Juliusz Frist

Juliusz Frist
Data i miejsce urodzenia

3 grudnia 1887
Kraków

Data i miejsce śmierci

22 kwietnia 1942
pod Orelcem

Zawód, zajęcie

przedsiębiorca

Narodowość

żydowska

Tytuł naukowy

doktor praw

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Rodzice

Henryk, Gitla

Małżeństwo

Dorota z d. Bannet

Dzieci

Karolina, Zofia

Krewni i powinowaci

Andrzej Jus (szwagier), Ludwik Jus (swat)

Juliusz Frist (ur. 3 grudnia 1887 w Krakowie, zm. 22 kwietnia 1942 pod Orelcem) – doktor praw, przedsiębiorca, ofiara Holokaustu.

Życiorys

Rodzina i wykształcenie

Juliusz Frist urodził się 3 grudnia 1887 w Krakowie w rodzinie żydowskiej, od lat zamieszkującej w tym mieście. Był synem Henryka Frista (założyciel Salonu Malarzy Polskich przy ulicy Floriańskiej 37 w Krakowie) i Gitli (wzgl. Gusty, córki antykwariusza Jakuba Mendla Himmelblaua). Miał braci.

Ukończył gimnazjum oraz studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uzyskał stopień doktora praw. Podjął pracę w zawodzie prawniczym w Bozen na obszarze ówczesnych Austro-Węgier.

Związał się z Dorotą Bannet . Miał córki Karolinę i Zofię.

Okres międzywojenny

Zakłady Graficzne „Akropol” (przed 1934)

W II Rzeczypospolitej zdecydował się skupić na rozwoju przedsiębiorstwa pozostawionego przez ojca. Prowadził przedsiębiorstwo Zakłady Graficzne „Akropol”, utrzymujące odziedziczony po ojcu Salon Malarzy Polskich.

II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 wyjechał wraz z żoną Dorotą i córką Karoliną pociągiem na wschód do Lwowa, gdzie czekała na nich córka Zofia. Ta podjął pracę w sklepie fotograficznym. Po ataku Niemiec na ZSRR z 22 czerwca 1941 i wkroczeniu Niemców dnie mógł już pracować. Pod koniec 1941 postanowił opuścić miasto i z bliskimi przedostał się do wsi Orelec. Tam mieszkał do 1942, gdy wraz z żoną i córką Zofią zostali zamordowani przez Niemców w egzekucji.

Upamiętnienie

Katedra Farmakologii i Toksykologii Wydziału Medycznego na Uniwersytecie w Toronto przyznaje Nagrodę Pamięci Juliusza, Doroty i Zofii Fristów w Neuropsychofarmakologii (dla młodych naukowców w tej dziedzinie) oraz Doroczną Nagrodę Pamięci Fristów-Jusów w Neuropsychofarmakologii (dla absolwentów).

W 2018 w Krakowie ukazała się publikacja pt. Salon malarzy polskich Henryka Frista (1885–1939), przedstawiająca dorobek wydawniczy rodzinnego przedsiębiorstwa Fristów (autorzy książki: Aleksander B. Skotnicki i Marek Sosenko).

Uwagi

  1. ↑ W opublikowanych w Instytucie Jad Waszem świadectwach dotyczących Juliusza Frista pojawiały się różne daty urodzenia. Jego córka podała 3 grudnia 1887, w innych dokumentach-świadectwach widnieją lata 1888, 1890, 1891, zaś w dokumencie tabelarycznym będącym listą osób, podano rok 1890. W książce Our Journey in the Valley of Tears Andrzej i Karolina Jusowie podali przy wspomnieniach z roku 1940, że wtedy Juliusz Frist był we wczesnych latach 50. Z uwagi na rozbieżności należy przyjąć datę 3 grudnia 1887 podaną przez córkę Karolinę za najbardziej prawdopodobną, tym bardziej że w osobnym świadectwie wskazała ona datę urodzenia swojej matki 28 listopada 1891, a całość koreluje z informacją w ww. książce wspomnieniowej, gdzie podano, że Juliusza i Dorotę Fristów dzieliły cztery lata różnicy.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Victims/individuals. Juliusz Frist. yvng.yadvashem.org. [dostęp 2021-04-05]. (ang.).
  2. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 14, 15, 49.
  3. 1 2 Our Journey 1991 ↓, s. 16.
  4. ↑ Salon Malarzy Polskich, Henryk Frist i Spółka w Krakowie. sztetl.org.pl. [dostęp 2020-09-09].
  5. 1 2 Adriana Zalewska-Wąsowicz, Łukasz Grzyb: Zbiory. muzeum.nysa.pl. [dostęp 2021-04-05].
  6. ↑ Krakowskie judaica: Eugeniusz Duda. Kraków: Wydawnictwo PPTK, 1991, s. 52.
  7. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 16, 19, 131.
  8. 1 2 Our Journey 1991 ↓, s. 15.
  9. 1 2 Victims/individuals. Dorota Frist. yvng.yadvashem.org. [dostęp 2021-04-05]. (ang.).
  10. ↑ Dwudziestolecie krakowskiego Tow. Ratunkowego. „Nowości Illustrowane”. Nr 24, s. 7-8, 17 czerwca 1911.
  11. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 14–15, 16–17, 19, 50, 205.
  12. 1 2 Victims/individuals. Zofia Frist. yvng.yadvashem.org. [dostęp 2021-04-05]. (ang.).
  13. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 14, 38, 50, 52.
  14. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 18.
  15. ↑ Wydawnictwa Księgarni Salonu Malarzy Polskich Henryk Frist i Ska, Kraków, Florjańska 37. Kraków: Wydawnictwo Salonu Malarzy Polskich, 1934, s. 3.
  16. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 19.
  17. 1 2 Salon malarzy polskich Henryka Frista (1885-1939). religijna.pl. [dostęp 2021-04-05].
  18. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 14, 30.
  19. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 21, 54.
  20. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 97.
  21. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 108.
  22. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 156–157.
  23. ↑ Frist Awards. pharmtox.utoronto.c. [dostęp 2020-09-12]. (ang.).

Bibliografia