Zrosłogłowe

Zrosłogłowe
	Holocephali
	Bonaparte, 1832
	Okres istnienia: dewon późny–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Chimera pospolita (Chimaera monstrosa)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zrosłogłowe
Rzędy
	14 rzędów (w tym 13 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	14 rzędów (w tym 13 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zrosłogłowe, chimery (Holocephali) – gromada ryb (w niektórych ujęciach systematycznych podgromada w obrębie ryb chrzęstnoszkieletowych) obejmująca blisko 40 współcześnie żyjących gatunków zamieszkujących głębokie i chłodne wody morskie, oraz wiele taksonów kopalnych. Nazwa chimery jest odnoszona do współcześnie żyjących Holocephali, w odniesieniu do wymarłych gatunków z rodzin innych niż chimerowate nie powinna być stosowana. W zapisie kopalnym zrosłogłowe znane są z warstw górnego dewonu.

Występowanie

Chłodne wody oceaniczne, poniżej 80 m p.p.m.

Cechy charakterystyczne

Trwałe i nieruchome połączenie szczęki górnej z puszką mózgową (czaszka typu autostylicznego), kość podniebienno-kwadratowa zrośnięta z czaszką. Taka budowa umożliwia powiększanie jamy gębowej i gardzieli, zwiększa ruchliwość szczęk – ułatwia to pobieranie pokarmu.

Cztery szczeliny skrzelowe przykryte fałdem skórnym, z zewnątrz widoczny jest jeden otwór skrzelowy z każdej strony głowy. Brak steku. Samce mają pterygopodia.

Zęby są pozbawione szkliwa i zlane w płytki żujące (płytki zębowe). Długi nitkowaty ogon zakończony jest płetwą – epicerkalną, dyficerkalną lub biczowatego kształtu.

Największe gatunki osiągają długość maksymalnie do 1,5 m.

Zrosłogłowe osiedlają się przy dnie zbiornika wodnego. Odżywiają się fauną denną.

Systematyka

Do zrosłogłowych zaliczany jest jeden współcześnie występujący rząd:

Chimaeriformes Obruchev, 1953 – chimerokształtne

Opisano również rzędy wymarłe:

Iniopterygiformes Zangerl & Case, 1973
Orodontiformes Zangerl, 1981
Eugeneodontiformes Zangerl, 1981
Petalodontiformes Zangerl, 1981
Debeeriiformes Nelson, 2006
Helodontiformes Nelson, 2006
Psammodontiformes Obruchev, 1953
Copodontiformes Obruchev, 1953
Squalorajiformes Patterson, 1965
Chondrenchelyiformes Moy-Thomas, 1939
Menaspiformes Nelson, 2006
Cochliodontiformes Obruchev, 1953

Zobacz też

lista rodzin ryb

Przypisy

↑ Holocephali, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
↑ Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
1 2 Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012. ISBN 978-83-235-0973-8.
↑ Zygmunt Grodziński: Anatomia i embriologia ryb. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981, s. 127.
↑ RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Jon DavidJ.D. Fong Jon DavidJ.D., SPECIES BY FAMILY/SUBFAMILY, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 2 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-23] (ang.).
↑ Uproszczony układ systematyczny ryb [w:] Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
↑ R. van der Laan. Family-group names of fossil fishes. „European Journal of Taxonomy”. 466, s. 37–39, 2018. DOI: 10.5852/ejt.2018.466. (ang.).

Bibliografia

Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9 (seria).

[itis-1] Holocephali, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Nikolski-2] 1 2 G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.

[KRR-3] Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973

[Ginter-4] 1 2 Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012. ISBN 978-83-235-0973-8.

[Grodz-5] Zygmunt Grodziński: Anatomia i embriologia ryb. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981, s. 127.

[cof-6] RonR. Fricke RonR., William NeilW.N. Eschmeyer William NeilW.N., Jon DavidJ.D. Fong Jon DavidJ.D., SPECIES BY FAMILY/SUBFAMILY, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 2 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-23] (ang.).

[PWN2008-7] Uproszczony układ systematyczny ryb [w:] Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.

[laan-8] R. van der Laan. Family-group names of fossil fishes. „European Journal of Taxonomy”. 466, s. 37–39, 2018. DOI: 10.5852/ejt.2018.466. (ang.).