Julius Haase

Julius Haase
Data urodzenia

9 stycznia 1826

Data śmierci

17 września 1903

Narodowość

niemiecka

Praca
Styl

neoklasycyzm

Projekty

Julius Haase (ur. 9 stycznia 1826, zm. 17 września 1903) – niemiecki cieśla i mistrz budowlany oraz radny miejski, działający głównie na terenie Katowic.

Życiorys

Willa miejska dr. Richarda Holtzego w Katowicach na zdjęciu sprzed 1891 roku

Pochodził prawdopodobnie z rodziny niemieckich przemysłowców z Rybnika. W latach 50. XIX wieku osiadł na stałe w Katowicach, gdzie rozpoczął praktykę projektową. Przed 1855 rokiem wybudował dla siebie neoklasycystyczną willę przy obecnej ulicy Warszawskiej 25 i 27. Została ona około 1870 roku kupiona przez Paula Fladamscha, a w 1895 roku przebudowano ją na neorenesansową kamienicę.

Był członkiem Cechu Murarzy i Cieśli w Gliwicach – w aktach z lat 1856–1861 figurował z adnotacją „z Katowic”, natomiast w spiskach członków loży „Zur siegende Wahrheit” w latach 1855–1869 był wymieniany jako „mistrz murarski z Bytomia”. W tym też okresie został członkiem pierwszej katowickiej Rady Miejskiej – jej inauguracyjne zebranie odbyło się 14 maja 1866 roku.

Willa własna w Katowicach (2013)
Willa rodziny von Kramsta (2026)
Willa Edwarda Nacksa (2026)

Prowadził budowę ewangelickiego kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, który powstawał w latach 1856–1858, a jego poświęcenie nastąpiło 29 września 1858 roku. Kościół ten stał się pierwszym murowanym obiektem sakralnym w Katowicach. Od czerwca do października 1860 roku nieopodal współczesnego placu Wolności w Katowicach wybudował niewielki rzymskokatolicki kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, poświęcony 11 listopada tego samego roku. Został on następnie wykonawcą prac murowanego neogotyckiego kościoła Mariackiego, położonego na końcu obecnej ulicy Mariackiej, którego projektantem był Alexis Langer. Świątynia została konsekrowana 20 listopada 1870 roku.

Według niektórych badaczy (m.in. prof. Irmy Koziny) Haase zaprojektował dom braci Abrahama i Józefa Goldsteinów przy obecnym placu Wolności w Katowicach, który został ukończony w latach 70. XIX wieku. Według Michała Bulsy nie jest on uważany za autora projektu, gdyż nie można tego jednoznacznie potwierdzić zachowanym oryginalnym projektem budynku. Musiał mieć on natomiast wpływ na jego wygląd, a także kierował jego budową.

Na początku lat 70. XIX wieku zbudował dla siebie kolejną willę ogrodową przy obecnej ulicy Warszawskiej 42, a prócz niego swoje domy przy tejże ulicy mieli m.in. Ignatz Grünfeld, dr Richard Holtze czy Friedrich Wilhelm Grundmann. Haase był także autorem m.in. domu właściciela fabryki maszyn Edwarda Nacksa. Wille zaprojektowane przez Haasego miały najczęściej boniowany cokół, gładko otynkowane elewacje artykułowane pilastrami i oknami wieńczącymi fragmentem belkowania lub trójkątnym naczółkiem oraz zwieńczenia złożone z belkowania i gzymsu koronującego wspartego na konsolach.

Zmarł 17 września 1903 roku. Pochowany został na nieistniejącym cmentarzu ewangelickim przy obecnej ulicy ks. Konstantego Damrota w Katowicach, gdzie w latach międzywojennych spoczywał obok dr. Richarda Holtzego, Friedricha Wilhelma Grundmanna i Karla Mauvego(inne języki).

Wybrane projekty

Upamiętnienie

Jego nazwiskiem do 1922 roku i w latach 1939–1945 była nazywana obecna ulica Górnicza w Katowicach (wówczas Haasestrasse).

Przypisy

  1. ↑ Haase Juliusz [online], Wirtualny Sztetl [dostęp 2026-09-06] (pol.).
  2. 1 2 3 Łakomy 2015 ↓, s. 217.
  3. 1 2 3 Adress-Buch… 1894 ↓, s. 273.
  4. 1 2 3 Bulsa 2018 ↓, s. 227.
  5. ↑ Małusecki 2014 ↓, s. 217.
  6. 1 2 Kałuska i Tofilska 2017 ↓, s. 25–26.
  7. ↑ Grzegorek i Tabaczyński 2014 ↓, s. 26.
  8. ↑ Barciak, Chojecka i Fertacz 2012 ↓, s. 18.
  9. ↑ Rzewiczok 2006 ↓, s. 22.
  10. ↑ Grzegorek i Tabaczyński 2014 ↓, s. 213.
  11. ↑ Barciak, Chojecka i Fertacz 2012 ↓, s. 21.
  12. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 136.
  13. ↑ 150 lat Katowic. Bunt katowickich chłopów i Srebrne Gody [online], Gazeta Wyborcza, 16 września 2015 [dostęp 2026-09-06] (pol.).
  14. ↑ Rzewiczok 2006 ↓, s. 25.
  15. ↑ Barciak, Chojecka i Fertacz 2012 ↓, s. 26.
  16. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 275.
  17. 1 2 3 4 Barciak, Chojecka i Fertacz 2012 ↓, s. 25.
  18. ↑ Olga Krzyżyk, Piękna willa Juliusa Hasse w Katowicach. Zobaczcie elewację budynku przy ul. Warszawskiej 22 [online], wkatowicach.eu, 26 maja 2024 [dostęp 2026-09-06] (pol.).
  19. ↑ Piękna willa Juliusa Hasse przy ul. Warszawskiej 42 wyremontowana [online], Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach, 17 stycznia 2014 [dostęp 2026-09-06] (pol.).
  20. ↑ Rzewiczok 2006 ↓, s. 50.
  21. ↑ Przemysław Jedlecki, Martyna Górska, Wiktoria Nowocień, Katowicka ulica rodem ze średniowiecza. Zawsze była salonem i zachwycała willami [online], Gazeta Wyborcza, 12 maja 2016 [dostęp 2026-09-06] (pol.).
  22. ↑ Sie wirken und schaffen für uns, „Kattowitzer Zeitung”, 67 (252), Katowice: Kattowitzer Buchdruckerei und Verlags, 31 października 1935, s. 3 [dostęp 2026-09-06] (niem.).
  23. ↑ Łakomy 2015 ↓, s. 175.
  24. ↑ Łakomy 2015 ↓, s. 179.
  25. 1 2 3 Bulsa 2018 ↓, s. 228.
  26. ↑ Dreścik 1993 ↓, s. 1.
  27. ↑ Bulsa 2018 ↓, s. 230.
  28. ↑ Łakomy 2015 ↓, s. 323.
  29. ↑ Willa Kramstów [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa [dostęp 2026-09-06] [zarchiwizowane z adresu 2022-10-25] (pol.).
  30. ↑ Łakomy 2015 ↓, s. 183.
  31. ↑ Barciak, Chojecka i Fertacz 2012 ↓, s. 694.
  32. ↑ Die Straßennamen von Kattowitz, „Kattowitzer Zeitung”, 72 (189), Katowice: Gauverlag NS-Schlesien, 11 lipca 1940, s. 4 [dostęp 2026-09-06] (niem.).

Bibliografia