Hayabusa 2

Hayabusa 2
Ilustracja
Zaangażowani

Japonia JAXA

Rakieta nośna

H-IIA F26

Miejsce startu

Centrum Lotów Kosmicznych Tanegashima, Japonia

Cel misji

(162173) Ryugu

Orbita (docelowa, początkowa)
Czas trwania
Początek misji

3 grudnia 2014 (04:22:04 UTC)

Data lądowania

5 grudnia 2020 (17:57 UTC)

Powrót na Ziemię

2020

Wymiary
Wymiary

kadłub: 1,0 m × 1,6 m × 1,25 m
rozpiętość paneli: 6 m

Masa całkowita

600 kg

Niemiecki lądownik MASCOT

Hayabusa 2 (jap. はやぶさ2 „sokół wędrowny 2”) – sonda kosmiczna zbudowana przez Japońską Agencję Badań Kosmicznych (JAXA) w celu zbadania planetoidy (162173) Ryugu (1999 JU3) i pobrania próbek jej materii.

Cel i plan misji

Sonda ta ma za zadanie kontynuować japońskie badania planetoid zapoczątkowane udaną misją Hayabusa, dzięki której dostarczono na Ziemię pierwsze próbki materii innej planetoidy. Sonda została wyposażona w silniejsze silniki jonowe niż pierwsza Hayabusa. Do komunikacji z Ziemią sonda używa dwóch anten pracujących w pasmach X i Ka.

Planowano, że sonda dotrze do celu w lipcu 2018. Na pokładzie sondy znajduje się impaktor, który będzie rozpędzony z użyciem materiałów pirotechnicznych, aby utworzyć mały krater na planetoidzie. Hayabusa 2 następnie będzie obserwowała powstały krater i pobierze próbki materii wyrzuconej spod powierzchni planetoidy. Masa pobranych próbek w sumie ma wynieść około 10 gramów. Poza asystą grawitacyjną sonda przyspieszy w wyniku działania silników jonowych, które będą działać przez 600 godzin. Po dotarciu do Ryugu przez półtora roku będzie badała planetoidę, a w 2019 roku opuści ją, by rok później, w grudniu 2020, dotrzeć z próbkami na Ziemię. Sonda zabierze ze sobą fragmenty planetoidy, ale też zostawi coś po sobie: wraz z nią na powierzchnię planetoidy Ryugu dotrą nazwiska, przesłania i rysunki Ziemian, które specjalnie w tym celu zebrała Japońska Agencja Kosmiczna.

Przebieg misji

Montaż sondy zakończył się w sierpniu 2014. Przez trzy miesiące po wystrzeleniu sonda poddawana była testom. 2 marca 2015 agencja JAXA poinformowała, że wszystkie testy zakończyły się pomyślnie. Od 3 marca 2015 sonda znajduje się w drodze do celu. W tym dniu sonda znajdowała się w odległości 36 mln km od Ziemi i 162,5 mln km od Słońca i poruszała się z prędkością 27,36 km/s.

3 grudnia 2015 o godz. 10:08 GMT sonda minęła Ziemię w odległości 3090 km. Wykonała zdjęcia naszej planety za pomocą kamery nawigacyjnej. W efekcie grudniowego manewru orbita sondy uległa zwrotowi o kąt 80°, a jej prędkość wzrosła o 1,6 km/s do około 31,9 km/s względem Słońca. Prędkość nadal wzrastała i 14 grudnia 2015 wynosiła 32,31 km/s względem Słońca. 14 grudnia 2015 sonda znajdowała się 4,15 mln km od Ziemi i mniej więcej 144,85 mln km od Słońca.

27 czerwca 2018 sonda dotarła do (162173) Ryugu. 3 października 2018 lądownik MASCOT dotknął powierzchni planetoidy i badał ją przez kilkanaście godzin. Lądownik został wypuszczony o godzinie 3:57 czasu polskiego z wysokości 51 metrów i przez około sześć minut swobodnie spadał na powierzchnię planetoidy. O 4:03 wylądował na asteroidzie i przez kolejne jedenaście minut odbijał się od powierzchni, zanim znieruchomiał.

W dniach 23-25 października 2018 została przeprowadzona trzecia operacja przeglądu potencjalnych miejsc lądowań (operacja TD1-R3), podczas której sonda zbliżyła się do planetoidy na odległość 20 metrów. 22 lutego 2019 o godzinie 0:06 CET sonda wylądowała na planetoidzie i pobrała próbki, po czym natychmiast przystąpiła do wznoszenia.

5 kwietnia 2019 sonda umieściła na powierzchni Ryugu impaktor z materiałem wybuchowym. Obserwacja powstałego w wyniku eksplozji krateru pozwoli na lepsze poznanie właściwości powierzchni i wnętrza planetoidy. 11 lipca 2019 sonda pobrała próbki gruntu z okolic utworzonego przez siebie krateru.

