Jerzy Bralczyk

Jerzy Bralczyk
	; Jerzy Bralczyk (2019)
Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	23 maja 1947 ; Ciechanów
	Profesor nauk humanistycznych
	Specjalność: kultura języka, nauka o współczesnym języku polskim
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Doktorat	1973
Habilitacja	1986
Profesura	2000
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach
	Strona internetowa

Jerzy Bralczyk

Głos Jerzego Bralczyka

Jerzy Bralczyk

Jerzy Bralczyk (ur. 23 maja 1947 w Ciechanowie) – polski językoznawca, profesor nauk humanistycznych, polonista specjalizujący się w języku mediów, reklamy i polityki, a także popularyzator wiedzy o języku, wpływowy gramatyk normatywny i autorytet preskrypcyjny. Wiceprzewodniczący Rady Języka Polskiego, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu SWPS.

Życiorys

Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego w Ciechanowie. Doktoryzował się w 1973, habilitował – w 1986, a tytuł profesorski uzyskał w 2000. Był wykładowcą w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytecie SWPS w Warszawie, gdzie pełnił także funkcję prorektora i Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Wykładał retorykę na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W 1982 pracował w Ośrodku Badań Prasoznawczych w Krakowie. W latach 1991–1992 był redaktorem naczelnym dziennika ilustrowanego „Glob24”.

Od 1996 jest członkiem Rady Języka Polskiego, a od 2003 zasiada w jej prezydium, przy czym w 2007 został jej wiceprzewodniczącym. Jest współodpowiedzialny m.in. za wszystkie uchwały ortograficzne Rady. Jest także członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komitetu Językoznawstwa PAN, Rady Etyki i Ładu Informacyjnego przy Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i Collegium Invisibile. W swojej działalności reprezentuje preskryptywne podejście do języka.

W latach 2001–2007 prowadził cotygodniowy program Mówi się w TVP Polonia, a w latach 2008–2009 – program Na słówko w TVN Lingua). W Polskim Radiu prowadzi codzienną audycję Słowo o słowie. Od 1 września 2020 do 26 lutego 2021 prowadził autorską audycję Słowo się rzekło w Radiu Pogoda. W lutym 2021 został felietonistą Radia Nowy Świat, występuje w programie Poranna Manna Wojciecha i Marcina Mannów. W lipcu 2024 pod wpływem oferty ze strony Telewizji Polskiej zrezygnował z planowanego cyklu autorskiego w Kanale Zero; od września 2024 prowadzi z Katarzyną Kasią program „Jak to się mówi – Kasia u Bralczyka” w TVP2.

Pisze felietony dla miesięcznika „Wiedza i Życie”. Układa lub prowadzi ogólnopolskie i regionalne dyktanda w radiu i telewizji.

Wystąpił gościnnie w filmie Wtorek (2001) Witolda Adamka. Wziął udział w nagraniu utworu „Konkubinat” umieszczonym na albumie Maty pt. 100 dni do matury (2020).

Życie prywatne

Jak sam deklaruje, ze względów proceduralnych został zapisany jako urodzony 5 czerwca w miejscowości Kobylino. Jest synem Tadeusza (1918–1996) i Jadwigi z domu Gołaszewskiej (1918–1998). Kolekcjonuje różne wydania i przekłady Pana Tadeusza oraz podręczniki dobrego zachowania i mówienia.

Poglądy polityczne

Deklaruje lewicowe poglądy polityczne. Przed wyborami parlamentarnymi w 2023 udzielił poparcia kandydatce startującej z listy KW Nowej Lewicy, Dorocie Olko.

