Helicops angulatus

	Helicops angulatus
	(Linnaeus, 1758)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Rząd	łuskonośne
Podrząd	węże
Infrarząd	Alethinophidia
Nadrodzina	Colubroidea
Rodzina	połozowate
Podrodzina	ślimaczarze
Rodzaj	Helicops
Gatunek	Helicops angulatus
Synonimy
	Coluber angulatus Linnaeus, 1758; Uranops angulatus — Sclater, 1891; Coluber alidras Linnaeus, 1758; Coluber Surinamensis Shaw, 1802; Natrix aspera Wagler, 1824; Helicops fumigatus Cope, 1868; Helicops cyclops Cope, 1868;
	Coluber angulatus Linnaeus, 1758; Uranops angulatus — Sclater, 1891; Coluber alidras Linnaeus, 1758; Coluber Surinamensis Shaw, 1802; Natrix aspera Wagler, 1824; Helicops fumigatus Cope, 1868; Helicops cyclops Cope, 1868;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Helicops angulatus – gatunek wodnego węża z rodziny połozowatych (Colubridae), należący do podrodziny ślimaczarzy (Dipsadinae) i plemienia Hydropsini. Jest szeroko rozprzestrzeniony w północnej i środkowej Ameryce Południowej oraz na Trynidadzie.

Systematyka

Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego został opisany w 1758 roku przez Karola Linneusza w 10. edycji fundamentalnej pracy Systema Naturae jako Coluber angulatus. W późniejszych opracowaniach umieszczano go niekiedy w rodzajach Natrix i Uranops, a obecnie zaliczany jest do rodzaju Helicops. Holotyp NRM 17, samica o długości 600 mm. Nie wyróżnia się podgatunków.

Etymologia

Helicops: gr. ἑλιξ helix, ἑλικος helikos „spirala, zwój, skręt, muszla ślimaka”; ωψ ōps, ωπος ōpos „oblicze, wygląd”.
angulatus: łac. angulus „kąt, róg”, łac. -atus „zaopatrzony w”; nazwa ta odnosi się do kątów jego głowy, do romboidalnego znaku na karku lub do obecności wyraźnych kilów (tj. pionowych kresek) na łuskach grzbietowych, które nadają wygląd wielu kątów.

Morfologia

Helicops angulatus jest krępo zbudowanym wężem wodnym o grubym ciele i wyraźnie zwężonym ogonie. Oczy i nozdrza położone są wysoko na głowie, co ułatwia oddychanie podczas zanurzenia. Ubarwienie grzbietu jest brązowe lub szarobrązowe z ciemnymi poprzecznymi przepaskami; brzuch jaśniejszy, często z plamami. Łuski grzbietowe są silnie kilowane.

Wymiary:


	Samiec	Samica
Długość całkowita (mm)	do 686	do 735
Rzędy łusek grzbietowych	17–20
Tarczki brzuszne	103–123
Tarczki podogonowe	60–86

Występowanie

Gatunek szeroko rozpowszechniony w północnej i środkowej części Ameryki Południowej. Występuje w dorzeczach Amazonki i Orinoko, w Brazylii, Kolumbii, Wenezueli, Gujanie, Surinamie, Gujanie Francuskiej, Ekwadorze, Peru, Boliwii oraz na Trynidadzie.

Ekologia i zachowanie

Helicops angulatus zasiedla wolno płynące rzeki, rozlewiska, jeziora, stawy, kanały irygacyjne oraz zalewane tereny nadrzeczne. Preferuje wody o mulistym dnie i gęstej roślinności przybrzeżnej. Aktywny głównie o zmierzchu i w nocy; większość czasu spędza w wodzie lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie.

Odżywia się przede wszystkim rybami i płazami, w tym kijankami i dorosłymi żabami m.in. takich gatunków jak Boana boans, Boana geographica, Osteocephalus taurinus, Scinax ruber, Adenomera hylaedactyla, Allobates femoralis, Rhinella margaritifera, Rhinella marina. Jest drapieżnikiem, który dostosowuje się do sezonowej dostępności ofiar. Gatunek jest żyworodny. Gatunek ten pada ofiarą innych węży m.in. Eunectes murinus, Drepanoides anomalus, Clelia clelia i Drymarchon corais.

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN Helicops angulatus został zaliczony do kategorii najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). Ma szeroki zasięg występowania, stabilną populację i występuje na obszarach chronionych. Główne zagrożenia obejmują degradację siedlisk wodnych, zanieczyszczenie wód oraz lokalne tępienie przez człowieka.

