ICHD
Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy (ang. International Classification of Headache Disorders, ICHD) – opracowywany przez International Headache Society (IHS) system klasyfikacji oraz kryteriów diagnostycznych zaburzeń związanych z bólem głowy, obejmujący także wybrane neuralgie czaszkowe i inne bóle twarzy.
Obowiązującą wersją jest trzecie wydanie (ICHD-3), opublikowane w 2018 roku jako pierwszy numer czasopisma Cephalalgia.
Historia i edycje
Pierwsze wydanie klasyfikacji opublikowano w 1988 roku jako dokument komitetu klasyfikacyjnego IHS w dodatku do Cephalalgia (ICHD-I). Drugie wydanie (ICHD-II) ukazało się w 2004 roku.
W 2013 roku opublikowano wersję beta trzeciego wydania (ICHD-3 beta), której celem było szersze testowanie kryteriów (field testing) przed publikacją wersji ostatecznej. W 2018 roku ogłoszono wersję finalną ICHD-3.
Struktura i organizacja
ICHD-3 dzieli rozpoznania na 14 rozdziałów zgrupowanych w trzy części oraz dodatek (Appendix). W ujęciu ogólnym wyróżnia się:
- Część I – pierwotne bóle głowy (m.in. migrena, napięciowy ból głowy, trójdzielno-autonomiczne bóle głowy oraz inne pierwotne bóle głowy).
- Część II – wtórne bóle głowy, przypisywane m.in. urazom, zaburzeniom naczyniowym, zaburzeniom wewnątrzczaszkowym, substancjom i ich odstawieniu, zakażeniom, zaburzeniom homeostazy, chorobom struktur czaszkowo-szyjnych oraz zaburzeniom psychicznym.
- Część III – bolesne uszkodzenia nerwów czaszkowych, inne bóle twarzy oraz pozostałe jednostki bólowe nieuwzględnione w częściach I–II.
- Dodatek (Appendix) – jednostki i kryteria o charakterze roboczym lub wymagające dalszych badań (m.in. alternatywne kryteria wybranych rozpoznań).
Kryteria diagnostyczne i kodowanie
Jednostki chorobowe w ICHD-3 są kodowane hierarchicznie (numery rozdziałów i podrozdziałów) oraz opisywane z użyciem zestawów kryteriów diagnostycznych, formułowanych zwykle jako warunki oznaczone literami (np. A–D) oraz podpunktami.
W ICHD-3 dopuszcza się stosowanie klasyfikacji m.in. w praktyce klinicznej, edukacji i badaniach naukowych; publikacja określa również warunki wykonywania tłumaczeń na inne języki (m.in. wymóg zachowania wierności treści i wskazania, że tłumaczenie nie stanowi wersji zatwierdzonej przez IHS).
Powiązania z ICD-11
ICD-11 jest klasyfikacją Światowej Organizacji Zdrowia przeznaczoną do globalnego rejestrowania i raportowania chorób i innych stanów zdrowotnych (m.in. w statystyce umieralności i zachorowalności, epidemiologii oraz systemach rozliczeniowych). Klasyfikacja ICD-11 została przyjęta przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia w 2019 roku i weszła w życie globalnie 1 stycznia 2022 roku.
W obszarze bólów głowy ICD-11 opracowywano w ścisłym kontakcie z komitetem klasyfikacyjnym IHS; w przeglądzie historycznym wskazano, że ICD-11 jest w praktyce wersją skróconą ICHD-3. Jednocześnie ICHD-3 zawiera szczegółowe kryteria diagnostyczne dla poszczególnych rozpoznań, co ułatwia ujednolicanie diagnostyki klinicznej i badań naukowych.
W ICHD-3 zapowiedziano przygotowanie zestawienia odpowiadających sobie kodów (cross-walk) między ICHD-3 a ICD-11 po udostępnieniu numerów kodów ICD-11. W praktyce kodowanie w ICD-11 nie musi ściśle odzwierciedlać rozpoznań ICHD, ponieważ ICD-11 pełni rolę klasyfikacji ogólnej, a ICHD jest klasyfikacją specjalistyczną o większej szczegółowości; w odniesieniu do części bólów wtórnych ICHD wskazuje także na kodowanie według zaburzenia podstawowego (coded elsewhere).
Przykłady kodowania w ICHD-3 i ICD-11
| Przykładowe rozpoznanie | Kod ICHD-3 | Kod ICD-11 (MMS) | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Migrena bez aury | 1.1 Migraine without aura | 8A80.0 Migraine without aura | Odpowiednik bezpośredni (zbliżona nazwa i zakres pojęciowy). |
| Przewlekła migrena | 1.3 Chronic migraine | 8A80.2 Chronic migraine | W ICD-11 przewidziano możliwość doprecyzowania opisu klinicznego przez postkoordynację (klaster kodów). |
| Przewlekły napięciowy ból głowy | 2.3 Chronic tension-type headache | 8A81.2 Chronic tension-type headache | ICD-11 dopuszcza doprecyzowanie m.in. nasilenia i wzorca czasowego przez kody rozszerzeń (postkoordynacja). |
W ICD-11 zaburzenia bólu głowy ujęto m.in. w bloku „Headache disorders” (8A80–8A8Z), obejmującym m.in. migrenę (8A80) i napięciowy ból głowy (8A81). ICD-11 dopuszcza także doprecyzowywanie rozpoznań przez stosowanie kodów rozszerzeń i tzw. postkoordynacji (łączenia kodów w klaster).
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. „Cephalalgia”. 38 (1), s. 1–211, 2018. DOI: 10.1177/0333102417738202. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ Headache Classification Committee of the International Headache Society. Classification and diagnostic criteria for headache disorders, cranial neuralgias and facial pain. „Cephalalgia”. 8 (Suppl 7), s. 1–96, 1988. PMID: 3048700. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society. The International Classification of Headache Disorders: 2nd edition. „Cephalalgia”. 24 (Suppl 1), s. 9–160, 2004. DOI: 10.1111/j.1468-2982.2003.00824.x. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- 1 2 The International Classification of Headache Disorders – ICHD-3. ichd-3.org. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- 1 2 Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition (beta version). „Cephalalgia”. 33 (9), s. 629–808, 2013. DOI: 10.1177/0333102413485658. PMID: 23771276. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- 1 2 3 4 Classification – ICHD-3. ichd-3.org. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS): The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. International Headache Society, 2018, s. fragmenty (przykłady zapisów „Diagnostic criteria: A…B…C…D…”). [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ ICD-11 Reference Guide. Geneva: World Health Organization, 2022. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ ICD-11 Implementation. World Health Organization, 2025-02-12. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- 1 2 Jes Olesen. The International Classification of Headache Disorders: History and future perspectives. „Cephalalgia”. 44 (1), s. 3331024231214731, 2024. DOI: 10.1177/03331024231214731. PMID: 38166472. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 1.1 Migraine without aura (ICHD-3). ichd-3.org. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 8A80.0 Migraine without aura – ICD-11 MMS. Find-A-Code. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 1.3 Chronic migraine (ICHD-3). ichd-3.org. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 8A80.2 Chronic migraine – ICD-11 MMS. Find-A-Code. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- 1 2 3 World Health Organization: International Classification of Diseases 11th Revision (ICD-11) Reference Guide. World Health Organization. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 2.3 Chronic tension-type headache (ICHD-3). ichd-3.org. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ 8A81.2 Chronic tension-type headache – ICD-11 MMS. Find-A-Code. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
- ↑ Headache disorders (8A80–8A8Z) – ICD-11 MMS. Find-A-Code. [dostęp 2025-12-21]. (ang.).
