Hydatellowate

Hydatellowate
	; Trithuria submersa
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	grzybieniopodobne
Rząd	grzybieniowce
Rodzina	hydatellowate
	Nazwa systematyczna
	Hydatellaceae U. Hamann; New Zealand J. Bot. 14: 195. 22 Jun 1976, nom. cons.
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hydatellowate (Hydatellaceae Hamann) – rodzina roślin z rzędu grzybieniowców, stanowiących jeden z bazalnych kladów roślin okrytonasiennych. Do rodziny należy jeden rodzaj Trithuria z 13 gatunkami, w tym obejmujący gatunki wyodrębniane dawniej w rodzaj Hydatella. Te niewielkie i proste w budowie rośliny występują w Australii, Tasmanii i Nowej Zelandii. W latach 90. XX wieku odkryto ich obecność także w zachodnich Indiach. Przez długi czas uważane były za blisko spokrewnione z trawami i turzycami. Dopiero w publikacji z marca 2007 r. w Nature ujawniono, że w istocie rośliny te stanowią żyjących współcześnie potomków jednego z najdawniejszych odgałęzień filogenetycznych roślin okrytonasiennych.

Odkrycie tego, że rodzina hydatellowatych jest bazalną dla grzybieniowców przedstawia w nowym świetle ewolucję najstarszych linii rozwojowych okrytonasiennych. Okazuje się bowiem, że wobec znacznych różnic (np. morfologicznych) w obrębie tej linii rozwojowej doszło w przeszłości do znacznego zróżnicowania organizmów i wykształcenia rozmaitych adaptacji do życia w środowisku wodnym.

Morfologia

Pokrój: Rośliny wodne i bagienne (hydrofity i helofity) rosnące w formie drobnych kępek. Zwykle jednoroczne, rzadziej byliny o bardzo krótkiej łodydze. Nagie poza występującymi w kątach liści drobnymi, choć wielokomórkowymi włoskami. Korzenie liczne, nierozgałęzione. Pędy często czerwono nabiegłe.
Liście: Skrętoległe, skupione w rozetę przyziemną, równowąskie do nitkowatych, płaskie lub półokrągłe na przekroju, z pojedynczą wiązką przewodzącą, bez pochwy i języczka.
Kwiaty: Rośliny obupłciowe, zapylenie następuje za pośrednictwem wody lub w wyniku autogamii. Kwiaty mocno zredukowane, bez korony, zebrane w główkowate kwiatostany. Kwiatostany są siedzące lub wyniesione na głąbiku i wsparte 1–4 parami błoniastych, nagich podsadek. Kwiatostany zawierają kwiaty męskie i żeńskie lub tylko kwiaty jednej płci. W kwiatostanach męskich jest od 4 do 10 kwiatów, w żeńskich – 8–20. Kwiaty pozbawione są okwiatu i przysadek. Kwiaty męskie zawierają pojedynczy pręcik. Jego główka jest równowąska lub eliptyczna, dwupylnikowa, połączona z nitką u dołu. Pylniki otwierają się bocznymi pęknięciami. Kwiaty żeńskie zawierają jednokomorową zalążnię z pojedynczym zalążkiem. Znamię jest siedzące, znajduje się na szczycie zalążni.
Owoce: Drobne i suche, niepękające lub otwierające się trzema klapami. Znajduje się w nich pojedyncze nasiono z drobnym zarodkiem i bez bielma, ale z zawierającym skrobię obielmem.

Anatomia

Rośliny bez przyrostu wtórnego, z silnie rozwiniętym miękiszem powietrznym, pozbawione zaś tkanek mechanicznych i ze zredukowanym drewnem. Naczynia stwierdzono tylko w korzeniach. W łodygach tylko 2–3 wiązki przewodzące.

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)

System APG II z 2003 r., podobnie jak APG I z 1998 r. umieszczał rodzinę Hydatellaceae w obrębie rzędu wiechlinowców (Poales) należącego do jednoliściennych. Ponieważ w międzyczasie odkryto powiązania filogenetyczne tych roślin, w systemie z 2009 (APG III) rodzina umieszczona została już w obrębie grzybieniowców, co utrzymane zostało w późniejszych systemach (APG IV z 2016 i APG V z 2026). Poniższy kladogram przedstawia pozycję rodziny na tle wczesnych dwuliściennych na podstawie APweb:

←

amborellowce Amborellales

grzybieniowce

	grzybieniowate Nymphaeaceae

	pływcowate Cabombaceae

hydatellowate Hydatellaceae

pozostałe okrytonasienne

Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada: okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa: Liliopsida Brongn., podklasa: komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd: Hydatellanae Takht. ex Reveal, rząd: Hydatellales Cronquist in Takht.

