Jean Seberg

Jean Seberg
Ilustracja
Jean Seberg (1961)
Imię i nazwisko

Jean Dorothy Seberg

Data i miejsce urodzenia

13 listopada 1938
Marshalltown, Stany Zjednoczone

Data i miejsce śmierci

30 sierpnia 1979
Paryż, Francja

Zawód

aktorka

Współmałżonek

François Moreuil
(1958–1960; rozwód)
Romain Gary
(1962–1970; rozwód)
Dennis Berry
(1972–1979; separacja)

Lata aktywności

1957–1979

Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Jean Seberg na Cmentarzu Montparnasse

Jean Seberg (ur. 13 listopada 1938 w Marshalltown, zm. 30 sierpnia 1979 w Paryżu) – amerykańska aktorka i reżyserka filmowa.

Życiorys

Była córką Dorothy Arline (z domu Benson), nauczycielki na zastępstwie, i Edwarda Waldemara Seberga, farmaceuty. Jej rodzina była wyznania luterańskiego i miała korzenie szwedzkie, brytyjskie oraz niemieckie. Seberg miała siostrę Mary-Ann (ur. 1936) oraz dwóch braci, Kurta Edwarda (1942–2023) i Davida Alana (1950–1968); młodszy z braci zginął w wypadku samochodowym w 1968 w wieku 18 lat. Należała do amatorskiego zespołu teatralnego. Po ukończeniu szkoły średniej Marshalltown High School, Seberg rozpoczęła studia aktorskie na University of Iowa, dążąc do realizacji swojego celu, jakim była kariera gwiazdy Broadwayu.

Zyskała sławę w wieku 17 lat, gdy reżyser Otto Preminger wybrał ją spośród tysięcy kandydatek do tytułowej roli w dramacie historycznym Święta Joanna (Saint Joan, 1957) według sztuki George’a Bernarda Shawa, kręconym we Francji. W Stanach Zjednoczonych został źle przyjęty, ale podobał się w Europie. Krytycy ostro ocenili jej kreację Joanny d’Arc. Rok później zagrała postać Cécile w dramacie Ottona Premingera. Witaj, smutku (Bonjour tristesse, 1958) na podstawie bestsellera Françoise Sagan.

5 września 1958 wyszła za mąż za adwokata Françoisa Moreuila, poznanego podczas realizacji Witaj, smutku. Wystąpiła w dwóch filmach angielskich, jako Helen, córka profesora Alfreda Kokintza (William Hartnell) w komedii wojennej Mysz, która ryknęła (The Mouse That Roared, 1959) z Peterem Sellersem i Barbara Holloway w dramacie kryminalnym Niech nikt nie pisze dla mnie epitafium (Let No Man Write My Epitaph, 1960) z Shelley Winters, ale sławę przyniosła jej dopiero rola Patricii Franchini w dramacie kryminalnym Jeana-Luca Godarda Do utraty tchu (À bout de souffle, 1960), jednym z klasycznych filmów Nowej Fali, za którą zdobyła nominację do Nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej.

21 września 1960 Seberg i Moreuil rozwiedli się. Moreuil zgromadził wcześniej pieniądze i był współreżyserem dramatu Miłość uczennicy (La récréation, 1961), gdzie Seberg zagrała główną rolę Kate Hoover.

16 października 1962 poślubiła starszego od siebie o 24 lata Romaina Gary, konsula generalnego Francji w Los Angeles, pisarza i dyplomatę. Urodziła syna Alexandre Diego (ur. 17 lutego 1962). 1 lipca 1970 doszło do rozwodu.

Przez długie lata mieszkała we Francji i występowała głównie w dziełach francuskich reżyserów. Do jej najlepszych kreacji należy postać pacjentki szpitala psychiatrycznego o skłonnościach lesbijskich Lilith Arthur w dramacie psychologicznym Roberta Rossena Lilith (1964), za którą była nominowana do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym.

Zagrała w kilkudziesięciu filmach amerykańskich i europejskich, w tym w dreszczowcu Claude’a Chabrola Droga do Koryntu (La route de Corinthe, 1967), gdzie wcieliła się w postać wdowy Shanny po oficerze NATO, mszczącej śmierć męża, i westernie Josha Logana Pomaluj swój wóz (Paint Your Wagon, 1969) z Clintem Eastwoodem i Lee Marvinem. W 1974 wyreżyserowała krótkometrażowy dramat Ballad for Billy the Kid.

12 marca 1972 zawarła związek małżeński z reżyserem Dennisem Charlesem Berrym. 30 sierpnia 1979 doszło do rozwodu. W 1979 związała się z Algierczykiem Ahmedem Hasni.

Poza ekranem znana była z burzliwego i tragicznego życia osobistego. Zginęła śmiercią samobójczą, po przedawkowaniu barbituranów.

W 2019 powstał film Seberg oparty na życiu aktorki. W roli tytułowej wystąpiła Kristen Stewart.

Wybrana filmografia

Przypisy

  1. 1 2 Kit & Morgan Benson: Jean Seberg (1938–1979). Find a Grave. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
  2. ↑ Gilbert Millstein, Evolution of a New Saint Joan; Jean Seberg, 18, unknown and barely tried, illustrates how a star is made, if not born, „The New York Times”, 7 kwietnia 1957 [dostęp 2026-08-24] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Jacek Tabęcki. Szukając tożsamości. „Film”. nr 50 (1797/XXXVIII), s. 16–18, 11 grudnia 1983. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.
  4. 1 2 Jean Seberg Biography (1938–1979). Film Reference. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
  5. ↑ Seberg, Jean (1938–1979). Encyclopedia.com. [dostęp 2026-08-24]. (ang.).
  6. ↑ Jean Seberg w nowych filmach. „Ekran”. nr 27 (169/IV), s. 12, 3 lipca 1960. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299.
  7. ↑ Fakty: Jean Seberg (1938–1979). „Film”. nr 40 (1609/XXXIV), s. 13, 7 października 1979. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X.
  8. ↑ Wendell Rawls jr., F.B.I. Admits Planting a Rumor To Discredit Jean Seberg in 1970, „The New York Times”, 15 września 1979 [dostęp 2026-08-25].
  9. ↑ Seberg (2019). Rotten Tomatoes. [dostęp 2023-02-15].

Linki zewnętrzne