| wieś | |
Kościół pw. św. Andrzeja | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
235–280 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2022) |
752 |
| Strefa numeracyjna |
33 |
| Kod pocztowy |
32-640 |
| Tablice rejestracyjne |
KOS |
| SIMC |
0076641 |
Położenie na mapie gminy Zator | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego | |
Położenie na mapie powiatu oświęcimskiego | |
Graboszyce – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, w gminie Zator.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Grabischicze villa wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.
Graboszyce są miejscowością wzmiankowaną w 1253 r. (Gradissicze) jako o własności klasztoru Benedyktynek ze Staniątek i darowiźnie fundatora tegoż klasztoru Klemensa Jaksy herbu Gryf. W 1326 r. we wsi stał kościół parafialny. Przed 1402 r. wzmiankuje się o Świętosławie z Graboszyc. Kolejni dziedzice z Graboszyc poświadczają pośrednio istnienie w tym majątku jakiegoś dworu czy też niewielkiego zamku. W XIX w. napisano: był tu zamek warowny, dziś na dwór przerobiony, miał bardzo obszerne lochy podziemne. W latach 1440–1452 w zapiskach występuje Konrad z Graboszyc. W 1447 r. wzmiankuje się o Janie Węgrzynie, włodarzu z Graboszyc. W tymże roku wspomniano Mikołaja Gamrata zwanego Grabeszky. W 1465 r. Graboszyce należały do Jana Strzesza, piszącego się „z Radoczy”. W 1469 r. wzmiankuje się o Katarzynie z Graboszyc. W latach 1470–1480 Graboszyce należały do Jana Strzesza herbu Kiczka (był on sędzią zatorskim) i Jana Rudzkiego herbu Pilawa. Z 1476 r. mamy zapiskę, w której figurują: Zofia Konradowa z Graboszyc, jej syn Mikołaj, a także zięć Matys i córka Marusia oraz ich dzieci. Przez długi czas Graboszyce należały do rodziny Brandysów przybyłej z Czech. Pod koniec wieku XV i z pocz. XVI pojawia się wzmianka o Klemensie Brandysie z Graboszyc (także z Radoczy i Brzezinki) herbu Radwan, w latach 1484–1486 krajczym królowej Elżbiety, w 1487 r. rzekomym krajczym królewskim, zaś w latach 1492–1494 starostą chęcińskim, a w 1505 r. sędzim zatorskim. W latach 1518–1556 właścicielem Graboszyc był Aleksander (Aleksy) Brandys, podstarości zatorski i oświęcimski. Około 1565 r. Graboszyce należały do Dziwisza (Dionizego) Brandysa, dworzanina i sekretarza królewskiego. W latach 1570–1580 wzniósł on (czy też raczej rozbudował i przebudował) dwór, który można identyfikować z dzisiejszym dworem. Ostatni z Brandysów dziedzic na Graboszycach, Piotr, syn Dziwisza, pisarz oświęcimski, sprzedał je w 1626 r., Cichockim z Wojsławic. W 1700 r. wieś, w której był „zamek murowany”, należała do Jana z Zakrzewa Zakrzewskiego, wojskiego i sędziego grodzkiego oświęcimskiego.
W latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis jako właściciela miejscowości podaje Jana Rudzkiego herbu Pilawa.
20 lipca 2011 przechodząca przez Graboszyce potężna nawałnica wyrządziła dużo szkód, zrywając dachy, przewracając drzewa i niszcząc wiele budynków mieszkalnych.
Leży na skraju Pogórza Śląskiego, na lewej, wysokiej terasie doliny Skawy, na Wysoczyźnie Osieckiej, w pobliżu południowo-wschodniego krańca Kotliny Oświęcimskiej, w widłach Skawy i uchodzącej do niej z lewego (zachodniego) brzegu Wieprzówki. Część wsi w rejonie Czarczy, przysiółka Grodziska, znajduje się na prawym (wschodnim) brzegu Skawy i graniczy z Bachowicami oraz Grodziskiem. Wieś odległa jest ok. 6 km od Zatora w kierunku Wadowic.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0076687 | Czarcza | przysiółek |
| 0076664 | Łysa Góra | część wsi |
| 0076693 | Myto | przysiółek |
| 0076670 | Pod Górą | część wsi |
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.