IJssel

IJssel
Ilustracja
Zachód słońca nad rzeką IJssel w mieście Deventer
Kontynent

Europa

Państwo

 Holandia

Lokalizacja

Geldria i Overijssel

Rzeka
Długość 125 km
Średni przepływ

300 m³/s

Źródło
Miejsce Westervoort
Współrzędne

51°57′04,3″N 5°57′08,6″E/51,951200 5,952400

Ujście
Recypient Zwarte Meer, IJsselmeer
Miejsce

Kampen

Współrzędne

52°35′16,1″N 5°49′55,2″E/52,587800 5,832000

Mapa
Mapa rzeki
Położenie na mapie Holandii
Mapa konturowa Holandii, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „ujście”
Multimedia w Wikimedia Commons

IJssel (ˈɛisəl, dolnosaksoński: Iessel(t) ˈisəl(t)) – rzeka w środkowej Holandii, przepływająca przez prowincje Geldria i Overijssel. Długość – 125 km, średni przepływ – 300 m³/s.

Jest to największy holenderski dopływ Renu. Oddziela się od Dolnego Renu w Westervoort, na wschód od miasta Arnhem i płynie na północ. Przepływa m.in. przez Zutphen, Deventer i Zwolle, po czym koło miasta Kampen uchodzi do Zwarte Meer – odnogi sztucznego jeziora IJsselmeer (przed ukończeniem tamy Afsluitdijk w 1932 roku znanego jako Zuiderzee).

Rzeka jest nazywana również Gelderse IJssel (ˌɣɛldərsə ˈʔɛisəl), dla odróżnienia od innej rzeki Hollandse IJssel płynącej w zachodniej części Holandii.

Podobnie jak Dolny Ren, wypływa z krótkiego Pannerdens Kanaal, który łączy ją z głównym biegiem Renu, za którym przyjmuje on nazwę Waal. Czyni ją to częścią obszaru znanego jako delta Renu-Mozy-Skaldy.

Etymologia

Uważa się, że nazwa IJssel (starsze formy: Isla, Isala, od *Īsalō) pochodzi albo od praindoeuropejskiego rdzenia *eis- „szybko się poruszać” (staronordyjskie eisa oznacza „pędzić naprzód”, łacińskie ira „gniew”), albo pochodzi ze staroeuropejskiego źródła warstwowego.

Dwa najwcześniejsze zachowane staroholenderskie zapisy nazwy IJssel, z 797 i 814 r. n.e., pochodzą od Hisla. Litera „h” zanikła w ciągu następnych kilku stuleci, a formy obejmujące Ysola, Ysla i Isla były poświadczane w ciągu następnych kilku wieków.

Współczesna nazwa zawiera dwuznak „IJ”, obecny w ortografii niderlandzkiej, dlatego jej dwie pierwsze litery są zapisane wielką literą (podobnie jak w IJmuiden i IJsselmeer).

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 IJssel, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-12-03].
  2. ↑ IJsselmeer. Waterland van Friesland. [dostęp 2025-12-03]. (niderl.).
  3. ↑ IJssel River, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-12-03] (ang.).
  4. ↑ Gelderse IJssel. Binnenvaart Kennis BV. [dostęp 2025-12-03]. (niderl.).
  5. ↑ Pannerdensch Kanaal. Rijkswaterstaat. [dostęp 2025-12-03]. (niderl.).
  6. ↑ J. de Vries: Etymologisch woordenboek. Utrecht: Het Spectrum, 1959. (niderl.).
  7. ↑ Xavier Delamarre: Dictionnaire de la langue gauloise. Paris: Ed. Errance, 2003. (fr.).
  8. ↑ Naamgeving rivier IJssel was eeuwenlang warboel. Rivierverhalen. [dostęp 2025-12-03]. (niderl.).