Jan Jacyna

Jan Jacyna
	generał dywizji
Data i miejsce urodzenia	15 grudnia 1864 ; Petersburg
Data i miejsce śmierci	10 grudnia 1930 ; Warszawa, Polska
	Przebieg służby
Lata służby	1885–1922
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego; Wojsko Polskie
Jednostki	I Korpus Polski
Stanowiska	szef Departamentu Szkolnictwa Wojskowego w M.S.Wojsk.,; adiutant generalny Naczelnika Państwa,; przewodniczący Oficerskiego Trybunału Orzekającego
Główne wojny i bitwy	wojna rosyjsko-japońska; I wojna światowa
Praca poza służbą wojskową	pisarz
	Odznaczenia
	;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Jacyna (ur. 15 grudnia 1864, zm. 10 grudnia 1930 w Warszawie) – generał dywizji Wojska Polskiego, pisarz, inżynier.

Życiorys

Był synem Aleksandra i Natalii z Hejnarowiczów. W 1878 ukończył gimnazjum w Petersburgu, a następnie Wyższą Szkołę Inżynieryjną w Kronsztadzie i petersburską Michajłowską Akademię Artylerii. Od 1885 był oficerem zawodowym artylerii w Armii Imperium Rosyjskiego. Przeszedł kolejne szczeble dowodzenia w czasie rosyjskich wojen imperialnych, a także pracował w szkolnictwie wojskowym. Od 1910 był wiceprezesem Towarzystwa Dobroczynności w Petersburgu oraz kuratorem kuchni studenckiej tamże. Generał major z 1911. Po rewolucji 1917 był aktywistą i wiceprezesem Związku Wojskowych Polaków oraz prezesem i skarbnikiem Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego w Petersburgu. W czerwcu 1917 roku był członkiem Polskiego Wojskowego Komitetu Wykonawczego.

W grudniu 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego w stopniu generała majora i mianowany szefem Departamentu Szkolnictwa Wojskowego w Ministerstwie Spraw Wojskowych w Warszawie. Był także członkiem Rady Wojskowej oraz wchodził w skład pierwszego zarządu Ligi Żeglugi Polskiej (która m.in. przyczyniła się do powstania portu w Gdyni). 1 maja 1920 został zatwierdzony w stopniu generała podporucznika z 1 kwietnia tego roku. W 1921 pełnił funkcję szefa Polskiej Wojskowej Misji Zakupów w Paryżu. W latach 1921–1922 był adiutantem generalnym Naczelnika Państwa. Z dniem 1 czerwca 1922 został formalnie przeniesiony w stan spoczynku, w stopniu generała porucznika. Zatrzymany w służbie czynnej, był przewodniczącym Oficerskiego Trybunału Orzekającego, był również członkiem Komisji Ustawodawczej oraz Sądu Honorowego dla generałów. 26 października 1923 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu generała dywizji.

Pod koniec życia zajął się pisarstwem. Był autorem kilku tomów pamiętników, w których przedstawił swoje przeżycia z różnych okresów XIX i XX w. Zmarł 10 grudnia 1930 w Warszawie. 12 grudnia 1931 roku został pochowany na tamtejszym cmentarzu Powązkowskim (kwatera PPRK-1-79,80).

Rodzina

Jan Jacyna był żonaty z Wiktorią Ossowiecką, siostrą Stefana, z którą miał syna, Aleksandra.

Aleksander Jacyna urodził się w 1894 roku. W 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy artylerii. Był oficerem rezerwy 27 Pułku Artylerii Polowej i 2 Dywizjonu Artylerii Konnej. W czasie bitwy warszawskiej w sierpniu 1920 roku był osobistym adiutantem Wojskowego Gubernatora Warszawy. W ostatnich latach życia pełnił służbę dyplomatyczną. Zmarł 6 sierpnia 1928 roku w Nicei na ropne zapalenie płuc. 4 września 1928 roku został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera PPRK-1-79,80).

Awanse

Porucznik – 1885
Podpułkownik – 1900
Generał major – 1911
Generał lejtnant – 1917
Generał podporucznik – 1 maja 1920 zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920
Generał porucznik – 1 czerwca 1922 z dniem przeniesienia w stan spoczynku
Generał dywizji – 26 października 1923 zatwierdzony ze starszeństwem 1 czerwca 1919

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)
Krzyż Walecznych
Odznaka Pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji
Wielki Oficer Orderu Korony Włoch (30 stycznia 1923, Włochy)
Order Izabeli Katolickiej II klasy (Hiszpania)
Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (1922, Francja)
Oficer Orderu Legii Honorowej (1921, Francja)
Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée) (1925)
Order św. Włodzimierza III klasy (1912, Imperium Rosyjskie)
Order św. Włodzimierza IV klasy (1902, Imperium Rosyjskie)
Order św. Anny III kl. (1896, Imperium Rosyjskie)
Order św. Stanisława I klasy (1914, Imperium Rosyjskie)
Order św. Stanisława II klasy (1897, Imperium Rosyjskie)
Order św. Stanisława III klasy (1892, Imperium Rosyjskie)
Srebrny Medal pamiątkowy z koronacji Mikołaja II (1896, Imperium Rosyjskie)
Znak absolwenta Michajłowskiej Akademii Artyleryjskiej (1888, Imperium Rosyjskie)
Znak 200-lecia Korpusu Morskiego (1901, Imperium Rosyjskie)
Srebrny znak ukończenia Morskiej Szkoły Inżynieryjnej cesarza Mikołaja I (1910, Imperium Rosyjskie)

