Jurinea

Jurinea
	; Jurinea spectabilis
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Carduoideae
Rodzaj	jurinea
	Nazwa systematyczna
	Jurinea Cass.; Bull. Sci. Soc. Philom. Paris 1821: 140 (1821)
	Typ nomenklatoryczny
	J. alata Cassini
Synonimy
	Aegopordon Boiss.; Derderia Jaub. & Spach; Himalaiella Raab-Straube; Hyalochaete Dittrich & Rech.f.; Jurinella Jaub. & Spach; Lipschitziella Kamelin; Microlonchoides P.Candargy; Outreya Jaub. & Spach; Perplexia Iljin; Pilostemon Iljin; Stechmannia DC.; Tulakenia Raf.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jurinea (Jurinea Cass.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Obejmuje blisko 250 gatunków. Rośliny te występują w północno-zachodniej Afryce (1 gatunek), w południowej i środkowej Europie (17 gatunków, których zasięg sięga na północy do Francji, Niemiec, Słowacji, Białorusi i środkowej Rosji) oraz na rozległych obszarach Azji, bez jej części północnej i tropikalnego południa. Największe zróżnicowanie gatunkowe jest w Azji Środkowej.

Niektóre gatunki bywają uprawiane jako ozdobne.

Morfologia

Pokrój: Byliny, czasem z drewniejącą nasadą pędu.
Liście: Odziomkowe, zebrane w rozetę i łodygowe wyrastające skrętolegle. Blaszki pojedyncze, lirowate do pierzastosiecznych, przynajmniej od spodu gęsto owłosione.
Kwiaty: Zebrane w pojedyncze koszyczki lub w liczne koszyczki tworzące baldachogroniasty kwiatostan złożony. Okrywy walcowate, jajowate, dzwonkowate, półkuliste do miseczkowatych, z listkami wyrastającymi dachówkowato w 4–8 rzędach. Listki są cienkie lub skórzaste, przylegające lub odstające, równowąskie, lancetowate lub trójkątne. Dno koszyczka pokryte jest sztywnymi, krótko zaostrzonymi łuskami lub ośćmi. Kwiaty w koszyczku tylko rurkowate i obupłciowe. Ich korony są purpurowe do czerwonych, blade do ciemnych.
Owoce: Wąskojajowate lub wąskoeliptyczne 3–4-kanciaste niełupki nagie, ogruczolone, rzadziej ościste. Puch kielichowy trwały, pierzasty, biały, w kilku szeregach o nierównej długości. Czasem 2–5 włosków wewnętrznych wyraźnie dłuższych od innych.

Systematyka

Rodzaj z plemienia Cardueae i podrodziny Carduoideae w obrębie rodziny astrowatych Asteraceae. W obrębie plemienia zaliczany jest do szeroko ujmowanego podplemienia Carduinae, wyodrębniany w ramach „grupy Saussurea” lub podplemienia Saussureinae.

Klasyfikacja rodzaju jest problematyczna z powodu niejasnych granic dzielących ten rodzaj i blisko spokrewniony Saussurea. Do rodzaju Jurinea zalicza się współcześnie zagnieżdżone w jego obrębie, a tradycyjnie wyróżniane rodzaje jurinella Jurinella i Pilostemon.

