Gruczno

Gruczno
	wieś
	; Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	świecki
Gmina	Świecie
Liczba ludności (III 2011)	1409
Strefa numeracyjna	52
Kod pocztowy	86-111
Tablice rejestracyjne	CSW
SIMC	0097784
	Położenie na mapie gminy Świecie Gruczno
	Położenie na mapie Polski Gruczno
	Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego Gruczno
	Położenie na mapie powiatu świeckiego Gruczno
	53°20′55″N 18°18′42″E/53,348611 18,311667
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gruczno – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Świecie.

Podział administracyjny i demografia

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Gruczno. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gruczno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1409 mieszkańców.

Historia

W roku 1290 wieś została podarowana przez księcia pomorskiego Mściwoja II arcybiskupom gnieźnieńskim. Miejscowa parafia św. Jana Chrzciciela należy do najstarszych na Pomorzu, a pierwszy kościół powstał już w XIII wieku. Do połowy XVII wieku Gruczno było jedną z największych wsi na Pomorzu. Po spaleniu przez Szwedów i wymordowaniu ludności nie osiągnęło już dawnej świetności. Istniejący neogotycki kościół został wybudowany pod koniec XVIII w., a w latach 1873-1876 był gruntownie przebudowany. Zabytkowy młyn pochodzi z roku 1888 i kiedyś był napędzany wodą, zastąpioną od pewnego momentu silnikiem elektrycznym. Młyn zakończył działalność w roku 1998, a obecnie jest siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Dolnej Wisły i jest udostępniony dla zwiedzających.

Pierwsza osada znajdowała się na górze Świętego Jana. W wyniku prowadzonych wykopalisk w latach 1896-1899 (przez Muzeum Historyczne w Grudziądzu) i w roku 1938 (przez ks. Władysława Łęgę) odkryto cmentarzysko, a w grobach pierwotnej ludności znaleziono naczynia i inne przedmioty (znaleziska te zaginęły podczas II wojny światowej). W roku 1964 po raz trzeci prowadzone były wykopaliska, a w 41 z przebadanych wówczas ponad 400 grobów znaleziono bardzo okazałą biżuterię średniowieczną (kolie, bransolety, krzyżyki i inne). Warszawska wystawa znalezionych eksponatów została nagrodzona i odtąd stanowi stałą wystawę w Muzeum w Grudziądzu. Badania archeologiczne i wykopaliska rejestrują 5 faz zasiedlania zespołu grodowego w Grucznie (VII-XIV w.).

Od 2006 w miejscowości w przedostatni weekend sierpnia odbywa się co roku Festiwal Smaku.

W 2021 rozebrano znajdujący się w pobliżu miejscowości wiadukt drogowy, którym do tej pory prowadziła trasa drogi krajowej nr 5.

Urodzeni w Grucznie

Mieczysław Medeński – polski rolnik i polityk, poseł na Sejm PRL, członek Związku Młodzieży Polskiej.
Jerzy Wojtowicz – polski inżynier, historyk, numizmatyk i nauczyciel, członek NSZZ „Solidarność”.
Tadeusz Kufel – polski ekonomista, specjalizujący się w ekonometrii, prognozowaniu i symulacjach oraz statystyce.
Marek Szerszyński – polski kolarz szosowy startujący w latach 80. i 90. ubiegłego stulecia, zawodowiec w latach 1989–1993.

