Jan Heba, również Krzysztof Szczygieł, również Jan Krzysztof Szczygieł (ur. 27 lipca1970 w Starachowicach) – polski reżyser, aktor teatralny i filmowy, prezenter telewizyjny, trener sztuki wystąpień, kreowania wizerunku i psychologii mówienia. Autor HebaMethod™ - Instrukcja Obsługi Siebie™ biologiczny fundament rytmu działania | Rytm Sprawczości | Rhythm Before Reason - ciało mówi, zanim powstanie myśl. Praktyk regulacji układu nerwowego. Publikuje w GENTLEMAN magazine.
Po studiach związał się z Teatrem Powszechnym w Radomiu, gdzie zagrał kilkanaście ról w latach 2000–2004. Grał też kilka ról w Resursie Obywatelskiej w Radomiu oraz w Teatrze TVP. Od 2005 r. związany jest z Teatrem Na Woli. Jest również lektorem i czyta książki wydawane w formacie mp3. W 2008 roku stworzył akademicki Teatr DĄB, w którym wyreżyserował Sceny z życia na podstawie opowiadań Antona Czechowa, których premiera odbyła się 13 czerwca 2008. Jest autorem artykułu „słowa, słowa, słowa” w półroczniku „Obecni” mówiącym o kondycji słowa w dzisiejszym świecie.
W 2007 roku zagrał na warszawskiej Scenie OFF rolę Antinosa w Powrocie OdysaStanisława Wyspiańskiego w reżyserii Anny Dziedzic. W 2008 na „Scenie OFF zagrał redaktora w sztuce „Lalek” Zbigniewa Herberta w reż. Anny Dziedzic. W 2010 roku Lalek został zaprezentowany na XXII Festiwalu w Grenoble (Francja) Rencontres du Jeune Théàtre Européan podczas którego aktor zagrał rolę Barańskiego i Pana Władzia.
W latach 1993–2024 zagrał kilkadziesiąt ról w filmach fabularnych i serialach TV.
W 2001 był gospodarzem programu Wokanda w TV4. Od października 2008 roku do 28 grudnia 2009 roku był gospodarzem programu pt. „Znaki Czasu” w Telewizji Polskiej.
Od 1989 roku jest ratownikiem WOPR, a od 2013 roku przewodnikiem świętokrzyskim.
W styczniu 2012 roku w Kościele św. Jadwigi w Ostrowcu Św. zainaugurował comiesięczny cykl Teatru Słowa: „Wieczory z Żywym Słowem”, którego jest twórcą.
W marcu 2024 przyjął imię i nazwisko Jan Heba.
Działalność publicystyczna
Od 2025 roku Jan Heba publikuje teksty w magazynie Gentleman. W wydaniu wiosennym 2026 (nr ISSN 1427-0420, s. 148–149) ukazał się jego obszerny esej „Jan Rybkowski. Mistrz z Ostrowca”.
W tekście Heba łączy dzieciństwo i formację artystyczną Rybkowskiego z wydarzeniami historycznymi: jako ośmioletni chłopiec był naocznym świadkiem wizyty gen. Paula Henrysa i kpt. Charles’a de Gaulle’a w Zakładach Ostrowieckich latem 1920 roku, co autor nazywa „pierwszym wielkim spektaklem świata”. To spotkanie z „wielką historią” i francuską misją zbrojną w sercu polskiego przemysłu ukształtowało – zdaniem Heby – zmysł estetyczny i inscenizacyjny przyszłego reżysera.
Heba reinterpretuje także film Pierwsze dni nie jako typowy socrealistyczny produkcyjniak, lecz jako osobisty hołd Rybkowskiego wobec strategicznej roli Huty Ostrowiec – miejsca, którego wagę poznał już w 1920 roku i któremu spłacał w ten sposób dług wdzięczności.
Reżyseria
Jan Heba jest autorem kilku filmów dokumentalnych, w których pełnił jednocześnie funkcje scenarzysty i reżysera (w napisach często jako „realizacja”).
