| osiedle | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Aglomeracja | |
| Miasto | |
| Dzielnica | |
| W granicach Warszawy |
15 maja 1951 |
| SIMC |
0919921 |
Położenie na mapie dzielnicy | |
| 52°15′03″N 20°52′37″E/52,250833 20,876944 | |
Groty – obszar Miejskiego Systemu Informacji i osiedle mieszkaniowe w dzielnicy Bemowo w Warszawie.
Według Miejskiego Systemu Informacji rejon Groty położony jest pomiędzy ulicą Lazurową od ulicy Kocjana na południe do linii kolejowej nr 938, na zachód linią kolejową do granicy miasta, granicą miasta do ulicy Kocjana i dalej ulicą Kocjana do ulicy Lazurowej.
W 1951 Groty włączono w granice m.st. Warszawy. W latach 1951-1990 Groty należały do dzielnicy Wola, a w latach 1990-1994 do dzielnicy-gminy Warszawa-Wola. W latach 1994-2002 znajdowały się w gminie Warszawa-Bemowo, a od 2002 należą do dzielnicy Bemowo.
Historycznie Groty, jako wieś, były zlokalizowane pomiędzy Babicami i Górcami w rejonie dzisiejszych ulic Górczewskiej, Lazurowej i Narwik.
W XVI w. wieś należąca do rodziny Grotów i Zdziarskich, szlachty zaściankowej, w parafii Babice, licząca trzy łany (ok. 77 ha).
Wieś została całkowicie zniszczona podczas potopu szwedzkiego (1655–1656), a następnie ponownie zasiedlona. W 1772 dobra Groty przejął hrabia Józef Oborski, kasztelan ciechanowski, marszałek dworu prymasa Michała Poniatowskiego.
W latach 1883-1886 władze rosyjskie wybudowały w pobliżu wsi Fort III, jako jeden z fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Warszawa. W 1868 wieś Groty liczyła 13 drobnych gospodarstw (łącznie ok. 22 ha) oraz folwark (ok. 200 ha).
Przed 1885 warszawski bankier Jan Gotlib Bloch zlecił Władysławowi Marconiemu przebudowę dawnego pałacyku Jakuba Ignacego Łaszczyńskiego w Grotach na letnią rezydencję. W wyniku przebudowy budynek uzyskał formę willi nawiązującej do renesansu włoskiego. Bloch powiększył i ogrodził otaczający pałacyk ogród, którego ozdobą była aleja starych lip. Park zajmował powierzchnię około 25 ha. Pałacyk był zlokalizowany w pobliżu obecnych ulic Narwik i Lazurowej. Zgodnie z opisem „w starszej części budowli wyróżniła się trójkondygnacyjna wieża z wielkim, biforialnym oknem na piętrze, triadą małych okienek na drugim piętrze i zwieńczeniem w formie trójkątnego frontonu z tympanonem dekorowanym sztukaterią. Nieregularny rzut gmachu był następstwem jego rozbudowy”. Pałacyk miał urządzenia wodno-kanalizacyjne i telefon. Budynek rozebrano w 1959.
W 1877 Groty miały 157 mieszkańców zamieszkujących 13 domów.
W 1904 Groty liczyły 325 mieszkańców i 21 domów. W tym czasie tutejszy folwark został rozparcelowany do ok. 70 ha.
Od co najmniej 1910 roku z pałacykiem Blocha związany był Paweł Stanisław Sergiusz Górski (1870-1921), ziemianin, działacz polityczny, wicedyrektor Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia i wiceprezes Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. W 1917 był właścicielem pałacu wraz z folwarkiem i parkiem.
Po wycofaniu się wojsk rosyjskich z Warszawy w 1915 część terenów Fortu III w Grotach przeznaczono na cele cywilne. W 1917 Komisja Uprawy Gruntów Podmiejskich warszawskiego magistratu, kierowana przez Teodora Toeplitza, prowadziła na terenie fortu uprawy rolne w ramach działań na rzecz poprawy zaopatrzenia Warszawy w żywność.
W zachowanych zabudowaniach fortecznych prowadzono również hodowlę zwierząt gospodarskich. W 1917 utrzymywano tam 62 krowy i 35 kóz, a pozyskiwane mleko dostarczano codziennie do Szpitala Zakaźnego św. Stanisława oraz Szpitala Dziecięcego Karola i Marii na Woli.
W jednym z dawnych budynków wojskowych, zwanym „Stefanówką”, działało letnisko Chrześcijańskiego Związku Rękodzielniczek „Dźwignia”. Ośrodek, zorganizowany z inicjatywy Lucyny Kotarbińskiej, zapewniał warszawskim rękodzielniczkom dwu- lub trzytygodniowy wypoczynek. Część kobiet korzystała z bezpłatnego pobytu i wyżywienia.
W 1935 na terenie gminy Blizne istniały m.in. dwie gromady związane z Grotami: Groty, obejmująca wieś Groty, fort Groty III i „Grunta Dyrekcji Robót Publicznych”, oraz Groty Kolonia, w której skład wchodziły kolonie Groty A i Groty B oraz folwark Groty A – Wille..
W 1934 w pałacyku Blocha powstał Zakład Leczniczo-Wychowawczy dra Józefa Twerskiego, zajmujący się opieką i kształceniem dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. W 1936 placówkę wymieniono wśród nielicznych prywatnych zakładów tego rodzaju przeznaczonych dla dzieci żydowskich w Polsce. Zakład funkcjonował jeszcze w maju 1939. Według opublikowanego wówczas ogłoszenia prasowego mieścił się w pałacu, z kanalizacją i centralnym ogrzewaniem, otoczonym parkiem o powierzchni 40 mórg (ok. 22 ha). Prowadzono w nim szkołę specjalną, warsztaty oraz zajęcia związane z pracami rolniczymi.
W 1947 Groty liczyły 423 mieszkańców.
W latach 70. XX wieku powstały dwa zespoły zabudowy jednorodzinnej, określane jako Groty I i Groty II.
Groty I, zaprojektowane przez architekta Andrzeja Rogowskiego, zrealizowano w latach 1970-1975 na obszarze około 21 ha pomiędzy ulicami Kocjana, Bolimowską, Hubala-Dobrzańskiego, Podkowińską i Spychowską. Osiedle podzielono na 3 kolonie. Powstało 360 domów jednorodzinnych, w tym 147 piętrowych domów szeregowych oraz 213 domów parterowych w zabudowie szeregowej lub wolnostojącej. Działki miały powierzchnię od 200 do 600 m².
Groty II, według projektu Leszka Studnickiego, zrealizowano w latach 1975-1979 na obszarze około 9,1 ha, pomiędzy ulicami Hubala-Dobrzańskiego, Podkowińską, Spychowską i Zaboreczną. Zespół obejmował 67 domów bliźniaczych na działkach o powierzchni od 300 do 400 m².
Przy wznoszeniu domów wykorzystywano elementy prefabrykowane dostarczane z wytwórni w Piasecznie. Część prac, w tym wykonywanie ścian działowych, prowadzono tradycyjnymi metodami murarskimi. Ówczesna prasa opisywała również trudności organizacyjne i materiałowe występujące podczas realizacji inwestycji.
Mieszkańcami osiedla byli m.in.: poeta i dramaturg Jonasz Kofta, pisarz i dramaturg Ireneusz Iredyński, prawnik i pisarz Wiktor Osiatyński, piosenkarka i aktorka Irena Jarocka oraz saksofonista i kompozytor Jan „Ptaszyn” Wróblewski.
