 | |
| Data i miejsce urodzenia |
8 lipca 1938 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
23 sierpnia 2015 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Beata Kamas |
| Lata aktywności |
1957–2015 |
| Zespół artystyczny | |
| Teatr Ateneum w Warszawie | |
| Odznaczenia | |
     | |
Jerzy Kamas (ur. 8 lipca 1938 w Łodzi, zm. 23 sierpnia 2015 w Otwocku) – polski aktor. Rozpoznawalność zapewniła mu rola Stanisława Wokulskiego w kultowym serialu Lalka (1977).
Urodził się i wychował w Łodzi. Fascynował się wodą i budową statków. W 1956 ukończył wydział kadłubów statków rzecznych w Technikum Żeglugi Śródlądowej im. Bohaterów Westerplatte w Kędzierzynie-Koźlu. Rok przed maturą, po obejrzeniu sztuki Grzesznicy bez winy Aleksandra Ostrowskiego w Teatrze Powszechnym w Łodzi w reż. Marii Malickiej, spróbował swoich sił zdając do szkoły filmowej i poniósł porażkę. Za drugim podejściem dostał się na Wydział Aktorski łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej, którą ukończył w 1961.
W 1957 zadebiutował na scenie Teatru Ziemi Łódzkiej w roli kolegi w sztuce Kowal, pieniądze i gwiazdy Jerzego Szaniawskiego w reż. Stefanii Domańskiej. Po ukończeniu studiów podjął pracę w Teatrze Powszechnym w Łodzi, gdzie w latach 1961–1964 wystąpił m.in. w sztukach Williama Szekspira: Wieczorze Trzech Króli (reż. Jerzy Walden) i Śnie nocy letniej (reż. Emil Chaberski), Klubie Pickwicka Karola Dickensa i Fizykach Friedricha Dürrenmatta.
Następnie w latach 1964–1968 grał w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, m.in.: Poetę w Wyzwoleniu Stanisława Wyspiańskiego (reż. Bronisław Dąbrowski), Filcha w Operze za trzy grosze Bertolta Brechta (reż. Lidia Zamkow) i Makdufa w Makbecie Szekspira (reż. Lidia Zamkow).
W latach 1968–1971 Kamasa można było oglądać na scenie Teatru Narodowego w Warszawie; w wielu spektaklach wyreżyserowanych przez Adama Hanuszkiewicza – wystąpił m.in. jako Bianchetti w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego (1969), Inkwizytor w Świętej Joannie George’a Bernarda Shawa (1969), Car w Kordianie Juliusza Słowackiego (1970) oraz Klaudiusz w Hamlecie Szekspira (1971). Wystąpił też w przedstawieniach: Ryszard III Szekspira jako Ryszard książę Gloucester (1969, reż. Jan Maciejowski) i Opera za trzy grosze Bertolta Brechta jako Mackie Majcher (1970, reż. Jan Maciejowski).
Od 1971 aż do śmierci związany był z warszawskim Teatrem Ateneum. Grał tam w spektaklach reżyserowanych m.in. przez Macieja Prusa, Janusza Warmińskiego i Kazimierza Kutza. W ostatnich latach występował w spektaklach: Król Edyp Sofoklesa, Zmierzch Izaaka Babla, Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego. Za rolę Fryderyka w wystawionej w 1983 na deskach Ateneum Pornografii Witolda Gombrowicza w reż. Andrzeja Pawłowskiego otrzymał nagrodę na XXIV Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu (1984) i w 1985 nagrodę prezydenta Warszawy. W 2008 widowisku Stacyjka Zdrój (2008) z piosenkami Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego wystąpił jako ksiądz Luc.
Po raz pierwszy pojawił się na ekranie jako marynarz w dramacie wojennym Leonarda Buczkowskiego Orzeł (1958). Wystąpił jako strażak w filmie dla dzieci Awantura o Basię (1959) na motywach powieści Kornela Makuszyńskiego w reż. Marii Kaniewskiej i w roli knechta w Szczytnie w ekranizacji powieści Henryka Sienkiewicza Krzyżacy (1960) w reż. Aleksandra Forda. W adaptacji powieści Marii Dąbrowskiej Noce i dnie (1975) w reż. Jerzego Antczaka został obsadzony w roli Daniela Ostrzeńskiego, brata Barbary Niechcicowej (Jadwiga Barańska).
Uznanie przyniosła mu kreacja Stanisława Wokulskiego, kupca i właściciela sklepu, wewnętrznie rozdartego między rozumem a uczuciami, między ambicją a pragnieniem miłości, między rzeczywistością mieszczańską a niedostępnym światem arystokracji w serialu Lalka (1977), jednej z najlepszych adaptacji literatury, jakie kiedykolwiek zostały wyprodukowane przez Telewizję Polską, na podstawie powieści Bolesława Prusa w reż. Ryszarda Bera. „W telewizyjnej, serialowej wersji Lalki nieprzenikniony i poprawny w każdym calu Kamas prezentuje się jako doskonały Wokulski. Ten Wokulski wyposażony w stały komplet aktorskich cech Jerzego Kamasa jakby zmienia piętra i rejestry swojej tragedii, (…) ależ to rola dla niego, rola życiowa!” – oceniła recenzentka Teresa Krzemień na łamach tygodnika „Film”.
Za rolę Eugeniusza, emeryta walczącego z 10–letnim chłopcem o 500–frankowy banknot znaleziony na ulicy w filmie Pawła Łozińskiego Kratka (1996) otrzymał nagrodę na 21. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Z drugą żoną Beatą miał dwóch synów: Pawła i Karola. Mieszkał w Warszawie. Jego pierwsza żona Ewa Kamas jest również aktorką, przez wiele lat związaną z teatrem we Wrocławiu.
_02.jpg)
Zmagał się z chorobą nowotworową jelit. Zmarł 23 sierpnia 2015 w Otwocku w wieku 77 lat.
Został pochowany 31 sierpnia 2015 na Starych Powązkach w Warszawie (kwatera 175-2-26/27).