Wykaz gatunków

Jurinea abolinii Iljin
Jurinea abramovii Regel & Herder
Jurinea adenocarpa Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.
Jurinea akinfievii Nemirova
Jurinea alata Cass. – jurinea oskrzydlona
Jurinea albescens (DC.) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea albicaulis Bunge
Jurinea albovii Galushko & Nemirova
Jurinea algida Iljin
Jurinea almaatensis Iljin
Jurinea alpigena K.Koch
Jurinea altaica Iljin
Jurinea ancyrensis Bornm.
Jurinea androssovii Iljin
Jurinea annae Sosn.
Jurinea antoninae Iljin
Jurinea antunowi C.Winkl.
Jurinea arachnoidea Bunge
Jurinea armeniaca Sosn.
Jurinea asperifolia Iljin
Jurinea atropurpurea C.Winkl. ex Iljin
Jurinea aucheriana DC.
Jurinea auriculata (DC.) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea baissunensis Iljin
Jurinea baldschuanica C.Winkl.
Jurinea bellidioides Boiss.
Jurinea berardioides (Boiss.) O.Hoffm.
Jurinea bipinnatifida C.Winkl.
Jurinea blanda (M.Bieb.) C.A.Mey.
Jurinea bobrovii Iljin
Jurinea bocconei Guss.
Jurinea boreoiranica Mirtadz. & Naderi
Jurinea botschantzevii Iljin
Jurinea brachypappa Nemirova
Jurinea bracteata Regel & Schmalh.
Jurinea brevicaulis Boiss.
Jurinea breviscapa O.Schwarz
Jurinea bucharica C.Winkl.
Jurinea bulgarica Velen.
Jurinea bungei Boiss.
Jurinea cadmea Boiss.
Jurinea caespitans Iljin
Jurinea caespitosa C.Winkl. ex O.Fedtsch. & B.Fedtsch.
Jurinea calcarea Klokov
Jurinea capusii Franch.
Jurinea carduicephala Iljin
Jurinea carduiformis (Jaub. & Spach) Boiss.
Jurinea cartaliniana Boiss.
Jurinea cataonica Boiss. & Hausskn.
Jurinea catharinae Iljin
Jurinea cephalopoda Iljin
Jurinea ceratocarpa (Decne.) Benth. ex C.B.Clarke
Jurinea chaetocarpa (Ledeb.) Ledeb.
Jurinea chenopodiifolia (Klatt) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea chitralica (Duthie) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea ciscaucasica (Sosn.) Iljin
Jurinea consanguinea DC.
Jurinea cordata Boiss. & Hausskn.
Jurinea coronopifolia Sommier & Levier
Jurinea cretacea Bunge
Jurinea creticola Iljin
Jurinea crispa (Vaniot) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea cyanoides (L.) Rchb.
Jurinea cypria Boiss.
Jurinea czilikinoana Iljin
Jurinea darvasica Iljin
Jurinea deltoidea (DC.) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea densisquamea Iljin
Jurinea derderioides C.Winkl.
Jurinea dobrogensis
Jurinea dolomitica Galushko
Jurinea dshungarica (Rubtzov) Iljin
Jurinea dumulosa Boiss.
Jurinea eduardi-regelii Iljin
Jurinea efeae N.Aksoy
Jurinea elbursensis (Wagenitz) Tscherneva
Jurinea elegans Steven ex DC.
Jurinea elegantissima Iljin
Jurinea eriobasis DC.
Jurinea ewersmannii Bunge
Jurinea eximia Tekutj.
Jurinea fedtschenkoana Iljin
Jurinea ferganica Iljin
Jurinea filicifolia Boiss.
Jurinea filifolia (Regel & Schmalh.) C.G.A.Winkl.
Jurinea fontqueri Cuatrec.
Jurinea frigida Boiss.
Jurinea gabrieliae Bornm.
Jurinea galushkoi Nemirova
Jurinea gilesii (Hemsl.) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea gilliatii Turrill
Jurinea giviensis Mirtadz.
Jurinea glycacantha DC.
Jurinea gorodkovii Iljin
Jurinea gracilis Iljin
Jurinea grossheimii Sosn.
Jurinea grumosa Iljin
Jurinea hamulosa Rubtzov
Jurinea helichrysifolia Popov ex Iljin
Jurinea heteromalla (D.Don) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea heterophylla (Jaub. & Spach) Boiss.
Jurinea humilis (Desf.) DC.
Jurinea iljinii Grossh.
Jurinea impressinervis Iljin
Jurinea inuloides Boiss. & Hausskn.
Jurinea jucunda (C.Winkl.) Sennikov
Jurinea kamelinii Iljin
Jurinea kapelkini O.Fedtsch.
Jurinea karabugasica Iljin
Jurinea karatavica Iljin
Jurinea karategina (Lipsky) O.Fedtsch.
Jurinea kaschgarica Iljin
Jurinea kazachstanica Iljin
Jurinea kemahensis B.Doğan, Kandemir & A.Duran
Jurinea khorassanica Joharchi & Mirtadz.
Jurinea kilaea Azn.