Zobacz też

Szlak rowerowy R1

Przypisy

1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 346 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 39461.
↑ Budowa drogi S5. Był wiadukt i nie ma wiaduktu między Bydgoszczą a Świeciem
↑ Parlamentarzyści - Pełny opis rekordu [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2025-10-28] .
↑ EdytaE. Głowacka-Sobiech EdytaE., Zjazd Łódzki i odrodzenie Związku Harcerstwa Polskiego w 1956 roku, „Biuletyn Historii Wychowania” (21/22), 2019, s. 95–104, DOI: 10.14746/bhw.2005.2006.21.22.8, ISSN 1233-2224 [dostęp 2025-10-28] .
↑ Uniwersytet Mikołaja Kopernika (Toruń), HenrykaH. Duczkowska-Moraczewska HenrykaH., SławomirS. Kalembka SławomirS. (red.), Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-2004: materiały do biografii, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, ISBN 978-83-231-1988-3 [dostęp 2025-10-28] .
↑ MaciejM. Staniszewski MaciejM., Digesta Justyniańskie księga pierwsza. Tłumaczenie Bartosz Szolc-Nartowski, Oficyna Wydawnicza WSHP im. Ryszarda Łazarskiego, Warszawa 2007, ss. 130, „Zeszyty Prawnicze”, 9 (1), 2017, s. 333, DOI: 10.21697/zp.2009.9.1.16, ISSN 2353-8139 [dostęp 2025-10-28] .

Bibliografia

Ryszard Boguwolski, Lothar Hyss. Biżuteria średniowieczna z cmentarzyska w Grucznie. Muzeum w Grudziądzu 2005.
ks. dr Władysław Łęga, wikariusz w Grucznie podczas I wojny światowej, historyk i etnograf, badał okolice Świecia i Gruczna przed r. 1939: Okolice Świecia. Badania etnograficzne. Gdańsk 1960.
prof. M. Pająkowska-Kensik bada zasięg języka kociewskiego i regionalizmy; na UAM magisteria o aktualnym funkcjonowaniu parafii Gruczno (E. Dyjach, ks. T. Radziński).
Gruczno – informator J. Cholewskiej-Luterek, 2005 r., tejże autorki duży bedeker o Grucznie, który ukazał się w r. 2008; naczynia liturgiczne (monstrancja 1607 r.), rękopisy (księgi od roku 1670), obrazy, rzeźby, feretrony, chorągwie (XVII-XIX w).

Linki zewnętrzne

Gruczno, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 860 .

[GUS-1] 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.

[2] Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 346 [zarchiwizowane 2022-10-26] .

[prng-3] Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 39461.

[4] Budowa drogi S5. Był wiadukt i nie ma wiaduktu między Bydgoszczą a Świeciem

[5] Parlamentarzyści - Pełny opis rekordu [online], bs.sejm.gov.pl [dostęp 2025-10-28] .

[6] EdytaE. Głowacka-Sobiech EdytaE., Zjazd Łódzki i odrodzenie Związku Harcerstwa Polskiego w 1956 roku, „Biuletyn Historii Wychowania” (21/22), 2019, s. 95–104, DOI: 10.14746/bhw.2005.2006.21.22.8, ISSN 1233-2224 [dostęp 2025-10-28] .

[7] Uniwersytet Mikołaja Kopernika (Toruń), HenrykaH. Duczkowska-Moraczewska HenrykaH., SławomirS. Kalembka SławomirS. (red.), Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-2004: materiały do biografii, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, ISBN 978-83-231-1988-3 [dostęp 2025-10-28] .

[8] MaciejM. Staniszewski MaciejM., Digesta Justyniańskie księga pierwsza. Tłumaczenie Bartosz Szolc-Nartowski, Oficyna Wydawnicza WSHP im. Ryszarda Łazarskiego, Warszawa 2007, ss. 130, „Zeszyty Prawnicze”, 9 (1), 2017, s. 333, DOI: 10.21697/zp.2009.9.1.16, ISSN 2353-8139 [dostęp 2025-10-28] .

Miasto	Świecie
Wsie	Chrystkowo Czapelki Czaple Drozdowo Dworzysko Dziki Ernestowo Głogówko Królewskie Gruczno Kosowo Kozłowo Morsk Niedźwiedź Polski Konopat Przechówko Sartowice Skarszewo Sulnowo Sulnówko Święte Terespol Pomorski Topolinek Wiąg Wielki Konopat
Kolonia	Nowe Dobra
Osady	Małe Bedlenki Wyrwa
Osada leśna	Grabowiec
Części miasta	Marianki Przechowo Stare Miasto