfeggio w techno (przypisywane im właściwości uzdrawiające nie zostały potwierdzone naukowo). W 2023 roku współpracował z Julią Scott.

Występował również m.in. na Open’er Festivalu, Before Tauron Nowa Muzyka, Orange Warsaw Festivalu, Colours of Ostrava i Szigecie. Grał także dla chorych słoni w Ogrodzie Zoologicznym we Wrocławiu. Występował zarówno solowo, jak i z innymi artystami, m.in. wokalistką Anną Wiosną Rogowską, kontratenorem Janem Mędralą, artystą sztuk wizualnych Michałem Kopaniszynem oraz skrzypkiem Stanisławem Leszczyńskim. Łącznie zagrał przeszło 1200 koncertów w 20 państwach.

Twórczość

Gooral początkowo tworzył muzykę techno. Wśród wykonawców słuchanych w młodości wymieniał Jeana-Michela Jarre’a i Mike’a Oldfielda, a jako istotną inspirację wskazywał berlińską scenę muzyki elektronicznej. Około 2003 roku zaczął łączyć muzykę klubową z elementami muzyki etnicznej, a później skoncentrował się na wykorzystywaniu folkloru góralskiego. Jak wyjaśniał, nie wywodził się z tradycyjnej rodziny góralskiej, a zainteresowanie tą muzyką wynikało przede wszystkim z przywiązania do rodzinnego regionu.

W Psio Crew, które współtworzył z Maciejem Szymonowiczem, Gooral odpowiadał za warstwę elektroniczną. Zespół łączył tradycyjną muzykę góralską, śpiew i instrumenty akustyczne(inne języki) z dubem, trip-hopem, drum and bassem i beatboxem. Gooral wykorzystywał syntezatory i sampler, wykonywał beatbox, tworzył rymy oraz zajmował się produkcją, miksem i masteringiem. Po reaktywacji grupy zmieniły się proporcje elementów jej brzmienia. Według Jacka Świądra w singlu „Polana” (2016) dominowały kontrabas Szymonowicza i elektronika Goorala, a nagranie wyróżniało się wolniejszym tempem i dubowym charakterem. Autor zauważył również, że na początku 2017 roku nowe nagrania Psio Crew opierały się na śpiewie Katarzyny Szymonowicz i nie zawierały rapu ani beatboxu.

W twórczości solowej Gooral łączył muzykę elektroniczną, dubstep i drum and bass z góralską muzyką ludową. Na debiutanckim albumie Ethno Elektro (2011) wykorzystywał zarówno opracowania tradycyjnych melodii i pieśni góralskich, m.in. „Krywaniu”, „Zboojnicki” i „Karczmareczka”, jak i kompozycje anglojęzyczne, w których elementy góralskie ograniczały się niekiedy do partii skrzypiec w tle. Takie rozwiązanie zastosowano m.in. w „Who Is Your God?” i „Traveler”. Recenzent „Pisma Folkowego” zwrócił uwagę na wykorzystanie cyfrowych szumów w zamykającym album utworze „Wysoko górka”. W materiale ADAM Audio z 2020 roku wspomniano, że Gooral wyjeżdżał w góry, aby rejestrować miejscowych wykonawców w ich naturalnym otoczeniu.

Przygotowując album Better Place (2014), Gooral świadomie ograniczał udział folkloru góralskiego, chcąc poświęcić więcej miejsca własnym pomysłom kompozytorskim. Wskazywał przy tym na swoje wcześniejsze zainteresowania techno i ambientem. Samodzielnie wykonał miks i mastering albumu. Niezadowolony z brzmienia jego pierwszej wersji, wycofał materiał z tłoczni i ponownie nad nim pracował. Na albumie Khabaya (2016) nadal zestawiał elementy muzyki klubowej i folkowej. Opisując utwór tytułowy, Iśka Marchwica zwróciła uwagę na partie gitary, gwizdanie i śpiew Adrianny Styrcz, natomiast w „Disfunction” – na trip-hopowe brzmienie i dubstepowe inspiracje. Wymieniła także utwory wykorzystujące tradycyjny repertuar, takie jak „U Dunaja”, „Ohoho” i „Spod tego jawora”.

W późniejszej twórczości artysta rozwijał zainteresowanie downtempo i brzmieniami orientalnymi. Wydany w 2020 roku dwupłytowy album Ethno Elektro 2 podzielił na części Wolno i Fusion. Pierwsza zawierała spokojniejsze kompozycje oparte m.in. na rytmach orientalnych i utrzymane w stylistyce downtempo, druga natomiast skupiała się na bardziej tanecznej muzyce elektronicznej. Przykładem pierwszego kierunku jest nowe opracowanie „Krywaniu”, łączące downtempowy podkład rytmiczny Goorala z tradycyjną melodią, śpiewem członków Psio Crew i partiami skrzypiec Stanisława Leszczyńskiego. Gooral sięgał po tę pieśń również na albumie Ethno Elektro (2011) oraz w projekcie Gooral & Mazowsze. Maria Kościelniak-Woźniak, porównując wykonanie z Przystanku Woodstock w 2013 roku z opracowaniem z 2020 roku, wskazała na kontrast między tanecznym charakterem pierwszego a melancholijną stylistyką downtempo drugiego. W wersji z 2020 roku Gooral usunął dwie z trzech zwrotek pieśni, ograniczając śpiew do dwóch krótkich fragmentów. W występach solowych Gooral wykorzystywał syntezator, piszczałki, okaryny, procesory efektów i komputer. Zajmował się także śpiewem, produkcją muzyczną i działalnością DJ-ską.

Poza nagraniami fonograficznymi udźwiękowił niemy film South(inne języki) z 1919 roku w reżyserii Franka Hurleya. Stworzył także muzykę do spektaklu Krakowiacy i Górale wystawianego w Teatrze Polskim w Poznaniu.

Przypisy