Jim Wallace (2019) | |
| Pełne imię i nazwisko |
James Robert Wallace |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
25 sierpnia 1954 |
| Data i miejsce śmierci |
29 stycznia 2026 |
| Pierwszy Minister Szkocji (p.o.) | |
| Okres |
od 11 października 2000 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Pierwszy Minister Szkocji (p.o.) | |
| Okres |
od 8 listopada 2001 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Zastępca pierwszego ministra Szkocji | |
| Okres |
od 19 maja 1999 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik |
utworzenie urzędu |
| Następca | |
| Lider Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów | |
| Okres |
od 15 października 2013 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Par dożywotni | |
| Okres |
od 17 października 2007 |
| Przynależność polityczna | |
| Poseł do Izby Gmin z okręgu Orkney and Shetland | |
| Okres |
od 9 czerwca 1983 |
| Przynależność polityczna |
Partia Liberalna (do 1988) |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Lider Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów | |
| Okres |
od 18 kwietnia 1992 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
James Robert Wallace, baron Wallace of Tankerness (ur. 25 sierpnia 1954 w Annan, zm. 29 stycznia 2026 w Edynburgu) – brytyjski prawnik, ekonomista i polityk pochodzący ze Szkocji. Zastępca (1999–2005) i pełniący obowiązki pierwszego ministra Szkocji (2000 i 2001), poseł do Izby Gmin (1983–2001) oraz do Parlamentu Szkockiego (1999–2007), par dożywotni (2007–2026), lider: Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (1992–2005) oraz Liberalnych Demokratów w Izbie Lordów (2013–2016). Do 1988 członek Partii Liberalnej.
Urodził się i wychował w Annan, w hrabstwie Dumfriesshire. W 1972 ukończył studia prawniczo-ekonomiczne w Downing College na Uniwersytecie w Cambridge. W 1977 otrzymał doktorat w dziedzinie prawa na Uniwersytecie Edynburskim. W 1979 uzyskał uprawnienia adwokackie i prowadził praktykę prawniczą do 1983. W 1997 otrzymał tytuł radcy królewskiego (ang. Queen’s Counsel).
Wstąpił do Partii Liberalnej w 1972. W 1979 kandydował do Izby Gmin z okręgu wyborczego Dumfriesshire, nie uzyskując wówczas mandatu. W tym samym roku, również bez powodzenia, kandydował w wyborach do Parlamentu Europejskiego. W 1983 został po raz pierwszy wybrany do Izby Gmin z okręgu wyborczego Orkney and Shetland, w którym zastąpił Jo Grimonda (lidera Partii Liberalnej w latach 1956–1967). Uzyskiwał reelekcje poselskie z tego samego okręgu w kolejnych wyborach, w: 1987, 1992 i 1997. W 1988, w wyniku zjednoczenia Partii Liberalnej z Partią Socjaldemokratyczną, stał się członkiem partii Liberalnych Demokratów. W latach 1992–2005 był liderem wchodzącej w jej skład Szkockiej Partii Liberalnych Demokratów (SPLD). Od 1988 do 1992 sprawował funkcję głównego whipa Liberalnych Demokratów w Izbie Gmin. Opowiadał się za zwiększaniem samodzielności krajów Zjednoczonego Królestwa i utworzeniem parlamentu w Szkocji, co nastąpiło w wyniku referendum z 1997. Uczestniczył w pracach przygotowujących reformę decentralizacyjną.
W 1999 kandydował w pierwszych wyborach do Parlamentu Szkockiego. Zdobył wówczas mandat w okręgu wyborczym obejmującym Orkady. W 2003 został ponownie wybrany z tego samego okręgu. 19 maja 1999, w kierowanym przez Donalda Dewara rządzie Szkocji, objął stanowiska zastępcy pierwszego ministra oraz ministra sprawiedliwości (był to gabinet koalicyjny utworzony przez Szkocką Partię Pracy i Szkocką Partię Liberalnych Demokratów). W październiku 2000 (po śmierci Dewara), Jim Wallace tymczasowo wykonywał obowiązki pierwszego ministra – do czasu powołania rządu Henry’ego McLeisha. Ponownie pełnił te obowiązki w listopadzie 2001 od czasu rezygnacji McLeisha z urzędu (w związku z ujawnieniem faktu nielegalnego podnajmowania przez niego pomieszczeń biurowych, tzw. Officegate), do utworzenia rządu przez Jacka McConnella. Po kolejnych wyborach do Parlamentu Szkockiego (w 2003), Wallace pozostał na stanowisku zastępcy szefa rządu oraz objął urząd ministra ds. przedsiębiorczości i uczenia się przez całe życie. Po wyborach do parlamentu brytyjskiego w 2005, Jim Wallace ogłosił swoją rezygnację ze stanowisk rządowych oraz z funkcji lidera SPLD. Pozostał w składzie Parlamentu Szkockiego do czasu następnych wyborów, w 2007.
W tym samym roku otrzymał tytuł barona (baron Wallace of Tankerness) i został powołany do Izby Lordów, jako par dożywotni. 15 października 2013 został liderem Liberalnych Demokratów w wyższej izbie brytyjskiego parlamentu. W związku z koalicyjnym charakterem gabinetu Davida Camerona, objął wówczas stanowisko zastępcy przewodniczącego Izby Lordów – które sprawował do końca istnienia koalicji rządowej Partii Konserwatywnej i Liberalnych Demokratów, w 2015. W 2016 zrezygnował ze stanowiska lidera partii w Izbie Lordów. W latach 2021–2022 sprawował urząd moderatora Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji. Na ten okres zawiesił swoje członkostwo w partii.
W 1983 ożenił się z pisarką Rosemary Fraser, z którą miał dwie córki.
Zmarł w wyniku komplikacji spowodowanych operacją serca.