Publikacje

Bralczyk opublikował ponad 20 książek na przestrzeni ponad 30 lat:

1984: O języku polskiej propagandy politycznej lat siedemdziesiątych, Warszawa.
1984: Przestrogi i porady językowe dla dziennikarzy, Warszawa.
1996: Język na sprzedaż, Warszawa.
2001: Mówi się. Porady językowe profesora Bralczyka, Warszawa.
2004: O języku polskiej polityki lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.
2004: Leksykon zdań polskich, Warszawa.
2004: Mój język prywatny, Warszawa, Wydawnictwo Iskry.
2005: Leksykon nowych zdań polskich, Warszawa.
2006: Polak potrafi: przysłowia, hasła i inne polskie zdania osobne, Warszawa.
2007: 444 zdania polskie, Warszawa.
2007: Nowe słowa, Warszawa.
2007: O języku propagandy i polityki, Warszawa.
2008: Porzekadła na każdy dzień, Warszawa.
2009: Świat przez słowa, Warszawa.
2009: Słowo o słowie: porady językowe profesora Bralczyka, Warszawa.
2009: Mówi się: poradnik językowy profesora Bralczyka, Warszawa.
2012: ...Kiełbasa i sznurek, Warszawa (wraz z Michałem Ogórkiem).
2014: Jeść, wyd. BoSz, Olszanica.
2015: 500 zdań polskich, Warszawa.
2015: Na drugie Stanisław: nowa księga imion, Warszawa (wraz z Michałem Ogórkiem).
2016: W drogę, wyd. BoSz, Olszanica.
2016: Trzy po 33, Warszawa (wspólnie z profesorami Miodkiem i Markowskim).
2017: Wszystko zależy od przyimka, Warszawa (wspólnie z profesorami Miodkiem i Markowskim).
2017: Rozmowy przy stole, Olszanica (wspólnie z Katarzyną Lengren i Jackiem Wasilewskim).
2017: 1000 słów, Warszawa.
2018: Pokochawszy. Miłość w języku, Warszawa (wspólnie z żoną, Lucyną Kirwil, w rozmowie z Karoliną Oponowicz).
2019: Zwierzyniec, Warszawa.
2020: Do domu!!!, wyd. BoSz, Olszanica.
2021: Porzekadła, wyd. BoSz, Olszanica.
2022: Strach się bać, wyd. BoSz, Olszanica.

Kursy on-line

W latach 2021–2022 nagrał 2 szkolenia on-line:

2021: Jak dobrze mówić?, wyd. EUPHIRE.
2022: Perswazja i manipulacja, wyd. EUPHIRE.

Odznaczenia i wyróżnienia

1988: Złoty Krzyż Zasługi
1997: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
2013: Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
2020: Laureat Złotego artKciuka 2020 przyznawanego na Interdyscyplinarnym Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd
2023: Honorowe Obywatelstwo Ciechanowa
2026: Laureat konkursu Wybitny Polak

Uwagi

↑ Oficjalnie został zapisany jako urodzony 5 czerwca 1947 w Kobylinie: „z pewnych względów proceduralnych – różne są tutaj warianty, wersje czy narracje – zostałem zapisany jako urodzony 5 czerwca w miejscowości Kobylino. Ta miejscowość już nie istnieje, a jeśli istnieje, to nazywa się Kobylin”.

