Janusz Zaucha (2006) | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1 sierpnia 1926 |
| Data śmierci |
19 września 2026 |
| Profesor doktor habilitowany inżynier nauk przyrodniczych | |
| Specjalność: materiałoznawstwo rybackie, technika połowu | |
| Alma Mater | |
| Doktorat | |
| Habilitacja | |
| Profesura |
1987 |
| Praca zawodowa | |
| Instytut | |
| Okres zatrudn. |
1953–1997 |
| Odznaczenia | |
Janusz Zaucha (ur. 1 sierpnia 1926 w Toruniu, zm. 19 września 2026) – polski profesor nauk przyrodniczych, specjalista w zakresie materiałoznawstwa rybackiego i techniki połowu ryb, zawodowo związany z Morskim Instytutem Rybackim w Gdyni.

Syn oficera Wojska Polskiego Stanisława Zauchy (1894–1964) i Jadwigi z Szatków. Miał brata Bogusława (1928–1982). W związku ze służbą wojskową ojca często zmieniał miejsce zamieszkania: mieszkał w Toruniu, Wilnie i Gorlicach. W 1937 r. wraz z rodziną osiadł w Gdyni, skąd w 1939 r. został wysiedlony do Gorlic, gdzie kształcił się w ramach tolerowanej przez okupantów Szkoły Handlowej i równolegle tajnego nauczania. Po wojnie powrócił wraz z rodziną do Gdyni.

W 1946 r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej. gdzie w 1950 r. podjął pracę w Katedrze Chemii Organicznej u Leona Kamieńskiego. W 1953 r. powodowany niechęcią do postępującego procesu degradacji szkolnictwa wyższego zdecydował się na przejście do Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni, z którym związał się do 1997 r. Stworzył tam od podstaw Laboratorium Materiałoznawstwa i terenowe laboratorium badawcze, w którym badał zachowanie przędz sieciowych w warunkach naturalnych, tj. w wodzie morskiej. W 1957 r. otrzymał stanowisko Kierownika Zakładu Techniki Rybackiej.
W latach 1953–1968 prowadził badania zdolności sieci do połowu określonych gatunków ryb – selektywności różnych rodzajów pławnic na lugrotrawlerach typu B-11. Wprowadził do literatury naukowej pojęcie „jadro”. Efektem tych badań stała się praca doktorska Wpływ rożnego rodzaju jader pławnicowych na skład połowów śledzia, jakość surowca i czasochłonność eksploatacyjną przy połowach na Morzu Północnym obroniona w 1969 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie. Prowadzone przez niego badania na łowiskach amerykańskich pozwoliły na przygotowanie pracy habilitacyjnej Porównanie właściwości techniczno-eksploatacyjnych włoków pelagicznych stosowanych na statkach B-23 oraz wpływu koloru na ich wydajność połowową, obronionej w 1976 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności Akademii Rolniczej w Szczecinie. W 1987 r. otrzymał tytuł profesora nauk przyrodniczych.
W latach 1976–1987 prowadził badania selektywności sprzętu trałowego na Oceanie Antarktycznym (rejs na statku naukowo-badawczym RV Profesor Siedlecki w latach 1978–1979) oraz na przybrzeżnych łowiskach Bałtyku, dla których opracował selektywny stawny niewód śledziowy. Po załamaniu się połowów dalekomorskich prowadził w latach 1987–1997 badania selektywności połowów bałtyckiego dorsza przy wykorzystaniu net dorszowych. Dorobek naukowy Janusza Zauchy obejmuje ponad 260 publikacji, w tym ponad 50 oryginalnych prac naukowych oraz 20 patentów.
W 1951 ożenił się z Haliną Karwacką (Siuchenką) (1923–2024). Ojciec dwóch synów: ekonomisty Jacka Zauchy (ur. 1960) oraz hematologa Jana Zauchy (ur. 1963).
Pochowany 28 września 2026 na cmentarzu Witomińskim w Gdyni (sektor 74-1-3).
Aktywny turysta i krajoznawca, członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), wiceprzewodniczący Oddziału Morskiego PTTK w Gdyni, Organizator Turystyki, Przewodnik po Trójmieście i okolicach, Instruktor Ochrony Przyrody. Przodownik turystyki Górskiej (GOT), Kolarskiej (KOT) i Kajakowej (GOT).