Jurinea kirghisorum Janisch.
Jurinea kitanovii Iljin
Jurinea knorringiana Iljin
Jurinea kokanica Iljin
Jurinea komarovii Iljin
Jurinea kopetensis Rech.f.
Jurinea korotkovae Turak. & F.O.Khass.
Jurinea krascheninnikovii Iljin
Jurinea kultiassovii Iljin
Jurinea kuraminensis Iljin
Jurinea kyzylkyrensis Kamelin & Tscherneva
Jurinea lanipes Rupr.
Jurinea lasiopoda Trautv.
Jurinea ledebourii Bunge
Jurinea leptoloba DC.
Jurinea leptophylla (Hemsl.) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea levieri Albov
Jurinea lipskyi Iljin
Jurinea lithophila Rubtzov
Jurinea longifolia DC.
Jurinea ludmilae Iljin
Jurinea lydiae Iljin
Jurinea macranthodia Iljin
Jurinea macrocephala DC.
Jurinea mallophora Rech.f. & Köie
Jurinea mamillarioides Iljin
Jurinea mariae Pavlov
Jurinea maxima C.Winkl.
Jurinea meda Bornm.
Jurinea merxmuelleri Podlech
Jurinea mesopotamica Hand.-Mazz.
Jurinea micevskii Stevan.
Jurinea michelsonii Iljin
Jurinea microcephala Boiss.
Jurinea mobayenii Ghahr. & Mirtadz.
Jurinea modesta Boiss.
Jurinea modesti Czerep.
Jurinea mollis (L.) Rchb.
Jurinea mollissima Klokov
Jurinea mongolica Maxim.
Jurinea monocephala Aitch. & Hemsl.
Jurinea monticola Iljin
Jurinea moschus (Hablitz) Bobrov
Jurinea mugodsharica Iljin
Jurinea multicaulis DC.
Jurinea multiceps Iljin
Jurinea multiflora (L.) B.Fedtsch.
Jurinea multiloba Iljin
Jurinea nargalensis Iljin
Jurinea narynensis Kamelin & Tscherneva
Jurinea natmataungensis (Fujikawa) Fujikawa
Jurinea neicevii (Kožuharov) Greuter
Jurinea nevskii F.O.Khass.
Jurinea nivea C.Winkl.
Jurinea olgae Regel & Schmalh.
Jurinea orientalis (Iljin) Iljin
Jurinea peguensis (C.B.Clarke) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea persimilis Iljin
Jurinea perula-orientis C.Jeffrey ex Grey-Wilson
Jurinea pineticola Iljin
Jurinea pinnata (Pers.) DC.
Jurinea poacea Iljin
Jurinea polycephala Formánek
Jurinea polyclonos DC.
Jurinea pontica Hausskn. & Freyn
Jurinea popovii Iljin
Jurinea praetermissa Galushko & Nemirova
Jurinea prasinophylla Rech.f.
Jurinea prokhanovii Nemirova
Jurinea propinqua Iljin
Jurinea proteoides Boiss. & Hausskn.
Jurinea psammophila Iljin
Jurinea pseudoiljinii Galushko & Nemirova
Jurinea pteroclada Iljin
Jurinea pulchella DC.
Jurinea pumila Albov
Jurinea radians Boiss.
Jurinea ramosissima DC.
Jurinea ramulosa Boiss. & Hausskn.
Jurinea rhizomatoidea Iljin
Jurinea robusta Schrenk
Jurinea roegneri K.Koch
Jurinea rosulata Klatt
Jurinea ruprechtii Boiss.
Jurinea salicifolia Gruner
Jurinea sangardensis Iljin
Jurinea schachimordanica Iljin
Jurinea schischkiniana Iljin
Jurinea semenovii (Herder) C.Winkl.
Jurinea serratuloides Iljin
Jurinea shahrestanica Rech.f.
Jurinea sharifiana Rech.f. & Esfand.
Jurinea sintenisii Bornm.
Jurinea sosnowskyi Grossh.
Jurinea spectabilis Fisch. & C.A.Mey.
Jurinea spiridonovii Iljin
Jurinea spissa Iljin
Jurinea squarrosa Fisch. & C.A.Mey.
Jurinea staehelinae (DC.) Boiss.
Jurinea stenocalathia Rech.f.
Jurinea stenophylla Iljin
Jurinea stoechadifolia (M.Bieb.) DC.
Jurinea subhastata Pančić
Jurinea suffruticosa Regel
Jurinea suidunensis
Jurinea tadshikistanica Iljin
Jurinea tapetodes Iljin
Jurinea taygetea Halácsy
Jurinea tenuiloba Bunge
Jurinea thianschanica Regel & Schmalh.
Jurinea tortisquamea Iljin
Jurinea tortumensis A.Duran & B.Doğan
Jurinea transhyrcana Iljin
Jurinea transsylvanica (Spreng.) Simonk.
Jurinea transuralensis Iljin
Jurinea trautvetteriana Regel & Schmalh.
Jurinea trifurcata Iljin
Jurinea tschernevae Tojibaev & Turginov
Jurinea turcica B.Doğan & A.Duran
Jurinea tzar-ferdinandi Davidov
Jurinea venusta Iljin
Jurinea viciosoi Pau
Jurinea winkleri Iljin
Jurinea woronowii Iljin
Jurinea xeranthemoides Iljin
Jurinea xerophytica Iljin
Jurinea yakla (C.B.Clarke) N.Garcia, Herrando & Susanna
Jurinea zakirovii Iljin