2021: Tylko pozornie zniknęli bez śladu – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria)
2016: Dziadek – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska)
2015: EST – film fabularny krótkometrażowy (scenariusz, obsada aktorska)
2010: Jerzy Stępień. Jazz to wolność – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja)
2010: Leszek Mądzik. Okruchy życia w sztuce – film dokumentalny (scenariusz, reżyseria / realizacja)
W swoich scenariuszach Heba konsekwentnie sięga do warstw ludzkiej obecności, rytmu i autentyczności – niezależnie od gatunku.
Praca pedagogiczna i trenerska
Jan Heba od ponad 35 lat łączy praktykę aktorską i reżyserską z działalnością pedagogiczną i szkoleniową. Zajmuje się m.in. psychologią głosu, wystąpieniami publicznymi, komunikacją sceniczną oraz metodami regulacji autonomicznego układu nerwowego.[13][14]
W 2007 roku założył własną firmę szkoleniową, w ramach której prowadził warsztaty z zakresu wystąpień publicznych, pracy głosem, komunikacji i rozwoju kompetencji interpersonalnych. Współpracował również przy działaniach związanych z wprowadzeniem marki Scrabble na rynek polski, wspólnie z Jackiem Ciesielskim.
W kolejnych latach jego podejście ewoluowało w kierunku pracy z regulacją organizmu, rytmem oraz biologicznymi mechanizmami stresu i adaptacji. W swojej pracy odwołuje się m.in. do zagadnień związanych z neurocepcją, interocepcją, układem przedsionkowym, rytmem oddechowym oraz autonomicznym układem nerwowym. Koncepcję tę określa mianem „Rhythm Before Reason” („Rytm przed rozumem”), podkreślając znaczenie stanu organizmu w procesach percepcji, działania i komunikacji.
Jest twórcą autorskiego modelu pracy HebaMethod™ (określanego również jako „Instrukcja Obsługi Siebie™” oraz „Rytm Sprawczości™”), skierowanego głównie do osób funkcjonujących w środowiskach wysokiej presji, w tym liderów, pedagogów i osób pracujących głosem. Programy oparte są na pracy z regulacją autonomiczną, rytmem, uważnością somatyczną i pedagogiką doświadczenia.
W swoich publikacjach i wystąpieniach Heba podkreśla wpływ przewlekłego przeciążenia i chronicznej mobilizacji organizmu na funkcjonowanie człowieka. Jako jedno ze źródeł rozwoju własnego podejścia wskazuje również osobiste doświadczenia związane z procesem regeneracji po problemach neurologicznych i radikulopatii szyjnej.
Działalność kulturalna i upamiętnianie
Jan Heba od wielu lat angażuje się w przywracanie pamięci o reżyserze Janie Rybkowskim, swoim mistrzu i rodaku z Ostrowca Świętokrzyskiego. Jest jednym z inicjatorów uhonorowania Rybkowskiego przez władze miasta, m.in. nadania tytułu Honorowego Obywatela oraz nazwania skweru jego imieniem.
Publicznie zapowiada również organizację corocznego Festiwalu Filmowego im. Jana Rybkowskiego we współpracy ze Szkołą Filmową w Łodzi, z towarzyszącymi warsztatami aktorskimi i reżyserskimi. Działania te uzupełnia esejem opublikowanym w magazynie Gentleman (wiosna 2026).
↑JanJ.HebaJanJ., r, r (reż.), g, HebaMethod™ - Instrukcja Obsługi Siebie™, MISTRZ z OSTROWCA, „GentleMAN magazine, wydanie wiosna 2026”, maj 2026, ISSN1427-0420(pol.).
↑BarbaraB.KosińskaBarbaraB., www.lokalnatelewizja.pl #studiootwarte Gość Jan Heba, BarbaraB.Kasińska (red.), wyd. #studiootwarte, Redaktorka Barbara Kosińska rozmawia z Janem Heba, www.lokalnatelewizja.pl, TV Lokalna Ostrowiec Świętokrzyski, 5 listopada 2025 (#StudioOtwarte)(pol.).