Przypisy

↑ Podczas panelu dyskusyjnego Język polskiej polityki po 1989 roku w Senacie RP (2009).
1 2 Jerzy Bralczyk: „Żona bardzo dba o mnie, o moje zdrowie, co czasem nawet mnie trochę denerwuje”. viva.pl, 2020-06-18. [dostęp 2022-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-04)]. (pol.).
↑ Jerzy Bralczyk. znak.com.pl. [dostęp 2021-11-26]. (pol.).
1 2 MaciejM. Rataj MaciejM., MałgorzataM. Rocławska-Daniluk MałgorzataM., Polish in supplementary schools in Great Britain: A case study of the Polish School of Manchester, „Beyond Philology”, 15 (1), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2018, s. 172, ISSN 1732-1220 (ang.).
↑ Znani absolwenci. I Liceum Ogólnokształcące im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. [dostęp 2018-12-01].
↑ Prof. dr hab. Jerzy Bralczyk, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2025-07-06] .
Tomasz Raczek: Karuzela z herosami. Michałów – Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2004. ISBN 83-917891-8-7.
1. ↑ S. 45.
2. ↑ S. 44.
3. ↑ S. 38.
↑ [wyszukiwanie w katalogu] [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2024-07-20] (ang.).
↑ Rada Języka Polskiego: Historia Rady. [dostęp 2015-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
↑ Lista tutorów Collegium Invisibile, ci.edu.pl [zarchiwizowane 2013-05-07] .
↑ Prof. Bralczyk w TVN Lingua. Mediarun.com, 2008-03-07. [dostęp 2021-01-31].
↑ Wrześniowe nowości w Radiu Pogoda. gazetapl. [dostęp 2020-08-29].
↑ Łukasz Knapik: Jesienne nowości w Radiu Pogoda. satkurier.pl, 2020-09-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-07)].
↑ Profesor Bralczyk w Radiu Pogoda [POSŁUCHAJ]. radiopogoda.pl, 2020-11-10. [dostęp 2021-03-07].
↑ Nowości Radia Nowy Świat. Lista przebojów, serial interaktywny, profesor Bralczyk i Nogaś z nową audycją. Media2.pl. [dostęp 2021-02-06]. (pol.).
↑ Marcin Mann na antenie Radia Nowy Świat „uniemożliwia skupienie się na pracy”. Słuchacze chwalą. gazetapl. [dostęp 2021-02-06].
↑ AgataA. Kalińska AgataA., Prof. Bralczyk dostanie autorski program. „Lepsze warunki finansowe” [online], gazeta.pl, 25 lipca 2024 .
↑ „Jak to się mówi – Kasia u Bralczyka” pozostanie w TVP 2. Od 2025 roku w nowym paśmie [online], press.pl, 13 grudnia 2024 .
↑ Wtorek w bazie filmpolski.pl
↑ Mata zaprosił na płytę słynnego profesora. cgm.pl, 6 stycznia 2020. [dostęp 2020-01-22].
↑ O autorze. bralczyk.blog.polityka.pl. [dostęp 2012-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-18)].
↑ Prof. Bralczyk: Może jestem komunistą. Komunista to człowiek, który wierzy w sprawiedliwość społeczną, równość i takie różne rzeczy [online], gazetaprawna.pl, 15 września 2017 [dostęp 2023-10-10] (pol.).
↑ Panie Profesorze, Pana poparcie to dla mnie zaszczyt i ogromna radość! | By Dorota Olko | Facebook [online], facebook.com [dostęp 2023-10-10] (pol.).
↑ Prof. Jerzy Bralczyk – Jak dobrze mówić? [online], euphire.pl, 24 listopada 2021 [dostęp 2022-12-16] .
↑ Prof. Jerzy Bralczyk – Perswazja i manipulacja [online], euphire.pl, 25 listopada 2022 [dostęp 2022-12-16] .
↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 listopada 1997 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 110 (ISAP)).
↑ Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. gov.pl. [dostęp 2020-05-27].
↑ XII edycja Interdyscyplinarnego Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd 2020. tygodnikprzeglad.pl, 2020-11-09. [dostęp 2022-10-02].
↑ Prof. Jerzy Bralczyk Honorowym Obywatelem Ciechanowa. „U siebie czuję się tutaj”. rdc.pl, 30 listopada 2023. [dostęp 2026-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].
↑ Prof. Jerzy Bralczyk [online], wybitnypolak.pl [dostęp 2026-11-02] .

Linki zewnętrzne

Strona profesora Bralczyka
Jerzy Bralczyk w katalogu Biblioteki Narodowej
Prof. dr hab. Jerzy Bralczyk, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2014-05-07] .
Jerzy Bralczyk w bazie lubimyczytac.pl

[3] Oficjalnie został zapisany jako urodzony 5 czerwca 1947 w Kobylinie: „z pewnych względów proceduralnych – różne są tutaj warianty, wersje czy narracje – zostałem zapisany jako urodzony 5 czerwca w miejscowości Kobylino. Ta miejscowość już nie istnieje, a jeśli istnieje, to nazywa się Kobylin”.

[senat-1] Podczas panelu dyskusyjnego Język polskiej polityki po 1989 roku w Senacie RP (2009).

[kobylino-2] 1 2 Jerzy Bralczyk: „Żona bardzo dba o mnie, o moje zdrowie, co czasem nawet mnie trochę denerwuje”. viva.pl, 2020-06-18. [dostęp 2022-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-04)]. (pol.).

[4] Jerzy Bralczyk. znak.com.pl. [dostęp 2021-11-26]. (pol.).