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-24] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-24] (ang.).
1 2 3 4 5 Jurinea Cass., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-04-24] .
↑ Jurinea Cassini, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-04-24] .
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 482, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 BeataB. Grabowska BeataB., TomaszT. Kubala TomaszT., Encyklopedia bylin. T. 1, A-J, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2011, s. 508, ISBN 978-83-7506-845-0, OCLC 802818812 .
1 2 3 4 5 6 7 8 ZhuZ. Shi ZhuZ., Eckhard vonE. Raab-Straube Eckhard vonE., Jurinea Cassini, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-04-24] .
1 2 Genus Jurinea Cass.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-04-24].
1 2 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VIII. Flowering Plants. Dicotyledons. Asterales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2007, s. 137. ISBN 978-3-540-31050-1.
↑ Cardueae Cass.. [w:] Compositae. The Global Database [on-line]. The International Compositae Alliance. [dostęp 2023-01-21].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2023-04-24] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-04-24] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 Jurinea Cass., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-04-24] .

[4] Jurinea Cassini, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2023-04-24] .

[mabb-5] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 482, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[grabowska-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 BeataB. Grabowska BeataB., TomaszT. Kubala TomaszT., Encyklopedia bylin. T. 1, A-J, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2011, s. 508, ISBN 978-83-7506-845-0, OCLC 802818812 .

[china-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 ZhuZ. Shi ZhuZ., Eckhard vonE. Raab-Straube Eckhard vonE., Jurinea Cassini, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2023-04-24] .

[grin-8] 1 2 Genus Jurinea Cass.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2023-04-24].

[kubitzki-9] 1 2 K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VIII. Flowering Plants. Dicotyledons. Asterales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2007, s. 137. ISBN 978-3-540-31050-1.

[tica-10] Cardueae Cass.. [w:] Compositae. The Global Database [on-line]. The International Compositae Alliance. [dostęp 2023-01-21].