| Imię i nazwisko |
James Elbert Raney |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
20 sierpnia 1927 |
| Data i miejsce śmierci |
10 maja 1995 |
| Instrumenty | |
| Gatunki | |
| Zawód | |
| Wydawnictwo | |
| Powiązania | |
| Zespoły | |
| Artie Shaw and His Orchestra The Stan Getz Quintette | |
James Elbert Raney (ur. 20 sierpnia 1927 w Louisville, zm. 10 maja 1995 tamże) – amerykański gitarzysta jazzowy. Ojciec muzyków jazzowych – gitarzysty Douga i pianisty Jona.
Wcześnie rozpoczął karierę muzyka. W 1944, mając siedemnaście lat, grał w orkiestrze klarnecisty Jerry’ego Walda. Następnie, ale jeszcze w tym samym roku wyjechał do Chicago, gdzie pracował w lokalnych grupach. W 1948 przez dziewięć miesięcy grał w big-bandzie Woody’ego Hermana. W tym czasie dokonał w Nowym Jorku swoich pierwszych nagrań: Talk a Little Bop z pianistą i pionerem bebopu Alem Haigiem, oraz Extrovert z klarnecistą Buddym DeFranco. Od 1949 występował w orkiestrze Artiego Shawa, z którą też nagrywał. Nierzadko wykonywał partie solowe. „Klejnotem” nazwano jego solo w utworze Fred’s Delight z płyty Artie Shaw and His Orchestra – „1949”. Od 1951 przez prawie trzy lata był członkiem kwintetu Stana Getza, koryfeusza saksofonu tenorowego. Dokonał z nim swoich najlepszych nagrań, które weszły do fonograficznej klasyki jazzu. W tym samym okresie – 1951–1952 i 1953–1954 – współpracował również z wibrafonistą Redem Norvo. Od 1954 do 1960 pracował przede wszystkim z pianistą Jimmym Lyonem, występując w klubie kolacyjnym. Ponadto koncertował i nagrywał z takimi muzykami, jak puzoniści Bob Brookmeyer i Urbie Green, oraz saksofoniści Bobby Jaspar, Gigi Gyrce, Zoot Sims i Al Cohn.
W 1954 i 1955 krytycy jazzowi przyznali mu pierwsze miejsce w kategorii „Gitara” w swoim dorocznym plebiscycie przeprowadzanym przez prestiżowy miesięcznik „DownBeat”. W głosowaniu czytelników kilkakrotnie plasował się w pierwszej dziesiątce najlepszych gitarzystów.
W latach 1962–1963 ponownie współpracował z Getzem. Od długiego czasu był dotknięty chorobą alkoholową. Nałóg i związane z nim kłopoty ze znalezieniem zatrudnienia, spowodowały że na początku 1967 opuścił Nowy Jork i powrócił do rodzinnego Louisville. Wycofał się z życia muzycznego. Pracę podjął dopiero w 1974, nagrywając album Guitaristic. W następnym roku podpisał kontrakt z wytwórnią Xanadu. W 1976 odwiedził Japonię w ramach tournée grupy Xanadu All-Stars. Występował także w Europie. Często współpracował – zarówno na scenie, jak w studiu nagraniowym – ze swoim starszym synem – Dougiem, który osiadł w Kopenhadze. W latach 80. i 90. ograniczył działalność, ale jej nie zaprzestał, m.in. regularnie występował w Nowym Jorku. Nadal jednak mieszkał w Louisville.
Przez trzydzieści lat cierpiał na chorobę Ménière’a, która stopniowo doprowadziła u niego do niemal całkowitej, obustronnej utraty słuchu. To jednak nie przeszkodziło mu w graniu. Zmarł wskutek niewydolności serca w wieku 67 lat. „The New York Times” nazwał go w nekrologu: Jednym z najbardziej utalentowanych i wpływowych pod względem stylu i techniki gry powojennych gitarzystów jazzowych na świecie.
Zestawienie wg dat wydania płyt
W 2014 nakładem wydawnictwa Sher Music Co. ukazał się podręcznik The Jimmy Raney Book (ISBN 978-1883217853), poświęcony zagadnieniom interpretacji jazzowej, zwłaszcza w stylu bebop. Jego autorami są Jimmy Raney i jego młodszy syn – Jon, który dokończył go pisać po śmierci ojca.