Henryk Szatkowski

Henryk Szatkowski
Ilustracja
Henryk Szatkowski (pierwszy z lewej) z kolegami w Zakopanem (lata 30. XX wieku)
Data i miejsce urodzenia

27 listopada 1900
Kraków

Multimedia w Wikimedia Commons

Henryk Szatkowski (ur. 27 listopada 1900 w Krakowie, zm. ?) – polski działacz społeczny, legionista, piłsudczyk, działacz sanacyjny (członek BBWR i OZN), podczas II wojny światowej jeden z przywódców Goralenvolk, volksdeutsch.

Życiorys

Studiował prawo w Krakowie, Wrocławiu i w Berlinie. Ożenił się z Marysią Stopkówną, córką znanego na Podhalu Wojciecha Stopki Mocarnego. Przed wojną był kierownikiem wydziału uzdrowiskowego w magistracie zakopiańskim, cieszącym się poparciem wiceministra Aleksandra Bobkowskiego. Był politykiem BBWR i pracownikiem w Ministerstwie Komunikacji. Uważa się go obok Bobkowskiego, z którym się przyjaźnił, za jednego z inicjatorów budowy kolejki na Kasprowy Wierch. Był wiceprezesem Polskiego Związku Narciarskiego i zakopiańskim działaczem sportowym.

W czasie wojny był wraz z Witalisem Wiederem, Wacławem Krzeptowskim i Józefem Cukierem inicjatorem powstania idei niezależności i odrębności górali, głoszącym, że ich korzenie wywodzą się od plemion germańskich. Stąd powstanie Goralenvolku – ludu góralskiego. Henryk Szatkowski był jednym z założycieli Goralenverein (niem. Związek Górali) i pomysłodawcą powstania jednostki bojowej w ramach Waffen-SS. Jego działalności nie akceptowała żona, która w pewnym momencie wyprowadziła się z domu rodzinnego. W czasie okupacji przejął po aresztowanym przez Niemców właścicielu manufakturę, w której produkowano pamiątki. Nie był to odosobniony przypadek, pozostali przywódcy Goralenvolk również dorabiali się na przejmowaniu pozostawionych bez właścicieli firm.

Z końcem 1944 r. uciekł wraz z cofającym się wojskiem niemieckim, pozostawiając na Podhalu żonę Marię z dziećmi (Zofią, Janem i Andrzejem). Jego dalsze losy nie są bliżej znane. Najpierw miał być w Austrii i Rzymie, gdzie został rozpoznany na ulicy; w latach 60. XX w. mieszkał ponoć w Londynie. Rodzina nie poznała czasu ani miejsca pochówku. Po wojnie, w PRL, zaocznie skazany na karę śmierci.

Wnuk – Wojciech Szatkowski, na Uniwersytecie Jagiellońskim napisał pracę magisterską o „Goralenvolku”, ale dopiero po latach zdecydował się na opracowanie monograficzne dotyczące dziadka. Jego książka „Goralenvolk. Historia zdrady” otrzymała nagrodę historyczną tygodnika „Polityka” w 2012 roku.

Uwagi

  1. ↑ Nie mylić z przedwojennym Związkiem Górali

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Wojciech Szatkowski: Mój dziadek z Goralenvolk. [dostęp 2021-07-17]. (pol.).
  2. ↑ Bartłomiej Kuraś, Paweł Smoleński, Krzyżyk niespodziany: czas Goralenvolk, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2017, s. 78, ISBN 978-83-8049-458-9 [dostęp 2024-03-15].
  3. ↑ Kuraś, Smoleński, 2017, s. 81
  4. ↑ D. Jaroń, Skoczkowie: przerwany lot, Wydanie pierwsze, Warszawa: Marginesy, 2020, s. 220, ISBN 978-83-66335-92-9, OCLC 1153276796 [dostęp 2024-04-24] (pol.).
  5. ↑ Bartłomiej Kuraś, Paweł Smoleński, Krzyżyk niespodziany: czas Goralenvolk, Wydanie I, Wołowiec: Wydawnictwo "Czarne", 2017, s. 55, ISBN 978-83-8049-458-9 [dostęp 2024-03-15].
  6. ↑ Chciał dobrze, a został zaprzańcem – Onet.pl – Wiadomości -09.06.2005 [online], web.archive.org, 18 lutego 2010 [dostęp 2020-09-11] [zarchiwizowane z adresu 2010-02-18].
  7. 1 2 Władyka Wiesław, Zadry gazdów; [w:] „Polityka”, 2013, nr 21, s. 62–63.

Bibliografia