Guevaryzm

Guevaryzm (castryzm) – odmiana komunizmu i strategia wojny partyzanckiej stworzona przez Ernesta „Che” Guevarę, jednego z liderów rewolucji kubańskiej o marksistowsko-leninowskich poglądach. Wiele ze swych poglądów zawarł w vademecum La Guerra de Guerrillas, która stała się podstawą dla tysięcy partyzantów w różnych państwach.

Cechy

• antyimperializm przejawiający się w łączenie haseł wyzwolenia narodowego i społecznego oraz w idei solidarności ciemiężonych narodów;
• preferowanie partyzantki wiejskiej ponad partyzantkę miejską;
• uznanie za główną siłę rewolucji nie tylko proletariatu miejskiego, ale przede wszystkim mas chłopskich;
• odrzucenie pokojowej drogi do socjalizmu na rzecz walki zbrojnej typu partyzanckiego; w odróżnieniu jednak od maoistowskiej koncepcji „długotrwałej wojny ludowej”, którą inspirował się Che, guevaryści lansowali strategię tworzenia „ognisk” partyzanckich (foco guerrillero);
• uznanie potrzeby istnienia pewnych warunków, by można było przeprowadzić rewolucję – gdy istniały „obiektywne warunki” dla rewolucji w danym kraju, mała „skupiona" partyzantka jako awangarda mogła stworzyć „subiektywne warunki” i rozpocząć ogólnokrajowe powstanie, jednakże warunki nie były konieczne do wybuchu powstania, mogło być tak, że to dopiero powstanie je stworzy;
• dopuszczenie wprowadzania komunizmu bez walki – Che stwierdził, że linia ta powinna być pokojowa, ale „bardzo bojowa, bardzo odważna” i że można ją porzucić tylko wtedy, gdy jej orientacja na demokrację przedstawicielską zostanie podważona w populacji, dopiero po wyczerpaniu takich środków można rozpocząć walkę zbrojną;
• wg Guevary partyzant to nie tylko żołnierz, ale zaangażowany reformator społeczny, który walczy o sprawę, zdyscyplinowany asceta. Partyzant powinien dawać przykład, który zainspiruje naśladowców, budując solidarność z chłopstwem: Guevara pisał, że chłopu trzeba zawsze pomagać technicznie, ekonomicznie, moralnie i kulturowo. Partyzanta uważał za „anioła przewodnika” dla chłopstwa.

Ugrupowania

Do ugrupowań guevarystowskich zaliczały się (oprócz kubańskiego Ruchu 26 Lipca) m.in. Sandinowski Front Wyzwolenia Narodowego w Nikaragui, Armia Wyzwolenia Narodowego w Boliwii, Armia Wyzwolenia Narodowego w Kolumbii, Armia Wyzwolenia Narodowego w Peru, Powstańcze Siły Zbrojne w Gwatemali, Ruch Lewicy Rewolucyjnej w Wenezueli, Erytrejski Ludowy Front Wyzwolenia w Etiopii.

Krytyka

Oprócz prawicowej krytyki, Guevaryzm został skrytykowany z perspektywy rewolucyjnego anarchizmu przez Abrahama Guilléna, jednego z czołowych taktyków miejskiej partyzantki w Urugwaju i Brazylii i weterana hiszpańskiej wojny domowej. Guillén twierdził, że miasta są lepszym terenem dla partyzantki niż wieś. Krytykował guevarystyczne ruchy narodowowyzwoleńcze (takie jak urugwajscy Tupamaros, jedna z wielu grup, którym pomagał jako doradca wojskowy).

Zobacz też

• Fidelizm

Przypisy

Bibliografia

• Marcin Florian Gawrycki. Kuba i rewolucja w Ameryce Łacińskiej. Toruń 2004
• Zbigniew M. Kowalewski, Guerilla latynoamerykańska. Wrocław 1978
• Jarosław Tomasiewicz, Zło w imię dobra. Zjawisko przemocy w polityce. Warszawa 2009