Grupy krwi

Tabela zgodności krwinek czerwonych

Grupy krwi – zestawy antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych i innych komórek krwi. W zależności od układu grupowego brane są pod uwagę różne zestawy antygenów. Niezgodność w obrębie układu grupowego wiąże się z reakcją odpornościową organizmu, polegającą na wytworzeniu przeciwciał skierowanych przeciwko nieprawidłowym antygenom, obecnym na erytrocytach. W ramach tego samego gatunku może istnieć wiele układów grupowych krwinek czerwonych. Zachowanie zasad zgodności w obrębie układów grupowych krwi jest istotne podczas transfuzji krwi, przeszczepiania narządów, a także w ciąży dla uniknięcia choroby hemolitycznej.

Układy grupowe krwi człowieka

Ze względu na występowanie na erytrocytach swoistych antygenów wyróżnia się kilka układów grupowych. U człowieka do roku 2014 opisano trzydzieści pięć układów grupowych krwi, do 2025 czterdzieści osiem. Największe znaczenie z punktu widzenia praktyki medycznej mają:

Ponadto wyróżnia się następujące układy grupowe:

Układy grupowe antygenów erytrocytarnych
Układ Symbol Rodzaj
antygenu
Liczba
antygenów
Nazwa genu Lokalizacja genu
na chromosomie
AB0/ABO AB0/ABO polisacharydy 4 AB0/ABO 9
Rh Rh białka D, c, C, E, e 49 RHD, RHCE 1
MNS MNS sjaloglikoproteiny 43 GYPA, GYPB, GYPE 4
P P1 – 1 P1 22
Kell KEL glikoproteiny o charakterze endopeptydaz 28 KEL 7
Lutheran LU glikoproteiny 21 LU/BCAM 19
Lewis LE polisacharydy 6 FUT3 19
Duffy FY glikoproteiny 6 DARC 1
Kidd JK – 3 SLC14A1 18
Diego DI – 21 SLC4A1 17
Yt YT – 2 ACHE 7
Xg XG – 1 XG X
Scianna S.C. – 5 ERMAP 1
Dombrock DO – 5 ART4/DO 12
Colton CO – 3 AQP1 7
Landsteiner-Wiener LW – 3 ICAM4 19
Chido-Rodgers CH/RG – 9 C4A, C4B 6
Hh H – 1 FUT1 19
Kx XK – 1 XK X
Gerbich GE – 8 GYPC 2
Cromer CROM – 13 DAF 1
Knops KN – 8 CR1 1
Indian IN – 2 CD44 11
Ok OK – 1 BSG 19
Raph MER2 – 1 CD151 11
JMH JMH – 1 SEMA7A 15
Ii I – 1 GCNT2 6
Globoside P – 1 B3GALT3 3
GIL GIL – 1 AQP3 9
Langereis LAN białko ABCB6 (transporter porfiryn) ? ABCB6 2
Junior JR ABCG2 (transporter, bierze udział w tworzeniu
bariery między środowiskiem a organizmem)
? ABCG2 4

U innych zwierząt

Badania na krwi zwierzęcej wykazały, że wszystkie gatunki zwierząt mają podobną ilość antygenów, co człowiek. Jak dotąd nie wskazano jednak żadnej przyczyny występowania w świecie zwierząt tak dużej liczby złożonych układów grup krwi. Pewne znaczenie może mieć fakt, że niektóre choroby występują u ludzi z określoną grupą krwi częściej (np. choroba wrzodowa dwunastnicy u osób z grupą krwi 0), jednak różnice są na tyle niewielkie, że może nie mieć to żadnego wpływu na dobór naturalny.

Historia

Odkrycia grup krwi dokonał austriacki uczony Karl Landsteiner w 1901 roku. Natomiast Ludwik Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem stworzył podstawy nauki o grupach krwi, wprowadzając ich oznaczenie symbolami A, B, AB, i 0, co następnie w 1928 roku przyjęto na całym świecie. Równocześnie pierwszy zajmował się dziedziczeniem zróżnicowania grupowego krwi, co wykorzystał do wykluczania niepewnego ojcostwa.