Pozycja w systemie Cronquista (1981)

Klasa: jednoliścienne, podklasa: Commelinidae, rząd: hydatellowce Hydatellales (takson monotypowy), rodzina hydatellowate Hydatellaceae.

Podział systematyczny

Rodzaj Trithuria J. D. Hooker, Fl. Tasmaniae 2: 78. 3 Mai 1858

Trithuria austinensis D.D.Sokoloff, Remizowa, T.D.Macfarl. & Rudall
Trithuria australis (Diels) D.D.Sokoloff, Remizowa, T.D.Macfarl. & Rudall
Trithuria bibracteata Stapf ex D.A.Cooke
Trithuria cookeana D.D.Sokoloff, Remizowa, T.D.Macfarl. & Rudall
Trithuria cowieana D.D.Sokoloff, Remizowa, T.D.Macfarl. & Rudall
Trithuria filamentosa Rodway
Trithuria fitzgeraldii D.D.Sokoloff, I.Marques, T.D.Macfarl., Rudall & S.W.Graham
Trithuria inconspicua Cheeseman
Trithuria konkanensis S.R.Yadav & Janarth.
Trithuria lanterna D.A.Cooke
Trithuria occidentalis Benth.
Trithuria polybracteata D.A.Cooke ex D.D.Sokoloff, Remizowa, T.D.Macfarl. & Rudall
Trithuria submersa Hook.f.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-24] (ang.).
1 2 3 Trithuria Hook.f.. [w:] Plants of the World Online [on-line]. Royal Botanic Gardens Kew. [dostęp 2022-08-17].
↑ Saarela i in. 2007. Hydatellaceae identified as a new branch near the base of the angiosperm phylogenetic tree. Nature 446, 312-315 (15 March 2007)
↑ D.D.D.D. Sokoloff D.D.D.D., M.V.M.V. Remizowa M.V.M.V., T.D.T.D. Macfarlane T.D.T.D., S.R.S.R. Yadav S.R.S.R., P.J.P.J. Rudall P.J.P.J., Hydatellaceae: A historical review of systematics and ecology, „Rheedea”, 21 (2), 2011, s. 115-138 .
1 2 3 4 Hydatellaceae. W: L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.. [dostęp 2007-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-04-24)].
1 2 3 4 5 6 7 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 452, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 1148-1149. ISBN 0-231-03880-1.
1 2 3 4 5 6 7 8 D.A. Cooke: Hydatellaceae. W: Alexander S. George (red.): Flora of Australia. Vol. 45. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1987, s. 1-2.
↑ James W.J.W. Byng James W.J.W. i inni red., Large-scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V, „J Syst Evol”, 64 (5), 2026, s. 845-874 [dostęp 2026-10-01] .
↑ Crescent Bloom: Commelinidae. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-06-07]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Botany Photo of the Day: Hydatellaceae. ubcbotanicalgarden.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-12)].
UBC Botanical Garden and Centre for Plant Research: Information on the Hydatellaceae. ubcbotanicalgarden.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-20)].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-24] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Trithuria Hook.f.. [w:] Plants of the World Online [on-line]. Royal Botanic Gardens Kew. [dostęp 2022-08-17].

[4] Saarela i in. 2007. Hydatellaceae identified as a new branch near the base of the angiosperm phylogenetic tree. Nature 446, 312-315 (15 March 2007)

[5] D.D.D.D. Sokoloff D.D.D.D., M.V.M.V. Remizowa M.V.M.V., T.D.T.D. Macfarlane T.D.T.D., S.R.S.R. Yadav S.R.S.R., P.J.P.J. Rudall P.J.P.J., Hydatellaceae: A historical review of systematics and ecology, „Rheedea”, 21 (2), 2011, s. 115-138 .

[delta-6] 1 2 3 4 Hydatellaceae. W: L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.. [dostęp 2007-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-04-24)].

[mabb-7] 1 2 3 4 5 6 7 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 452, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[cronquist-8] 1 2 3 4 5 Arthur Cronquist: An integrated system of classification of flowering plants. New York: Columbia University Press, 1981, s. 1148-1149. ISBN 0-231-03880-1.

[cooke-9] 1 2 3 4 5 6 7 8 D.A. Cooke: Hydatellaceae. W: Alexander S. George (red.): Flora of Australia. Vol. 45. Canberra: Australian Government Publishing Service, 1987, s. 1-2.

[apgV-10] James W.J.W. Byng James W.J.W. i inni red., Large-scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V, „J Syst Evol”, 64 (5), 2026, s. 845-874 [dostęp 2026-10-01] .

[11] Crescent Bloom: Commelinidae. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-06-07]. (ang.).