Jan Leo

Jan Leo
Kraj działania

I Rzeczpospolita

Data i miejsce urodzenia

1572
Jeziorany

Data i miejsce śmierci

18 stycznia 1635
Dobre Miasto

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

1595

Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Leo (ur. 1572 w Jezioranach, zm. 18 stycznia 1635 w Dobrym Mieście) – ksiądz katolicki, kanonik dobromiejski, autor "Dziejów Prus".

Życiorys

Jan leo Historia Prussiae, Braniewo 1725

Był synem szewca Antoniego i Elżbiety, miał co najmniej dwójkę rodzeństwa – siostry Katarzynę i Magdalenę. Na Wielkanoc 1587 r., w wieku 15 lat, z rozpoczął z polecenia biskupa Hozjusza studia w kolegium jezuickim oraz w Seminarium Diecezjalnym w Braniewie. Tam 19 września 1587 r. z rąk kolejnego biskupa biskupa Marcina Kromera (bp Hozjusz zmarł 5 sierpnia tego roku) otrzymał święcenia niższe. W 1591 r. odnotowany jako członek Sodalicji Mariańskiej działającej przy gimnazjum w Braniewie i autor wierszy. 1 września 1594 r. w Lidzbarku Warmińskim otrzymał subdiakonat z rąk nuncjusza Germanica Malaspiny(inne języki). 20 maja 1595 r. w Broku otrzymał diakonat z rąk biskupa płockiego Wojciecha Baranowskiego. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1595 r. w katedrze chełmińskiej z rąk biskupa Piotra Tylickiego.

Ks. Jan Leo był kapelanem na dworze kardynała Andrzeja Batorego, wikariuszem w Kiwitach, honorowym kanonikiem w Dobrym Mieście, dziekanem kapituły dobromiejskiej. W czasie potopu szwedzkiego, w 1626 r. przeniósł się do Wągrowca do zakonu cystersów. W 1630 r. powrócił do Dobrego Miasta.

Zmarł 18 stycznia 1635 r. w Dobrym Mieście. Epitafium nagrobne znajduje się w posadzce kościoła kolegiackiego w Dobrym Mieście.

Jan Leo jako pisarz i poeta zadebiutował w wieku 19 lat, jeszcze podczas pobierania nauki w kolegium jezuickim w Braniewie. Opracował wówczas jeden z rozdziałów pracy, napisanej przez uczniów kolegium jezuickiego i wydanej następnie w braniewskiej drukarni Jana Saxo. W następnych latach napisał kilka prac dedykowanych biskupowi Rudnickiemu, w tym parafrazę opisu Męki Pańskiej, wierszowaną relację o cudzie w Jezioranach, (wyd. w Braniewie 1612), a także skorowidz do konstytucji synodalnych diecezji warmińskiej.

Prace nad "Historia Prussiae" rozpoczął w Dobrym Mieście i kontynuował w Wągrowcu oraz Parysewie na Mazowszu. Dzieło to zostało wydane drukiem w Braniewie w 1725 r. W 2008 ukazało się polskie wydanie w przekładzie biskupa warmińskiego Juliana Wojtkowskiego.

Bibliografia

Uwagi

  1. ↑ W myśl konstytucji hozjańskich Seminarium Duchownego w Braniewie z 1566 roku pewną, określoną liczbę kandydatów miał prawo przedstawiać kardynał Hozjusz oraz jego następcy na stolicy biskupiej (Danuta Jamiołkowska Jan Leo – historyk Prus, Komunikaty Mazursko-Warmińskie 1976 nr 4).

Przypisy

  1. ↑ Anneliese Triller w publikacji Geschichte des Kolegiatstiftes in Guttstadt 1341–1811 podała błędnie rok urodzenia 1562, a za tym źródłem został on powielony we wielu biografiach, mimo że już w 1976 data urodzenia została wyjaśniona (Danuta Jamiołkowska Jan Leo – historyk Prus, Komunikaty Mazursko-Warmińskie 1976 nr 4). Najnowsze publikacje (w tym Internetowy Polski Słownik Biograficzny) oraz katalogi bibliotek cyfrowych wskazują już jako rok urodzenia 1572.
  2. ↑ Uczniowie-sodalisi gimnazjum jezuitów w Brunsberdze (Braniewie) 1579–1623, oprac. M. Inglot, współpr. L. Grzebień, Kraków 1998, s. 178: nr 1198.
  3. ↑ Jan Chłosta, Słownik Warmii, Wydawnictwo LITTERA, Olsztyn, 2002, ISBN 83-914158-5-6, hasło: Warmia, str. 200–201.
  4. 1 2 Marek Chodor „Dzieje Prus”, Jan Leo, z braniewskiego wyd. z roku 1725 przeł. Julian Wojtkowski, Olsztyn 2008 : [recenzja] Studia Elbląskie 10, 451–453, 2009.
  5. ↑ Jan Leo [online], Encyklopedia Warmii i Mazur [dostęp 2026-10-02].
  6. ↑ Danuta Jamiołkowska Jan Leo – historyk Prus, Komunikaty Mazursko-Warmińskie 1976 nr 4, s. 462.

Linki zewnętrzne