[:0-5] 1 2 MaciejM. Rataj MaciejM., MałgorzataM. Rocławska-Daniluk MałgorzataM., Polish in supplementary schools in Great Britain: A case study of the Polish School of Manchester, „Beyond Philology”, 15 (1), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2018, s. 172, ISSN 1732-1220 (ang.).

[6] Znani absolwenci. I Liceum Ogólnokształcące im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. [dostęp 2018-12-01].

[7] Prof. dr hab. Jerzy Bralczyk, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2025-07-06] .

[Raczek2004-8] Tomasz Raczek: Karuzela z herosami. Michałów – Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2004. ISBN 83-917891-8-7.
↑ S. 45.

↑ S. 44.

↑ S. 38.

[9] S. 45.

[10] S. 44.

[24] S. 38.

[11] [wyszukiwanie w katalogu] [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2024-07-20] (ang.).

[histrjp-12] Rada Języka Polskiego: Historia Rady. [dostęp 2015-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].

[invis-13] Lista tutorów Collegium Invisibile, ci.edu.pl [zarchiwizowane 2013-05-07] .

[14] Prof. Bralczyk w TVN Lingua. Mediarun.com, 2008-03-07. [dostęp 2021-01-31].

[15] Wrześniowe nowości w Radiu Pogoda. gazetapl. [dostęp 2020-08-29].

[16] Łukasz Knapik: Jesienne nowości w Radiu Pogoda. satkurier.pl, 2020-09-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-07)].

[17] Profesor Bralczyk w Radiu Pogoda [POSŁUCHAJ]. radiopogoda.pl, 2020-11-10. [dostęp 2021-03-07].

[18] Nowości Radia Nowy Świat. Lista przebojów, serial interaktywny, profesor Bralczyk i Nogaś z nową audycją. Media2.pl. [dostęp 2021-02-06]. (pol.).

[19] Marcin Mann na antenie Radia Nowy Świat „uniemożliwia skupienie się na pracy”. Słuchacze chwalą. gazetapl. [dostęp 2021-02-06].

[20] AgataA. Kalińska AgataA., Prof. Bralczyk dostanie autorski program. „Lepsze warunki finansowe” [online], gazeta.pl, 25 lipca 2024 .

[21] „Jak to się mówi – Kasia u Bralczyka” pozostanie w TVP 2. Od 2025 roku w nowym paśmie [online], press.pl, 13 grudnia 2024 .

[22] Wtorek w bazie filmpolski.pl

[23] Mata zaprosił na płytę słynnego profesora. cgm.pl, 6 stycznia 2020. [dostęp 2020-01-22].

[blog-25] O autorze. bralczyk.blog.polityka.pl. [dostęp 2012-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-18)].

[26] Prof. Bralczyk: Może jestem komunistą. Komunista to człowiek, który wierzy w sprawiedliwość społeczną, równość i takie różne rzeczy [online], gazetaprawna.pl, 15 września 2017 [dostęp 2023-10-10] (pol.).

[27] Panie Profesorze, Pana poparcie to dla mnie zaszczyt i ogromna radość! | By Dorota Olko | Facebook [online], facebook.com [dostęp 2023-10-10] (pol.).

[28] Prof. Jerzy Bralczyk – Jak dobrze mówić? [online], euphire.pl, 24 listopada 2021 [dostęp 2022-12-16] .

[29] Prof. Jerzy Bralczyk – Perswazja i manipulacja [online], euphire.pl, 25 listopada 2022 [dostęp 2022-12-16] .

[order-30] Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 listopada 1997 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 110 (ISAP)).

[31] Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. gov.pl. [dostęp 2020-05-27].

[32] XII edycja Interdyscyplinarnego Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd 2020. tygodnikprzeglad.pl, 2020-11-09. [dostęp 2022-10-02].

[33] Prof. Jerzy Bralczyk Honorowym Obywatelem Ciechanowa. „U siebie czuję się tutaj”. rdc.pl, 30 listopada 2023. [dostęp 2026-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu].

[34] Prof. Jerzy Bralczyk [online], wybitnypolak.pl [dostęp 2026-11-02] .

[9] S. 45.

[10] S. 44.

[24] S. 38.