Janusz Zaucha

Janusz Zaucha
Ilustracja
Janusz Zaucha (2006)
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

1 sierpnia 1926
Toruń

Data śmierci

19 września 2026

Profesor doktor habilitowany inżynier nauk przyrodniczych
Specjalność: materiałoznawstwo rybackie, technika połowu
Alma Mater

Politechnika Gdańska

Doktorat

1969
Wyższa Szkoła Rolnicza w Szczecinie

Habilitacja

1976
Akademia Rolnicza w Szczecinie

Profesura

1987

Praca zawodowa
Instytut

Morski Instytut Rybacki

Okres zatrudn.

1953–1997

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (stara) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Odznaka „Zasłużony Działacz Turystyki” Złota Honorowa Odznaka PTTK

Janusz Zaucha (ur. 1 sierpnia 1926 w Toruniu, zm. 19 września 2026) – polski profesor nauk przyrodniczych, specjalista w zakresie materiałoznawstwa rybackiego i techniki połowu ryb, zawodowo związany z Morskim Instytutem Rybackim w Gdyni.

Życiorys

Major Stanisław Zaucha i jego syn Janusz Zaucha w Gdyni na ul. 10 lutego w 1938 roku.
Mjr Stanisław Zaucha i jego syn Janusz Zaucha w Gdyni na ul. 10 lutego w 1938 r.

Syn oficera Wojska Polskiego Stanisława Zauchy (1894–1964) i Jadwigi z Szatków. Miał brata Bogusława (1928–1982). W związku ze służbą wojskową ojca często zmieniał miejsce zamieszkania: mieszkał w Toruniu, Wilnie i Gorlicach. W 1937 r. wraz z rodziną osiadł w Gdyni, skąd w 1939 r. został wysiedlony do Gorlic, gdzie kształcił się w ramach tolerowanej przez okupantów Szkoły Handlowej i równolegle tajnego nauczania. Po wojnie powrócił wraz z rodziną do Gdyni.

Janusz Zaucha przy przeglądzie żaków przed skierowaniem ich do impregnacji, lata 50

W 1946 r. rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej. gdzie w 1950 r. podjął pracę w Katedrze Chemii Organicznej u Leona Kamieńskiego. W 1953 r. powodowany niechęcią do postępującego procesu degradacji szkolnictwa wyższego zdecydował się na przejście do Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni, z którym związał się do 1997 r. Stworzył tam od podstaw Laboratorium Materiałoznawstwa i terenowe laboratorium badawcze, w którym badał zachowanie przędz sieciowych w warunkach naturalnych, tj. w wodzie morskiej. W 1957 r. otrzymał stanowisko Kierownika Zakładu Techniki Rybackiej.

W latach 1953–1968 prowadził badania zdolności sieci do połowu określonych gatunków ryb – selektywności różnych rodzajów pławnic na lugrotrawlerach typu B-11. Wprowadził do literatury naukowej pojęcie „jadro”. Efektem tych badań stała się praca doktorska Wpływ rożnego rodzaju jader pławnicowych na skład połowów śledzia, jakość surowca i czasochłonność eksploatacyjną przy połowach na Morzu Północnym obroniona w 1969 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie. Prowadzone przez niego badania na łowiskach amerykańskich pozwoliły na przygotowanie pracy habilitacyjnej Porównanie właściwości techniczno-eksploatacyjnych włoków pelagicznych stosowanych na statkach B-23 oraz wpływu koloru na ich wydajność połowową, obronionej w 1976 r. na Wydziale Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności Akademii Rolniczej w Szczecinie. W 1987 r. otrzymał tytuł profesora nauk przyrodniczych.

W latach 1976–1987 prowadził badania selektywności sprzętu trałowego na Oceanie Antarktycznym (rejs na statku naukowo-badawczym RV Profesor Siedlecki w latach 1978–1979) oraz na przybrzeżnych łowiskach Bałtyku, dla których opracował selektywny stawny niewód śledziowy. Po załamaniu się połowów dalekomorskich prowadził w latach 1987–1997 badania selektywności połowów bałtyckiego dorsza przy wykorzystaniu net dorszowych. Dorobek naukowy Janusza Zauchy obejmuje ponad 260 publikacji, w tym ponad 50 oryginalnych prac naukowych oraz 20 patentów.

W 1951 ożenił się z Haliną Karwacką (Siuchenką) (1923–2024). Ojciec dwóch synów: ekonomisty Jacka Zauchy (ur. 1960) oraz hematologa Jana Zauchy(inne języki) (ur. 1963).

Pochowany 28 września 2026 na cmentarzu Witomińskim w Gdyni (sektor 74-1-3).

Pozostała aktywność

Aktywny turysta i krajoznawca, członek Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK), wiceprzewodniczący Oddziału Morskiego PTTK w Gdyni, Organizator Turystyki, Przewodnik po Trójmieście i okolicach, Instruktor Ochrony Przyrody. Przodownik turystyki Górskiej (GOT), Kolarskiej (KOT) i Kajakowej (GOT).

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia