Haliastur

	Haliastur
	Selby, 1840
	; Kania bramińska (H. indus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	jastrzębie
Plemię	Accipitrini
Rodzaj	Haliastur
	Typ nomenklatoryczny
	Falco pondicerianus J.F. Gmelin, 1789 (= Falco indus Boddaert, 1783)
Synonimy
	Milvulus Hodgson, 1836; Haliaeetus Swainson, 1837; Dentiger Hodgson, 1844; Ictinoaetus Kaup, 1844; Milvaquila Burmeister, 1850; Halinertus F. Heine Jr., & Reichenow, 1890; Ictiniastur Mathews, 1915;
	Milvulus Hodgson, 1836; Haliaeetus Swainson, 1837; Dentiger Hodgson, 1844; Ictinoaetus Kaup, 1844; Milvaquila Burmeister, 1850; Halinertus F. Heine Jr., & Reichenow, 1890; Ictiniastur Mathews, 1915;
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Haliastur – rodzaj ptaków z podrodziny jastrzębi (Accipitrinae) w rodzinie jastrzębiowatych (Accipitridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji i Australazji.

Morfologia

Długość ciała 44–59 cm, rozpiętość skrzydeł 110–146 cm; masa ciała 380–1100 g; samice są większe i cięższe od samców.

Systematyka

Nazwę Haliastur ukuł w 1840 roku angielski przyrodnik Prideaux John Selby w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Katalog typów rodzajów i podrodzajów gromady ptaków (Aves), uporządkowany zgodnie z systemem naturalnym, wraz z oddzielnymi wykazami wskazującymi różne regiony świata, w których można je pozyskać. Była to nowa nazwa dla Haliaeetus, która zostało użyta w 1837 roku przez angielskiego zoologa Williama Swainsona (nie odnosi się do Haliaeetus Savigny, 1809) na opisanie nowego gatunku ptaka. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kania bramińska (H. indus).

Etymologia

Milvulus: rodzaj Milvus Lacépède, 1799 (kania); łac. przyrostek zdrabniający -ulus. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Milvus rotundicauda Hodgson, 1836 (= Falco indus Boddaert, 1783).
Haliaeetus: łac. haliaetus lub haliaetos ‘morski orzeł, rybołów’, od gr. ἁλιαιετος haliaietos ‘morski orzeł, rybołów’, od ἁλι- hali- ‘morski’, od ἁλς hals, ἁλος halos ‘morze’; αετος aetos ‘orzeł’.
Haliastur: gr. ἁλι- hali- ‘morski’, od ἁλς hals, ἁλος halos ‘morze’; łac. astur, asturis ‘jastrząb’, gr. αστεριας asterias ‘jastrząb’, od αστηρ astēr, αστερος asteros ‘gwiazda’.
Dentiger: łac. dens, dentis ‘ząb’; -ger ‘noszenie’, od gerere ‘nosić’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Falco pondicerianus J.F. Gmelin, 1789 (= Falco indus Boddaert, 1783).
Ictinoaetus: rodzaj Ictinia Vieillot, 1816 (kanialuk); gr. αετος aetos ‘orzeł’.
Milvaquila: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Milvus Lacépède, 1799 (kania) oraz Aquila Brisson 1760 (orzeł).
Halinertus: gr. ἁλι- hali- ‘morski’, od ἁλς hals, ἁλος halos ‘morze’; νερτος nertos ‘rodzaj jastrzębia’.
Ictiniastur: gr. ικτιν iktin lub ικτινος iktinos ‘kania’; rodzaj Astur Lacépède, 1801 (jastrząb). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Milvus sphenurus Vieillot, 1818.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Haliastur sphenurus (Vieillot, 1818) – kania złotawa
Haliastur indus Boddaert, 1783 – kania bramińska

Uwagi

↑ Nowa nazwa dla Haliaeetus Swainson, 1837.
↑ młodszy homonim Milvulus Swainson, 1827 (Tyrannidae).
↑ Nie Haliaeetus Savigny, 1809.
↑ Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840, uznana przez autora za wprowadzającą w błąd co do pokrewieństwa kani bramińskiej.
↑ Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840.
↑ Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840 ze względu na puryzm.

