Hawajka cynobrowa

Hawajka cynobrowa
	Vestiaria coccinea
	(J.G. Forster, 1780)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Rodzina	łuszczakowate
Podrodzina	łuskacze
Plemię	Drepanidini
Rodzaj	Vestiaria; Jarocki, 1821
Gatunek	hawajka cynobrowa
Synonimy
	Certhia coccinea J.G. Forster, 1780; Drepanis coccinea (J.G. Forster, 1780); Mellisuga coccinea (J.G. Forster, 1780); Certhia vestiaria Latham, 1790;
	Certhia coccinea J.G. Forster, 1780; Drepanis coccinea (J.G. Forster, 1780); Mellisuga coccinea (J.G. Forster, 1780); Certhia vestiaria Latham, 1790;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hawajka cynobrowa, iwi, sierpodziób szkarłatny (Vestiaria coccinea) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Tak jak inni przedstawiciele grupy hawajek (Drepanidini) – endemiczny dla Hawajów. Jest narażony na wyginięcie.

Systematyka

Gatunek ten zwykle umieszczany jest w rodzaju Drepanis, ale Campana i inni (2026) na podstawie badań filogenetycznych ponownie wydzielili go do monotypowego rodzaju Vestiaria, wprowadzonego w 1821 przez polskiego zoologa Feliksa Pawła Jarockiego.

Nie wyróżnia się podgatunków.

Morfologia

Długość ciała 15 cm, średnia masa ciała samców 19,9 g, samic 16,7 g. Ptak koloru krwistoczerwonego, z różowymi nogami. Skrzydła granatowe z białą plamką, ogon – granatowy, dziób – długi, różowy, zagięty w dół. Obie płcie są do siebie podobne.

Ekologia i zachowanie

Jej środowisko naturalne to wysokogórskie, wilgotne lasy z drzewami ohia (Metrosideros polymorpha) i koa (Acacia koa) i suche lasy z drzewami mamane (Sophora chrysophylla).

Przystosowana jest do pobierania nektaru z kwiatów drzew z rodziny stroiczkowatych, jednak wskutek zmniejszenia się areału występowania tej rośliny, hawajka cynobrowa zmuszona jest do żerowania także na innych drzewach, co może przełożyć się na liczebność populacji tych ptaków. Poza tym żywi się również owadami i ich larwami.

Okres lęgowy trwa od stycznia do czerwca; gniazdo ma kształt kubeczka. Hawajka cynobrowa składa 2–3 białe jaja z brązowymi kropkami. Samica samodzielnie wysiaduje jaja oraz opiekuje się młodymi. Samiec karmi samicę w czasie inkubacji, która trwa dwa tygodnie. Młode są w pełni opierzone po 34 dniach.

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2008 uznaje hawajkę cynobrową za gatunek narażony (VU – Vulnerable); wcześniej, od 2000 klasyfikowała ją jako gatunek bliski zagrożenia, a od 1988 jako gatunek najmniejszej troski. Liczebność populacji szacuje się na 250–500 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.

Przypisy

↑ Vestiaria coccinea, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2015-12-07] (ang.).
1 2 3 4 D.D. Lepage D.D., Iiwi Drepanis coccinea, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-10-21] (ang.).
1 2 3 BirdLife International, Drepanis coccinea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2026-1 [dostęp 2026-10-21] (ang.).
1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Drepanidini Cabanis, 1847 (wersja: 2026-10-04). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-21].
↑ Gromada: Ptaki Aves. W: Władysław Zamachowski, Adam Zyśk: Strunowce (Chordata). Podręcznik zoologii dla studentów. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1997, s. 407. ISBN 83-86841-92-3.
1 2 3 S.G.S.G. Fancy S.G.S.G., C.J.C.J. Ralph C.J.C.J., S.G.S.G. Mlodinow S.G.S.G., P.P. Pyle P.P., Iiwi (Drepanis coccinea), version 2.0, [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.iiwi.02 [dostęp 2026-10-21] (ang.).
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-21] (ang.).
1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
↑ M.G.M.G. Campana M.G.M.G. i inni, Reticulated adaptive radiation and phylogenomic diversity loss in the Hawaiian honeycreepers, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 123 (32), e2536533123, 2026, DOI: 10.1073/pnas.25365331 (ang.).
↑ F.P.F.P. Jarocki F.P.F.P., Zoologiia czyli Zwiérzętopismo ogólne : podług náynowszego systematu ułożone, t. 2 Ptaki, Warszawa 1821, s. 75 .
1 2 3 D. Pratt: Family Drepanididae (Hawaiian Honeycreepers). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. 15: Weavers to New World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2010, s. 658. ISBN 978-84-96553-68-2. (ang.).

Bibliografia

David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 468. ISBN 978-83-01-15733-3.
‘I‘iwi. Vestiaria coccinea. [w:] Hawaii’s Comprehensive Wildlife Conservation Strategy [on-line]. 2005. [dostęp 2010-06-04]. (ang.).
Ciekawostki o hawajce cynobrowej (ang.)

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Vestiaria coccinea, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2015-12-07] (ang.).

[avibase-2] 1 2 3 4 D.D. Lepage D.D., Iiwi Drepanis coccinea, [w:] Avibase [online] [dostęp 2026-10-21] (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 BirdLife International, Drepanis coccinea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2026-1 [dostęp 2026-10-21] (ang.).

[mk-4] 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Drepanidini Cabanis, 1847 (wersja: 2026-10-04). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-21].

[5] Gromada: Ptaki Aves. W: Władysław Zamachowski, Adam Zyśk: Strunowce (Chordata). Podręcznik zoologii dla studentów. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1997, s. 407. ISBN 83-86841-92-3.

[botw-6] 1 2 3 S.G.S.G. Fancy S.G.S.G., C.J.C.J. Ralph C.J.C.J., S.G.S.G. Mlodinow S.G.S.G., P.P. Pyle P.P., Iiwi (Drepanis coccinea), version 2.0, [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024, DOI: 10.2173/bow.iiwi.02 [dostęp 2026-10-21] (ang.).

[ioc-7] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-10-21] (ang.).

[avilist-8] 1 2 AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).

[campana-9] M.G.M.G. Campana M.G.M.G. i inni, Reticulated adaptive radiation and phylogenomic diversity loss in the Hawaiian honeycreepers, „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”, 123 (32), e2536533123, 2026, DOI: 10.1073/pnas.25365331 (ang.).

[jarocki-10] F.P.F.P. Jarocki F.P.F.P., Zoologiia czyli Zwiérzętopismo ogólne : podług náynowszego systematu ułożone, t. 2 Ptaki, Warszawa 1821, s. 75 .

[hbw15-11] 1 2 3 D. Pratt: Family Drepanididae (Hawaiian Honeycreepers). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie (red.): Handbook of the Birds of the World. Cz. 15: Weavers to New World Warblers. Barcelona: Lynx Edicions, 2010, s. 658. ISBN 978-84-96553-68-2. (ang.).