Publikacje

Pamiętniki

30 lat w stolicy Rosji (1888–1918). Wspomnienia, Warszawa 1926
W wolnej Polsce. Przeżycia (1918–1923), Warszawa 1927
Przed przełomem (1923–1926). Przeżycia, Warszawa 1929
Wiosna (1918–1926), Warszawa 1931

Inne

Nauka artylerii, Warszawa 1922 (współautor)
Zagłada Caratu, Warszawa 1930

Przypisy

↑ "Rocznik Oficerski 1923" (s. 1575) podaje jako datę urodzenia 27 grudnia 1864.
↑ sejm-wielki.pl – Jan Jacyna (pol.) [dostęp 2011-12-05]
↑ Henryk Bagiński, Wojsko Polskie na wschodzie 1914-1920, Warszawa 1921, s. 117.
↑ Polska Liga Morska i Rzeczna. plm.ocalicodzapomnienia.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-07)]. (pol.). [dostęp 2020-09-14]
↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 25 lutego 1922, s. 150.
↑ Zmarli. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 171, Nr 4 z 22 lutego 1932. Ministerstwo Spraw Wojskowych.
↑ Zgon gen. Jacyny. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 286 z 10 grudnia 1930.
↑ Pogrzeb ś.p. gen. J. Jacyny, „Polska Zbrojna” Nr 340 z 13 grudnia 1930 roku, s. 5.
1 2 Cmentarz Stare Powązki: OSSOWIECCY I JACYNA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-06] .
↑ Piotr Krzysztof Marszałek. Wojskowy Gubernator Warszawy. Sierpień–wrzesień 1920 roku. „Acta Universitatis Wratislaviensis”. 2616, s. 237–260, 2004. Wrocław.
↑ Pogrzeb ś.p. por. Aleksandra Jacyny, „Polska Zbrojna” Nr 236 z 25 sierpnia 1928 roku, s. 3.
↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 18.
↑ Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1922. polona.pl. s. 6. [dostęp 2025-05-13].
↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 15 z 15 marca 1923 r. s. 187
↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari” V kl. oficerów i szeregowych z b. 4-go pułku piechoty Legionów Polskich. Żołnierz Polski nr 28 (307), 9 lipca 1922, s. 15
↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 1 sierpnia 1922, s. 570.
↑ Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250)
↑ Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925. polona.pl. s. 301. [dostęp 2025-06-03].
↑ Jacyna Jan. polskipetersburg.pl. [dostęp 2017-08-23].

Bibliografia

Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
Andrzej Suchcitz, Generałowie wojny polsko-sowieckiej 1919–1920. Mały słownik biograficzny, Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku, Białystok 1993.
PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159 .

Linki zewnętrzne

Publikacje Jana Jacyny w bibliotece Polona

[data-urodzenia-1] "Rocznik Oficerski 1923" (s. 1575) podaje jako datę urodzenia 27 grudnia 1864.

[SW-2] sejm-wielki.pl – Jan Jacyna (pol.) [dostęp 2011-12-05]

[3] Henryk Bagiński, Wojsko Polskie na wschodzie 1914-1920, Warszawa 1921, s. 117.

[LŻP-4] Polska Liga Morska i Rzeczna. plm.ocalicodzapomnienia.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-07)]. (pol.). [dostęp 2020-09-14]

[CITEREFDz._Pers._MSWojsk.Nr_3_z_25_lutego_1922,_s._150-5] Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 25 lutego 1922, s. 150.

[6] Zmarli. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 171, Nr 4 z 22 lutego 1932. Ministerstwo Spraw Wojskowych.

[7] Zgon gen. Jacyny. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 286 z 10 grudnia 1930.

[8] Pogrzeb ś.p. gen. J. Jacyny, „Polska Zbrojna” Nr 340 z 13 grudnia 1930 roku, s. 5.

[:0-9] 1 2 Cmentarz Stare Powązki: OSSOWIECCY I JACYNA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-06] .

[10] Piotr Krzysztof Marszałek. Wojskowy Gubernator Warszawy. Sierpień–wrzesień 1920 roku. „Acta Universitatis Wratislaviensis”. 2616, s. 237–260, 2004. Wrocław.

[11] Pogrzeb ś.p. por. Aleksandra Jacyny, „Polska Zbrojna” Nr 236 z 25 sierpnia 1928 roku, s. 3.

[12] Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 18.

[13] Monitor Polski Nr 100 z 2 maja 1922. polona.pl. s. 6. [dostęp 2025-05-13].

[14] Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 15 z 15 marca 1923 r. s. 187

[15] Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari” V kl. oficerów i szeregowych z b. 4-go pułku piechoty Legionów Polskich. Żołnierz Polski nr 28 (307), 9 lipca 1922, s. 15

[CITEREFDz._Pers._MSWojsk.Nr_24_z_1_sierpnia_1922,_s._570-16] Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 24 z 1 sierpnia 1922, s. 570.

[17] Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G. M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250)

[18] Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925. polona.pl. s. 301. [dostęp 2025-06-03].

[pp-19] Jacyna Jan. polskipetersburg.pl. [dostęp 2017-08-23].