Hoplodactylus

	Hoplodactylus
	Fitzinger, 1843
	; Hoplodactylus duvaucelii
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Gekkota
Rodzina	Diplodactylidae
Rodzaj	Hoplodactylus
	Typ nomenklatoryczny
	Platydactylus duvaucelii Duméril & Bibron, 1836
Synonimy
	Pentadactylus Gray, 1840; Pentadactylus Gray, 1845;
	Pentadactylus Gray, 1840; Pentadactylus Gray, 1845;
Gatunki
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	2 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hoplodactylus – rodzaj jaszczurek z rodziny Diplodactylidae.

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Nowej Zelandii (wyspy w Cieśninie Cooka i Wyspa Północna z wyspami u jej północno-wschodnich wybrzeży).

Charakterystyka

Jaszczurki z tego rodzaju prowadzą głównie nocny tryb życia. Bytują na drzewach i na ziemi. Wszystkie są żyworodne.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1843 roku austriacki przyrodnik Leopold Fitzinger w publikacji własnego autorstwa poświęconej systematyce ssaków. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) Platydactylus duvaucelii.

Etymologia

Hoplodactylus: gr. ὁπλον hoplon ‘uzbrojenie’; δακτυλος daktulos ‘palec’.
Pentadactylus: gr. πενταδακτυλος pentadaktulos ‘pięciopalczasty, o pięciu palcach’, od πεντε pente ‘pięć’; δακτυλος daktulos ‘palec’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Platydactylus duvaucelii Duméril & Bibron, 1836.

Podział systematyczny

Wcześniej do rodzaju należał prawdopodobnie wymarły H. delcourti, jednak w 2023 roku na podstawie analiz genetycznych został umieszczony w nowo utworzonym monotypowym rodzaju Gigarcanum; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki:

Hoplodactylus duvaucelii (Duméril & Bibron, 1836)
Hoplodactylus tohu Scarsbrook, Walton, Rawlence & Hitchmough, 2023

Uwagi

↑ Nomen nudum.
↑ Młodszy homonim Pentadactylus Schultze, 1760 (Echinoidea).

Przypisy

1 2 L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 19, 100. (łac.).
↑ J.E. Gray: Synopsis of the contents of the British Museum. Wyd. 42. London: G. Woodfall and Son, Angel Court, Skinner Street, 1840, s. 40. (ang.).
↑ J.E. Gray: Catalogue of the Specimens of lizards in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1845, s. 160. (ang.).
1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Hoplodactylus. The Reptile Database. [dostęp 2025-08-04]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Hoplodactylus. RepFocus. [dostęp 2024-01-09]. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 120.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 75.
↑ pentadactylus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2024-01-09] (ang.).
↑ M.P. Heinicke, S.V. Nielsen, A.M. Bauer, R. Kelly, A.J. Geneva, J.D. Daza, S.E. Keating & T. Gamble. Reappraising the evolutionary history of the largest known gecko, the presumably extinct Hoplodactylus delcourti, via high-throughput sequencing of archival DNA. „Scientific Reports”. 13, s. 9141, 2023. DOI: 10.1038/s41598-023-35210-8. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[2] Nomen nudum.

[4] Młodszy homonim Pentadactylus Schultze, 1760 (Echinoidea).

[Fitzinger-1] 1 2 L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 19, 100. (łac.).

[gray40-3] J.E. Gray: Synopsis of the contents of the British Museum. Wyd. 42. London: G. Woodfall and Son, Angel Court, Skinner Street, 1840, s. 40. (ang.).

[gray45-5] J.E. Gray: Catalogue of the Specimens of lizards in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1845, s. 160. (ang.).

[Uetz&Hallermann-6] 1 2 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Hoplodactylus. The Reptile Database. [dostęp 2025-08-04]. (ang.).

[repfocus-7] R. Midtgaard: Hoplodactylus. RepFocus. [dostęp 2024-01-09]. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=160_120]-8] Jaeger 1959 ↓, s. 120.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=115_75]-9] Jaeger 1959 ↓, s. 75.

[10] pentadactylus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2024-01-09] (ang.).

[SR2023-11] M.P. Heinicke, S.V. Nielsen, A.M. Bauer, R. Kelly, A.J. Geneva, J.D. Daza, S.E. Keating & T. Gamble. Reappraising the evolutionary history of the largest known gecko, the presumably extinct Hoplodactylus delcourti, via high-throughput sequencing of archival DNA. „Scientific Reports”. 13, s. 9141, 2023. DOI: 10.1038/s41598-023-35210-8. (ang.).