Jan Marceli Gutkowski

Jan Marceli Gutkowski
Arcybiskup tytularny marcjanopolitański
ilustracja
Kraj działania

Polska

Data urodzenia

27 maja 1776

Data i miejsce śmierci

3 października 1863
Lwów

Biskup janowski
Okres sprawowania

1826–1842

Arcybiskup tytularny marcjanopolitański
Okres sprawowania

1856–1863

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Inkardynacja

Zakon Kaznodziejski

Prezbiterat

1799

Sakra biskupia

1 października 1826

Odznaczenia
Order Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe)
Sukcesja apostolska
Data konsekracji

1 października 1826

Konsekrator

Wojciech Józef Skarszewski

Współkonsekratorzy

Mikołaj Jan Manugiewicz
Franciszek Lewiński

Jan Marceli Gutkowski OP (ur. 27 maja 1776 w Witkowie, zm. 3 października 1863 we Lwowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, dominikanin, scholastyk kapituły katedralnej płockiej, kapelan wojsk napoleońskich i kapelan starszy Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego sprzeciwiający się wybuchowi powstania listopadowego.

Życiorys

Pierwsze nauki pobierał w szkołach w Płocku, tamże wstąpił do klasztoru dominikanów i złożył profesję zakonną. Studia filozoficzno-teologiczne odbył w Warszawie, gdzie w 1799 roku przyjął święcenia prezbiteratu. Niedługo potem został przeorem klasztoru dominikanów we Wrocławiu, gdzie pełnił również funkcję kaznodziei i profesora teologii. W 1807 roku został kapelanem armii Księstwa Warszawskiego, a w latach 1812–1815 przebywał w niewoli rosyjskiej.

W roku szkolnym 1819/1820 był profesorem religii i moralności w Szkole Wojskowej Aplikacyjnej w Warszawie, a następnie kapelanem Pułku Strzelców Konnych Gwardii. Od 1827 roku senator Królestwa Polskiego, skreślony z listy senatorów przez sejm powstania listopadowego 20 lipca 1831 roku.

W 1826 roku mianowany biskupem janowskim. Konsekrowany 1 października tego roku. W 1828 roku był członkiem Sądu Sejmowego, mającego osądzić osoby oskarżone o zdradę stanu. Potępiał powstanie listopadowe, z własnej inicjatywy wydał 27 listopada 1832 r. list pasterski do wiernych, w którym powstańców nazywał bezbożnikami. Jak pisze Mieczysław Żywczyński: Po zakończeniu wojny polsko-rosyjskiej w r. 1831 Gutkowski stracił do reszty sympatię społeczeństwa polskiego, odzyskał za to i ogromnie powiększył zaufanie do siebie rządu Paskiewicza. Okazał się najlojalniejszym z biskupów, Mikołajowi I najwierniejszym. Liczył, że przychylność władz rosyjskich zapewni mu nominację na biskupstwo warszawskie. Gdy zawiódł się w swoich oczekiwaniach wystąpił przeciwko władzom rosyjskim i wówczas dał się poznać jako obrońca praw Kościoła – sprzeciwiał się konfiskacie majątków kościelnych, chociaż wcześniej sam, przy biernej postawie administracji państwowej, przejął majątek bartolomitów w Węgrowie i zlikwidował ich tamtejsza prepozyturę. Aresztowany w kwietniu 1840 roku, zrzekł się biskupstwa w 1842 roku za radą papieża Grzegorza XVI i od 1843 roku zamieszkał we Lwowie. W 1856 roku mianowany tytularnym arcybiskupem marcjanopolitańskim. Doktor honoris causa teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nagrobek Jana M. Gutkowskiego

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława I klasy w 1829.

Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (pomnik nagrobny wykonał Paweł Eutele).

Przypisy

  1. ↑ Marek Budziarek, Historyczny raptularz. Szkice z dziejów Kościoła i nie tylko, Wrocław 1991, s. 130.
  2. ↑ Michał Marian Grzybowski, Duchowieństwo Diecezji Płockiej. Tom 5, Płock 2016, s. 112, ISBN 978-83-944483-1-8.
  3. ↑ Ireneusz Ihnatowicz, Andrzej Biernat, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 478.
  4. ↑ Sebastian Ziółek, Sejm Królestwa Polskiego w okresie powstania listopadowego 1830-1831, Warszawa 2007, s. 332.
  5. ↑ Tadeusz Bieczyński, Sąd sejmowy 1827-1829 na przestępców stanu. Urzędowe akta, Poznań 1873, s. IX, 50.
  6. 1 2 Mieczysław Żywczyński, Sprawa Gutkowskiego (1832–1839), „Rocznik Lubelski”, t. 1 (1958),s.131. [online]
  7. ↑ Wojciech Jerzy Górczyk, Kościół i prepozytura bartolomitów w Węgrowie fundacji Jana Dobrogosta Krasińskiego, wojewody płockiego, w świetle materiałów z Achiwum Diecezjalnego w Drohiczynie, „Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego”, t. 11 (2019), s. 83–84., DOI: 10.19251/rtnp/2019.11(5).
  8. ↑ Stanisław Łoza. Kawalerowie orderu Św. Stanisława. „Miesięcznik Heraldyczny”. Nr 5, s. 100, 1930.
  9. ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 100, 103. ISBN 83-04-02817-4.

Bibliografia

Linki zewnętrzne