Gwara lasowska, gwara lasowiacka – regionalna gwara używana w centralnej części Kotliny Sandomierskiej, należąca do dialektu małopolskiego, ale charakteryzująca się również naleciałościami z innych dialektów. Posługuje się nią grupa etnograficzna Lasowiaków. Najwcześniejsze wiadomości o tej gwarze pochodzą z roku 1880. Występowała między Wisłą, Sanem, Wisłokiem i Wisłoką.
Zasadniczo będąc jedną z gwar małopolskich, wykazuje szereg cech przejściowych, wywodzących się głównie z dialektu mazowieckiego. Dokładny zasięg występowania gwary lasowiackiej jest ujmowany odmiennie przez różnych autorów. Istnieją ponadto dość szerokie strefy przejściowe z gwarami sąsiednich grup etnograficznych.
W ujęciu Franciszka Kotuli obszar zamieszkiwany przez Lasowiaków na zachodzie zbliża się do dolin Wisłoki i Wisły (przy czym same te doliny należą do odrębnych regionów), na wschodzie sięgając prawie Janowa Lubelskiego i Biłgoraja. Na południu graniczy z regionem ropczyckim, rzeszowskim i pogranicznym. Jan Stanisław Bystroń dzielił tę grupę na Lasowiaków zamieszkujących widły Wisły i Sanu oraz Borowiaków żyjących po prawej stronie Sanu. Wiązał tę grupę z Sandomierzanami, podkreślając jednocześnie ich odrębność wynikającą z mieszanego pochodzenia i leśnego charakteru osadnictwa. Janina Wójtowicz opisując gwarę lasowiacką ogranicza ją na wschodzie mniej więcej do dawnej granicy województw sandomierskiego, lubelskiego i ruskiego, poza pograniczem z Lubelszczyzną zasięg ten rozszerza aż pod sam Wisłok, włączając wydzielane przez Kotulę regiony taki jak: Ropczyckie, Mieleckie i region, który zajmują Nadwiślanie.
Wójtowicz wydziela cztery główne obszary gwarowe: wschodni (między Sanem a Wisłokiem), środkowy (kompleks puszczy), północny (między Wisłą a Sanem) z trzema mniejszymi ugrupowaniami (nadsańskim, nadwiślańskim i grębowskim), zachodni (nad Wisłoką).
W niektórych ogólnych opracowaniach dialektologicznych, obszar zajmowany przez użytkowników gwary lasowiackiej leży na pograniczu różnych regionów. Kazimierz Nitsch granicę między Małopolską środkowo-północną a wschodnią pierwotną prowadzi przez środek północnej Rzeszowszczyzny, dzieląc obszar lasowiacki mniej więcej po połowie. Podobnie granicę prowadzi Stanisław Urbańczyk. W ramach Małopolski środkowej wymieniona jest gwara lasowska, ale jej obszar obejmuje jedynie zachodnią część obszaru lasowiackiego wyróżnianego w opracowaniach poświęconych jej szczegółowo (np. przez Kotulę czy Wójtowicz). Również obszar wydzielany jako gwara lasowska (wchodząca w skład dialektu środkowomałopolskiego) w opracowaniu Eugeniusza Pawłowskiego jest mniejszy niż u innych dialektologów. Obszar wyznaczany przez Kotulę lub Wójtowicz w jego podziale poza tym nachodzi na obszar grupy sandomierskiej dialektu środkowomałopolskiego (od północy, zachodu i południa), jasielsko-rzeszowskiej oraz zachodniolubelskiej dialektu wschodniomałopolskiego starszego (od południowego i północnego wschodu, ), a także na pogranicze dialektów pogranicza wschodniego (poddialektu południowo-wschodniego i północno-wschodniego, czyli wschodniolubelskiego).
Obszar gwary lasowiackiej leży na wielu izoglosach, co sprawia, że wiele cech charakterystycznych dla jednego obszaru może nie występować nawet na obszarach sąsiednich i trudno podać cechy, które byłyby typowe dla całej gwary. Pewne cechy mogą się mieszać, np. jedni mogą używać końcówki -ta, podczas gdy inni -cie. Czasem cechy podawane przez jednych badaczy nie są rejestrowane przez innych.
Gwarą tą posługiwali się Lasowiacy, grupa etnograficzna o mieszanym pochodzeniu, według niektórych źródeł głównie mazowieckim. O mazurskim, tj. mazowieckim pochodzeniu osadników mają świadczyć toponimy takie, jak Mazury. Wśród osadników z wieków XVI–XVII byli również jeńcy wojenni. Tradycja lokalna wiąże przezwisko "Tatary" nadawane mieszkańcom Sokołowa Małopolskiego z osadnictwem tatarskim, z którym mają wiązać się również toponimy Majdan Królewski czy Medynia. Na kształtowanie się etnografii regionu wpływ miała również niemiecka kolonizacja józefińska, napływ sąsiedniej ludności z centralnej i zachodniej Małopolski, ale również innych regionów Polski, jak i ze wschodu. Z kolei z mieszkańców Puszczy Sandomierskiej wywodzić się mają osadzeni w XIX w. Puszczy Radomskiej Posaniacy.