13 listopada 2019 sonda opuściła planetoidę. Asteroida typu C była badana przez sondę od połowy 2018 roku. W tym czasie wypuściła na jej powierzchnię zestaw próbników, wykonała dwa lądowania w celu pobrania próbek oraz utworzyła na powierzchni planetoidy sztuczny krater. W 2020 statek powróci na Ziemię. W kapsule powrotnej wylądują pozyskane przez sondę próbki gruntu planetoidy. Lądowanie zaplanowano na terenie Australii.

5 grudnia 2020 o godzinie 18:57 CET kapsuła powrotna z próbkami asteroidy Ryugu wylądowała na powierzchni Ziemi, została podjęta i przetransportowana do bazy na terenie poligonu Woomera.

Po oddzieleniu kapsuły z próbką gruntu, misja sondy została rozszerzona, a jej celem zostało zbadanie asteroidy 1998 KY26 pod kątem jej rozpoznania. Misja ma charakter długoterminowy, jej realizacja ma zająć ponad 10 lat. Do realizacji projektu sonda używała resztę paliwa jonowego. Lądowanie na asteroidzie jest planowane na rok 2031.

Bliski przelot sondy nad asteroidą 2001 CC21 5 lipca 2026 pomógł zaprezentować technologię wykorzystywaną na rzecz Obrony Planetarnej.

1 października 2026 ostatni działający silnik sondy przestał działać, jednakże JAXA postanowiła kontynuować misją mimo to, używając resztek działających części z innych dwóch, wcześniej zepsutych silników. Tę technikę wykorzystano także przy pierwszej wersji Hayabusa, co pozwoliło jej dotrzeć na Ziemię.

Przypisy

  1. ↑ H. Campins, J.P. Emery, M. Kelley, Y. Fernández i inni. Spitzer observations of spacecraft target 162173 (1999 JU3). „Astronomy and Astrophysics”. 503 (2). s. L17-L20. DOI: 10.1051/0004-6361/200912374.
  2. 1 2 Asteroid Explorer "Hayabusa 2". JAXA. [dostęp 2014-10-06]. (ang.).
  3. 1 2 3 Krzysztof Kanawka: Sonda Hayabusa 2 zmontowana. Kosmonauta.net, 2014-09-01. [dostęp 2014-10-06].
  4. 1 2 Krzysztof Czart: Zakończono fazę testów sondy kosmicznej Hayabusa 2. Urania-Postępy Astronomii, 2015-03-06. s. 9. [dostęp 2015-04-27]. (pol.).
  5. ↑ Weronika Śliwa. Drugi Sokół czeka na lot. „Wiedza i Życie”. 11 (959), s. 78, 2014. Warszawa: Prószyński Media Sp. z o.o.. ISSN 0137-8929.
  6. ↑ Czart Krzysztof: Udany manewr asysty grawitacyjnej sondy Hayabusa 2. Urania -Postępy Astronomii, 2015-12-15. [dostęp 2015-12-17]. (pol.).
  7. ↑ Japan's Hayabusa 2 spacecraft reaches cosmic 'diamond' , BBC News, 27 czerwca 2018
  8. ↑ Rafał Grabiański: Obserwacje na powierzchni asteroidy Ryugu wykonane przez lądownik MASCOT. Urania-Postępy Astronomii, 2018-10-15. [dostęp 2020-12-08]. (pol.).
  9. ↑ Rafał Grabiański: Sonda Hayabusa2 po raz trzeci zbliża się do powierzchni Ryugu. Urania – Postępy Astronomii, 2018-10-28. [dostęp 2018-10-29]. (pol.).
  10. ↑ Sonda Hayabusa2 wylądowała na asteroidzie Ryugu. Urania – Postępy Astronomii, 22 lutego 2019. [dostęp 2019-04-08].
  11. ↑ Krzysztof Kanawka: Nowy krater na Ryugu. Kosmonauta.net, 6 kwietnia 2019. [dostęp 2019-04-08].
  12. ↑ Udana eksplozja na asteroidzie Ryugu. Urania – Postępy Astronomii, 6 kwietnia 2019. [dostęp 2019-04-08].
  13. ↑ Krzysztof Kanawka: Drugie lądowanie Hayabusy 2. Kosmonauta.net, 12 lipca 2019. [dostęp 2019-07-12].
  14. ↑ Rafał Grabiński. Misje i badania kosmiczne. „Urania – Postępy Astronomii”. 1/2020, s. 9. Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. ISSN 1689-6009. (pol.).
  15. ↑ Krzysztof Kanawka: Próbki Ryugu na Ziemi. Kosmonauta.net, 2020-12-06. [dostęp 2020-12-08].
  16. ↑ Asteroid Explorer Hayabusa2. www.isas.jaxa.jp. [dostęp 2026-10-27]. (ang.).
  17. ↑ Last working engine of Hayabusa2 asteroid probe breaks down. https://www.japantimes.co.jp.[dostęp 2026-10-27]. (ang.).

Linki zewnętrzne