Przypisy

1 2 P.J. Selby: A Catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves arranged according to the natural system, with separate lists, distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: 1840, s. 2, 3. (ang.).
↑ B.H. Hodgson. Summary Description of Some New Species of Birds of Prey. „The Bengal Sporting Magazine”. 8 (28), s. 183, 1836. (ang.).
1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 215, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
↑ B.H. Hodgson: Catalogue of Nipalese Birds, collected between 1824 and 1844. W: J.E. Gray: The zoological miscellany: to be continued occasionally. London: Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1831–1844, s. 81. (ang.).
↑ J.J. Kaup: Classification der Säugethiere und Vögel. Darmstadt: C.W. Leske, 1844, s. 122. (niem.).
↑ C.H.C. Burmeister: Verzeichnis der im zoologischen Museum der Universität Halle-Wittenberg aufgestellten Säugethiere, Vögel und Amphibien. Halle: W. Plötz, 1850, s. 24. (niem.).
↑ F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 267. (niem.).
↑ G.M. Mathews: The Birds of Australia. Cz. 5. London: H.F. & G. Witherby, 1915–1916, s. 146. (ang.).
1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Haliastur, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-10-22] (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.2) [online] [dostęp 2026-10-22] (ang.).
↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2026, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2026 (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Milvulus [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Haliaeetus [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Haliastur [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dentiger [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ictinoaetus [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Milvaquila [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Halinertus [dostęp 2026-10-22] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ictiniastur [dostęp 2026-10-22] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-22].

[1] Nowa nazwa dla Haliaeetus Swainson, 1837.

[3] łodszy homonim Milvulus Swainson, 1827 (Tyrannidae).

[5] Nie Haliaeetus Savigny, 1809.

[8] Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840, uznana przez autora za wprowadzającą w błąd co do pokrewieństwa kani bramińskiej.

[10] Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840.

[12] Nowa nazwa dla Haliastur Selby, 1840 ze względu na puryzm.

[Selby-2] 1 2 P.J. Selby: A Catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves arranged according to the natural system, with separate lists, distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: 1840, s. 2, 3. (ang.).

[Hodgson1836-4] B.H. Hodgson. Summary Description of Some New Species of Birds of Prey. „The Bengal Sporting Magazine”. 8 (28), s. 183, 1836. (ang.).

[swa-6] 1 2 W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 215, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).

[Hodgson1844-7] B.H. Hodgson: Catalogue of Nipalese Birds, collected between 1824 and 1844. W: J.E. Gray: The zoological miscellany: to be continued occasionally. London: Treuttel, Wurtz and Co., G.B. Sowerby, W. Wood, 1831–1844, s. 81. (ang.).

[Kaup-9] J.J. Kaup: Classification der Säugethiere und Vögel. Darmstadt: C.W. Leske, 1844, s. 122. (niem.).

[Burmeister-11] C.H.C. Burmeister: Verzeichnis der im zoologischen Museum der Universität Halle-Wittenberg aufgestellten Säugethiere, Vögel und Amphibien. Halle: W. Plötz, 1850, s. 24. (niem.).

[Heine&Reichenow-13] F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 267. (niem.).

[Mathews-14] G.M. Mathews: The Birds of Australia. Cz. 5. London: H.F. & G. Witherby, 1915–1916, s. 146. (ang.).

[Winkler&inni-15] 1 2 D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette, Hawks, Eagles, and Kites (Accipitridae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Haliastur, DOI: 10.2173/bow.accipi1.01 [dostęp 2026-10-22] (ang.).

[ioc-16] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.2) [online] [dostęp 2026-10-22] (ang.).

[avilist-17] AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2026, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2026 (ang.).

[18] The Key to Scientific Names ↓, Milvulus [dostęp 2026-10-22] .

[19] The Key to Scientific Names ↓, Haliaeetus [dostęp 2026-10-22] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Haliastur [dostęp 2026-10-22] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Dentiger [dostęp 2026-10-22] .

[22] The Key to Scientific Names ↓, Ictinoaetus [dostęp 2026-10-22] .

[23] The Key to Scientific Names ↓, Milvaquila [dostęp 2026-10-22] .

[24] The Key to Scientific Names ↓, Halinertus [dostęp 2026-10-22] .

[25] The Key to Scientific Names ↓, Ictiniastur [dostęp 2026-10-22] .

[Mielczarek&Kuziemko-26] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-22].