Gorczyca

Gorczyca
	; Gorczyca biała
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	kapustowce
Rodzina	kapustowate
Rodzaj	gorczyca
	Nazwa systematyczna
	Sinapis L.; Sp. Pl. 668. 1753
	Typ nomenklatoryczny
	Sinapis alba L.
Synonimy
	Sinapi P. Miller; Sinapistrum F. F. Chevallier;
	Sinapi P. Miller; Sinapistrum F. F. Chevallier;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Gorczyca (Sinapis L.) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego dwa lub cztery gatunki (w pierwszym wypadku ich część jest wyłączana do rodzaju Rhamphospermum). Rośliny te występują w Europie, północnej Afryce i znacznej części Azji. Jako rośliny introdukowane spotykane są na wszystkich kontynentach w strefach umiarkowanych; rzadziej są obecne w strefie międzyzwrotnikowej. W Polsce rosną dwa gatunki introdukowane i zadomowione – gorczyca biała Sinapis alba i gorczyca polna Sinapis arvensis.

Nasiona gorczycy białej wykorzystywane są do wyrobu musztard. Gorczyca polna jest chwastem w uprawach, ale też źródłem pożywienia głodowego.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). W obrębie rodziny klasyfikowany jest do plemienia Brassiceae.

Wykaz gatunków

Sinapis alba L. – gorczyca biała, gorczyca jasna
Sinapis arvensis L. – gorczyca polna
Sinapis flexuosa Poir.
Sinapis pubescens L.

S. arvensis i S. pubescens bywają wyodrębniane w rodzaj Rhamphospermum. Gatunek zwany dawniej gorczycą czarną współcześnie określany jest zgodnie z klasyfikacją naukową nazwą kapusta czarna (Brassica nigra (L.) W.D.J. Koch, ew. Rhamphospermum nigrum (L.) Al-Shehbaz, dawniej Sinapis nigra L.). Podobnie gorczyca sarepska to kapusta sitowata (Brassica juncea (L.) Czern.).

Obecność w kulturze i symbolice

W ewangelicznej przypowieści o Królestwie niebieskim Jezus Chrystus nawiązuje do nasion gorczycy. Także po uzdrowieniu epileptyka wyjaśniał, że mając choćby odrobinę wiary „jak ziarnko gorczycy”, można dokonywać w Bogu wielkich rzeczy.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-13] (ang.).
1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
1 2 3 4 Sinapis L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-22] .
1 2 Sinapis L., [w:] BrassiBase [online], Universität Heidelberg [dostęp 2023-02-22] .
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 168, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 858, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ Genus Sinapis L., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-02-22] .
↑ „Królestwo niebieskie podobne jest do ziarnka gorczycy, które ktoś wziął i posiał na swej roli. Jest ono najmniejsze ze wszystkich nasion, lecz gdy wyrośnie, jest większe od innych jarzyn i staje się drzewem, tak że ptaki przylatują z powietrza i gnieżdżą się na jego gałęziach” (Mt 13,31-32; por. Mk 4,30-32; Łk 13,18-19). Gorczyca czarna (Brassica nigra) wyrasta w Palestynie ponad 2 m wysokości.
↑ Mt 17, 14-21; Mk 9,14-29; Łk 9,37-43.
↑ „Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarnko gorczycy, powiecie tej górze: 'Przesuń się stąd tam!', a przesunie się. I nic niemożliwego nie będzie dla was” (Mt 17,20).
↑ „Gdybyście mieli wiarę jak ziarnko gorczycy, powiedzielibyście tej morwie: 'Wyrwij się z korzeniem i przesadź się w morze!', a byłaby wam posłuszna” (Łk 17,6).
↑ Ks. dr hab. TomaszK.T. Siemieniec Ks. dr hab. TomaszK.T., Komentarz do Mt 17,14-27 [online], RadioMaryja.pl, 28 grudnia 2020 [dostęp 2021-06-13] (pol.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-13] (ang.).

[A-3] 1 2 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].

[powo-4] 1 2 3 4 Sinapis L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-22] .

[brassibase-5] 1 2 Sinapis L., [w:] BrassiBase [online], Universität Heidelberg [dostęp 2023-02-22] .

[checklist-6] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 168, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[mabb-7] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 858, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[grin-8] Genus Sinapis L., [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2023-02-22] .

[9] „Królestwo niebieskie podobne jest do ziarnka gorczycy, które ktoś wziął i posiał na swej roli. Jest ono najmniejsze ze wszystkich nasion, lecz gdy wyrośnie, jest większe od innych jarzyn i staje się drzewem, tak że ptaki przylatują z powietrza i gnieżdżą się na jego gałęziach” (Mt 13,31-32; por. Mk 4,30-32; Łk 13,18-19). Gorczyca czarna (Brassica nigra) wyrasta w Palestynie ponad 2 m wysokości.

[10] Mt 17, 14-21; Mk 9,14-29; Łk 9,37-43.

[11] „Jeśli będziecie mieć wiarę jak ziarnko gorczycy, powiecie tej górze: 'Przesuń się stąd tam!', a przesunie się. I nic niemożliwego nie będzie dla was” (Mt 17,20).

[12] „Gdybyście mieli wiarę jak ziarnko gorczycy, powiedzielibyście tej morwie: 'Wyrwij się z korzeniem i przesadź się w morze!', a byłaby wam posłuszna” (Łk 17,6).

[13] Ks. dr hab. TomaszK.T. Siemieniec Ks. dr hab. TomaszK.T., Komentarz do Mt 17,14-27 [online], RadioMaryja.pl, 28 grudnia 2020 [dostęp 2021-06-13] (pol.).