Hardangervidda

Hardangervidda
	; Widok na płaskowyż (2001)
Państwo	Norwegia
Powierzchnia	8000 km²
Wysokość	1100–1400 m n.p.m.
	Położenie na mapie Norwegii Hardangervidda
	60°03′N 007°25′E/60,050000 7,416667
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hardangervidda – płaskowyż w południowo-zachodniej Norwegii, największa peneplena w Europie.

Geografia

Płaskowyż rozciąga się w południowo-zachodniej Norwegii. Administracyjnie leży na terenie okręgów Vestland, Viken i Vestfold og Telemark.

Jest to największa peneplena w Europie – Store norske leksikon podaje, że jej powierzchnia obejmuje 8000 km², a średnia wysokość waha się od 1100 do 1400 m n.p.m..

Płaskowyż zbudowany jest z przekształconych skał z okresu kambru i syluru. Najwyższe partie tworzą skały krystaliczne. Najwyższym szczytem jest Sandfloegga (1721 m n.p.m.), a jednym z najbardziej charakterystycznych Hårteigen (1690 m n.p.m.) w zachodniej części. Charakterystycznym elementem krajobrazu są ozy.

Hardangervidda przecina wiele rzek, spływających w kierunku zachodnim. Biorą tu początek m.in. Hallingdalselve, Numedalslågen i Skiensvassdraget. Występują tu liczne jeziora (m.in. Bjornesfjorden, Langesjøen, Nordmannslågen i Tinnhølen) i wodospady. Na wielu rzekach funkcjonują elektrownie wodne.

Płaskowyż zamieszkuje największe stado dzikich reniferów w Europie. Jeszcze na początku lat 80. XX w. wielkość stada szacowana była na ponad 25 tys. osobników, pod koniec pierwszej dekady XXI w. na 8 tys.

Występuje tu również lis polarny. W wodach żyją pstrągi, golce i sieje. Można spotkać tu białozory, drzemliki i myszołowy włochate.

W 1981 roku na obszarze 3430 km² wyznaczono park narodowy – Park Narodowy Hardangervidda, który zajmuje obecnie 3445 km² (stan na 2021 rok) i jest największym parkiem narodowym Norwegii. Na terenie parku rozwinęła się turystyka piesza i rowerowa.

Uwagi

↑ Lauritzen (2012) również podaje powierzchnię przynajmniej 8000 km², zob. Lauritzen 2012 ↓; natomiast Encyclopædia Britannica, podaje, że powierzchnia to 6500 km², a średnia wysokość 1100 m n.p.m., zob. Encyclopædia Britannica ↓.

Przypisy

Bibliografia

Bargmann, Tessa and Edward Wheatcroft, Simona Imperio, Ole R. Vetaas. Effects of weather and hunting on wild reindeer population dynamics in Hardangervidda National Park. „Population Ecology”. 1 (62), s. 91–104, January 2020. DOI: 10.1002/1438-390X.12030. (ang.).
Hardangervidda National Park. [w:] norgesnasjonalparker.no [on-line]. [dostęp 2021-12-06]. (ang.).
Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 12. Europa, Część II. Warszawa: 2010. [dostęp 2021-12-06]. (pol.).
Lauritzen, Per Roger: Norwegian mountains. Font Forlag AS, 2012. ISBN 978-82-8169-193-3. [dostęp 2021-12-14]. (ang.).
Hardanger Plateau, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-12-06] (ang.).
Thorsnæs, Geir: Hardangervidda. W: Store norske leksikon. (norw.).

[4] Lauritzen (2012) również podaje powierzchnię przynajmniej 8000 km², zob. Lauritzen 2012 ↓; natomiast Encyclopædia Britannica, podaje, że powierzchnia to 6500 km², a średnia wysokość 1100 m n.p.m., zob. Encyclopædia Britannica ↓.

[CITEREFKomisja_Standaryzacji_Nazw_Geograficznych_poza_Granicami_Rzeczypospolitej_Polskiej2010171-1] Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej 2010 ↓, s. 171.

[CITEREFEncyclopædia_Britannica-2] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica ↓.

[CITEREFStore_norske_leksikon-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Store norske leksikon ↓.

[CITEREFLauritzen2012-5] 1 2 3 Lauritzen 2012 ↓.

[CITEREFBargmannWheatcroftImperioVetaas202091-6] Bargmann i in. 2020 ↓, s. 91.

[CITEREFHardangervidda_National_Park-7] 1 2 Hardangervidda National Park ↓.