Hyphodontia

Strzępkoząb
	; Strzępkoząb długokolcowy (Hyphodontia quercina)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	szczeciniakowce
Rodzina	Hyphodontiaceae
Rodzaj	strzępkoząb
	Nazwa systematyczna
	Hyphodontia J. Erikss.; Symb. bot. upsal. 16(no. 1): 101 (1958)
	Typ nomenklatoryczny
	Hyphodontia pallidula (Bres.) J. Erikss. 1958
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Hyphodontia J. Erikss. (strzępkoząb) – rodzaj grzybów z rodziny Hyphodontiaceae.

Charakterystyka

Grzyby nadrzewne, saprotrofy o płasko rozpostartym, często rozproszonym owocniku. Wysyp zarodników biały. Bazydiokarpy miękkie, w stanie suchym bardziej kruche lub twarde, białawe, kremowe lub bladoochrowe. Hymenofor gładki do zębatego lub kolczastego. System strzępkowy monomityczny, wszystkie strzępki ze sprzążkami, strzępki pod skórka słabo dekstrynoidalne i wyraźnie cyjanofilne. Cystydy dwóch rodzajów:

septowane z mniej lub bardziej główkowatym wierzchołkiem i sprzążkami na niektórych przegrodach:
typowe lagenocystydy (nieliczne lub nieobecne u niektórych gatunków).

Podstawki niemal cylindryczne ze zwężeniem na środku, z 4 sterygmami i sprzążką bazalną. Bazydiospory elipsoidalne lub prawie kuliste, gładkie, cienkościenne, nieamyloidalne, niecyjanofilne. Grzyby kortycjoidalne.

Dawniej do rodzaju Hyphodontia zaliczano dużą liczbę gatunków z wieloma sterylnymi elementami w hymenium, później wiele z nich włączono do nowych rodzajów.

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hyphodontiaceae, Hymenochaetales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Rodzaj Hyphodontia utworzył John Eriksson w 1958 r. Gatunkiem typowym jest Hyphodontia pallidula (Bres.) J. Erikss. 1958. Synonimy naukowe: Chaetoporellus Bondartsev & Singer, in Singer, Chaetoporellus Bondartsev & Singer, Grandinia Fr., Hydnellum P. Karst., Kneiffiella P. Karst. Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 1973 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako kolczak, żagiew, palczak, gradówka, nalotek, zadrzak, huba, powłocznik, włosaczek, drewniczek, strzępkoskórka, drewniczka, strzępnik.

Gatunki występujące w Polsce:

Hyphodontia abieticola (Bourdot & Galzin) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb jodłowy
Hyphodontia alienata (S. Lundell) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb krótkobrodawkowy
Hyphodontia alutaria (Burt) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb woskowaty
Hyphodontia arguta (Fr.) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb ostrokolczasty
Hyphodontia barba-jovis (Bull.) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb brodaty
Hyphodontia cineracea (Bourdot & Galzin) J. Erikss. & Hjortstam 1976
Hyphodontia curvispora J. Erikss. & Hjortstam 1969
Hyphodontia floccosa (Bourdot & Galzin) J. Erikss. 1958
Hyphodontia granulosa (Pers.) Bernicchia 1988
Hyphodontia latitans (Bourdot & Galzin) Ginns & M.N.L. Lefebvre 1993 – strzępkoząb kolczastopory
Hyphodontia microspora J. Erikss. & Hjortstam 1976
Hyphodontia pallidula (Bres.) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb blady
Hyphodontia quercina (Pers.) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb długokolcowy
Hyphodontia spathulata (Schrad.) Parmasto 1968 – strzępkoząb gęstokolcowy, drewniczek gęstokolcowy
Hyphodontia stipata (Fr.) Gilb. 1971
Hyphodontia subalutacea (P. Karst.) J. Erikss. 1958 – strzępkoząb miękki

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Nazwy polskie i wykaz gatunków według Władysława Wojewody (bez przypisów) i innych (z przypisem).

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2022-01-09] .
↑ I-ShuI.S. Lee I-ShuI.S., The Corticiaceae (Basidiomycetes) in Taiwan [online], 24 sierpnia 2021 .
1 2 3 Genera of corticioid fungi: keys, nomenclature and taxonomy, „Studies in Fungi”, 5 (1), 2020, s. 221, 222, DOI: 10.5943/sif/5/1/12 [dostęp 2023-09-07] (ang.).
↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2022-01-09] .
1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 329–334, ISBN 83-89648-09-1 .
1 2 3 4 5 6 7 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-03-04] .
↑ Podany jako Dichostereum granulosum (Fr.) Boidin et Lanq. (synonim)
↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2022-01-09] .

[cor-2] I-ShuI.S. Lee I-ShuI.S., The Corticiaceae (Basidiomycetes) in Taiwan [online], 24 sierpnia 2021 .

[kort-3] 1 2 3 Genera of corticioid fungi: keys, nomenclature and taxonomy, „Studies in Fungi”, 5 (1), 2020, s. 221, 222, DOI: 10.5943/sif/5/1/12 [dostęp 2023-09-07] (ang.).

[sf-4] Species Fungorum [online] [dostęp 2022-01-09] .

[check-5] 1 2 WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 329–334, ISBN 83-89648-09-1 .

[lit-6] 1 2 3 4 5 6 7 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-03-04] .

[uw-7] Podany jako Dichostereum granulosum (Fr.) Boidin et Lanq. (synonim)

[kom6-8] Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).