Heksamitoza – pasożytnicza choroba wywołana przez wiciowce z rodzaju Hexamita, występująca u ryb.
Przypuszcza się, że za chorobę odpowiadają trzy gatunki pasożyta - Hexamita salmonis, Hexamita truttae oraz Hexamita intestinalis. Gatunek Hexamita symphysodoni wywołuje bardzo niebezpieczną "dziurawicę".
Pasożyty występują głównie w odpadach organicznych, żywiąc się nimi. Mogą zostać skonsumowane przez rybę przez co dochodzi do zarażenia, ale od stanu układu odpornościowego zależy czy wiciowce rozpoczną szybko reprodukcję i zaatakują organizm.
Wiciowce te początkowo przechodzą z układu pokarmowego do górnego jelita, gdzie przyczepiają się wiciami do jego ścianek. W dalszym stadium następuje ekspansja do innych narządów. Charakterystyczne jest gromadzenie się wiciowców w głowie ryby, gdzie dochodzi do poważnych uszkodzeń tkanek powodujących ubytki skórne i możliwość zakażenia wtórnego m.in. bakteryjnego i grzybiczego.
Najskuteczniejszym środkiem chemioterapeutycznym jest metronidazol o szerokim spektrum leczniczym w weterynarii ryb tropikalnych, najczęściej używany jest do leczenia chorób pasożytniczych wywołanych przez wiciowce.
Środek ten dostępny jest tylko na receptę, więc w sytuacji niemożności zdobycia go, można zastosować inne metody leczenia.
Leczeniem pomocniczym jest proces dezynfekcji ran, ubytków skórnych (bezpośrednio na ranę) np. za pomocą preparatu Octenisept, Rivanolu lub nadganmanianu potasu w stężeniu 0,05%.
W trakcie leczenia należy zwiększyć napowietrzania wody.
Ze względu na uszkodzenia tkanek, powstanie ubytków skórnych i osłabienie układu odpornościowego, istnieje ryzyko wystąpienia infekcji wtórnej wywołanej głównie przez bakterie i grzyby.
W przypadku stwierdzenia zakażenia wtórnego należy podjąć odpowiednie leczenie.