Uwagi

↑ NRM – Wydział Zoologii Naturhistoriska riksmuseet w Sztokholmie.

Przypisy

1 2 Helicops angulatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-01-30] (ang.).
1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Helicops angulatus (LINNAEUS, 1758), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2026-01-26] (ang.).
1 2 3 4 5 Helicops angulatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-01-30] (ang.).
↑ C.C. Linnaeus C.C., Systema Naturae per Regna Tria Naturae, Secundum Clases, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Symonymis, Locis, wyd. 10, t. 1, 1758, s. 217 (łac.).
1 2 Van Wallach, Kenneth L. Williams, Jeff Boundy: Snakes of the World: A Catalogue of Living and Extinct Species. Boca Raton: Taylor and Francis, CRC Press, 2014, s. 321. ISBN 978-1-4822-0848-1. (ang.).
1 2 Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, 102, OCLC 637083062 (ang.).
1 2 3 4 5 6 J.J. Acosta-Ortiz J.J., A.A. Aponte-Gutiérrez A.A., L.L. Niño-Cárdenas L.L., Brown-banded Watersnake (Helicops angulatus), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/ETXC3519 [dostęp 2026-01-24] (ang.).
1 2 3 E.E. Guerra-Correa E.E., Helicops angulatus, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).
1 2 3 4 R.J.R.J. Auguste R.J.R.J., Helicops angulatus (Water Mapepire), [w:] University of the West Indies [online] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 J.C.J.C. Murphy J.C.J.C. i inni, Evidence for cryptic diversity in the Neotropical water snake Helicops angulatus, „Amphibian & Reptile Conservation”, 14 (3), 2020, s. 138–155 (ang.).
Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 658, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).

[uwaga_1-5] NRM – Wydział Zoologii Naturhistoriska riksmuseet w Sztokholmie.

[itis-1] 1 2 Helicops angulatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2026-01-30] (ang.).

[rd-2] 1 2 3 4 5 P. Uetz & J. Hallermann, Helicops angulatus (LINNAEUS, 1758), [w:] The Reptile Database [online] [dostęp 2026-01-26] (ang.).

[iucn-3] 1 2 3 4 5 Helicops angulatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-01-30] (ang.).

[Linneaus-4] C.C. Linnaeus C.C., Systema Naturae per Regna Tria Naturae, Secundum Clases, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Symonymis, Locis, wyd. 10, t. 1, 1758, s. 217 (łac.).

[Wallach2014-6] 1 2 Van Wallach, Kenneth L. Williams, Jeff Boundy: Snakes of the World: A Catalogue of Living and Extinct Species. Boca Raton: Taylor and Francis, CRC Press, 2014, s. 321. ISBN 978-1-4822-0848-1. (ang.).

[Jaeger-7] 1 2 Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, 102, OCLC 637083062 (ang.).

[Reptiles_Arteaga-8] 1 2 3 4 5 6 J.J. Acosta-Ortiz J.J., A.A. Aponte-Gutiérrez A.A., L.L. Niño-Cárdenas L.L., Brown-banded Watersnake (Helicops angulatus), [w:] Reptiles of Ecuador: Life in the middle of the world. (red. Arteaga A, Bustamante L, Vieira J), 2024, DOI: 10.47051/ETXC3519 [dostęp 2026-01-24] (ang.).

[BioWeb-9] 1 2 3 E.E. Guerra-Correa E.E., Helicops angulatus, [w:] Reptiles del Ecuador. Version 2022.0. (red. Torres-Carvajal, O., Pazmiño-Otamendi, G., Ayala-Varela, F. y Salazar-Valenzuela, D), Quito: Museo de Zoología, Pontificia Universidad Católica del Ecuador, 2021 (hiszp.).

[UWI-10] 1 2 3 4 R.J.R.J. Auguste R.J.R.J., Helicops angulatus (Water Mapepire), [w:] University of the West Indies [online] (ang.).

[Murphy2020-11] 1 2 3 4 5 6 7 8 J.C.J.C. Murphy J.C.J.C. i inni, Evidence for cryptic diversity in the Neotropical water snake Helicops angulatus, „Amphibian & Reptile Conservation”, 14 (3), 2020, s. 138–155 (ang.).

[KodyMuzeum-12] Mark HenryM.H. Sabaj Mark HenryM.H., Codes for Natural History Collections in Ichthyology and Herpetology, „Copeia”, 108 (3), 2020, s. 658, DOI: 10.1643/ASIHCODONS2020 (ang.).