 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Narodowość | |
| Język | |
| Dziedzina sztuki | |
| Strona internetowa | |
Hans Fallada, właśc. Rudolf Ditzen (ur. 21 lipca 1893 w Greifswaldzie, zm. 5 lutego 1947 w Berlinie) – niemiecki pisarz, autor powieści o tematyce społecznej.
Urodził się w rodzinie mieszczańskiej; jego ojciec, który był sędzią, przeznaczył go do zawodu prawnika. Od roku 1899 mieszkał w Berlinie, od 1909 w Lipsku. W młodości z trudem nawiązywał kontakty z rówieśnikami; po podjęciu korespondencyjnego kontaktu z dziewczyną wysłano go na naukę do gimnazjum w Rudolstadt. Tam wraz z przyjacielem Hansem Dietrichem von Neckerem usiłował popełnić samobójstwo upozorowane na pojedynek. Przyjaciel zmarł, on przeżył i trafił do kliniki psychiatrycznej. W procesie sądowym uniewinniono go jako niepoczytalnego.
Na początku I wojny światowej zgłosił się ochotniczo do wojska, został jednak odrzucony. W latach 1917–1919 leczył się w sanatoriach z powodu alkoholizmu i morfinizmu.
Pierwsze dwie jego powieści, które ukazały się w wydawnictwie Rowohlta, nie odniosły powodzenia. Utrzymywał się z posady zarządcy dóbr i z pracy w izbie rolniczej w Szczecinie, później w Berlinie w firmie zajmującej się uprawą ziemniaków.
W 1922 roku został skarbnikiem majątku w Chościszowicach (Gut Neu Schönfeld).
Dwukrotnie (w 1923 i 1926) skazywano go na karę więzienia za oszustwa i malwersacje dokonywane dla pokrycia kosztów nałogu (narkomanii). Po odbyciu wyroku poznał w 1928 Annę Issel, z którą ożenił się 5 kwietnia 1929 w Hamburgu. Został ojcem czworga dzieci, z których dwoje zmarło w dzieciństwie.
Zamieszkał w Neumünster, gdzie pracował jako dziennikarz i pracownik spółki turystycznej.
Na początku lat trzydziestych zaczął odnosić sukcesy jako pisarz. Za radą wydawcy Ernsta Rowohlta przeprowadził się w okolice Berlina, podejmując w jego wydawnictwie pracę na pół etatu. Napisana w stylu Nowej Rzeczowości (niem. Neue Sachlichkeit) powieść Kleiner Mann – was nun? (Co dalej, szary człowieku?) odniosła sukces wydawniczy. Przybrał wtedy literacki pseudonim Hans Fallada zapożyczony z bajek braci Grimm (imię nawiązuje do baśni Hans im Glück, a nazwisko do mówiącego konia Falando z baśni Gänsemagd). Po światowym sukcesie swej powieści uniezależnił się finansowo i zamieszkał w meklemburskim majątku Carwitz 4,5 km na południe od Feldbergu.
W marcu 1933 na podstawie donosu sąsiadów do SA został na krótko uwięziony. Powieść Wer einmal aus dem Blechnapf frißt (Kto jadał z blaszanej miski) ukazała się już w czasach III Rzeszy, opowiadając o więzieniu z czasów Republiki Weimarskiej. Dla uniknięcia kłopotów z cenzurą Fallada zajął się literaturą rozrywkową. Nie został przyjęty do Izby Pisarstwa Rzeszy (Reichsschrifttumskammer).
W lipcu 1944 rozwiódł się z żoną, ale mieszkali nadal razem. W sierpniu, w trakcie kłótni z byłą żoną, posłużył się rewolwerem, po czym jako niepoczytalny został przyjęty do zakładu psychiatrycznego, gdzie przebywał do grudnia 1944. W trakcie tego pobytu napisał powieść „Pijak” (Der Trinker).
W lutym 1945 ożenił się z młodszą o 30 lat Ursulą Losch. Po wkroczeniu Armii Czerwonej został mianowany tymczasowym burmistrzem miasteczka Feldberg w Meklemburgii. Następnie, dzięki pomocy Johannesa R. Bechera przeniósł się do Berlina i podjął pracę dziennikarza. Becher umożliwił mu zamieszkanie z żoną w odizolowanej dzielnicy Majakowskiring w Berlinie-Pankow, wraz z innymi wybitnymi postaciami świata kultury. Życie w takim odizolowaniu stało się kanwą powieści „Zmora” (Der Alpdruck).
W 1946 znalazł się w berlińskim szpitalu Charité na kuracji odwykowej. Tam napisał Każdy umiera w samotności (Jeder stirbt für sich allein). W trzy miesiące po ukończeniu rękopisu zmarł na atak serca.
Ostatnią powieść opublikowano w 1947 w wersji ocenzurowanej; dopiero w 2011 ukazała się w wersji oryginalnej.
